O le Matafaioi a Masini Taimi i Tala Faasaienisi
I le lalolagi o tala faasaienisi, o le autu o femalagaaiga i le taimi e ala i masini taimi ua avea ma elemene autu e faʻaosofia ai mafaufauga o le tele o tusitala, faitau, ma tagata matamata. E ofoina atu e masini taimi avanoa e le gata e suʻesuʻe ai le tele o avanoa, i le taimi ua tuanaʻi ma le lumanaʻi. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina ai le matafaioi a masini taimi i tala faasaienisi, pe aisea e matua manaia ai i le toʻatele, ma o latou aʻafiaga ma faʻauigaga i galuega eseese o tusitusiga ma ala o faasalalauga.
Talafaasolopito ma Manatu Faavae
O le manatu o femalagaaiga i le taimi e lē o se mea fou atoatoa; o mafaufauga e uiga i le mafai ona femalagaaiga i le taimi ua leva ona i ai i tala tuu ma tala faasolopito talu mai aso anamua. Peitaʻi, o le manatu o se masini taimi o se meafaigaluega maoti mo femalagaaiga i le taimi i aso nei na muai faʻalauiloaina e H.G. Wells i lana tusi o le 1895, "The Time Machine." I lenei tusi, na faʻalauiloa ai e Wells se masini faʻapitoa lea na mafai ai e lona tagata faʻaoga ona malaga i le lumanaʻi ma le taimi ua tuanaʻi. "O le Masini Taimi" e le gata na faʻalauiloa le manatu ae na faʻataʻatia ai foʻi le faʻavae mo le tele o galuega faʻasaienisi mulimuli ane.
O masini taimi e masani ona faʻamatalaina o ni masini faʻatekonolosi faʻaonaponei e mafai ona fatuina ni mea faʻaletino e mafai ai e tagata faʻaoga ona malaga i le taimi. O lenei manatu na fanau mai i le aʻoaʻoga a Albert Einstein i le relativity, ma o lona atinaʻeina i tala faʻasaienisi e masani ona aofia ai le mafaufau loloto e uiga i le vateatea-taimi, pu uliuli, pu anufe, ma isi manatu faasaienisi.
Matafaioi i le Atinaʻeina o le Fuafuaga
I tala fa'asaienisi, e masani ona fa'aaogaina masini taimi o ni auala fa'amatala e fa'atulaga ai le tala. Faatasi ai ma le mafai ona malaga i le taimi, e mafai e tagata ona o'o i mea na tutupu i le taimi ua tuana'i e a'afia ai o latou ala pe va'ai i le lumana'i ma toe fo'i e fa'asa'o mea sese. O se tasi o elemene mata'ina o masini taimi o lo latou gafatia e fa'atupu ai feeseeseaiga ma fa'afitauli tau amio: Pe o le suia o le taimi ua tuana'i e fa'aleleia ai le taimi nei po'o le lumana'i e talafeagai?
O se faʻataʻitaʻiga masani o le "Back to the Future" a Robert Zemeckis. I lenei ata tifaga, o loʻo toe foʻi Marty McFly i le taimi ua tuanaʻi e faʻaaoga ai se masini taimi a DeLorean na fatuina e Doc Brown. O malaga a Marty i le taimi ua tuanaʻi e aumaia ai le tele o faʻalavelave, e aofia ai le lamatiaga i lona olaga pe afai e le mafai ona ia faʻamautinoa e feiloaʻi ona matua ma fealofani. O lenei feeseeseaiga e fatuina ai se tala mataʻina e uiga i taunuuga o gaioiga ma faʻaiuga uma.
Aafiaga i le Uiga o le Tagata
E lē gata ina fa'atagaina e masini taimi le atina'eina o tala faigata ae fa'apea fo'i le atina'eina o uiga o tagata. E mafai ai e femalagaa'iga i le taimi ona atiina a'e tagata i ni auala e lē mafai pe ana fa'apipi'iina i latou i se taimi e tasi. E mafai ona latou a'oa'oina mai a latou mea sese ua tuana'i pe va'ai i le lumana'i e malamalama ai i taunuuga o a latou amioga i le taimi nei.
O le isi faʻataʻitaʻiga e mafai ona maua i le faasologa televise "Doctor Who," lea o le tagata autu, o Le Fomaʻi, o se Alii o le Taimi e iai le tomai e malaga ai i le taimi ma le vateatea e faʻaaoga ai le TARDIS. E ala i nei malaga, e feiloaʻi ai Le Fomaʻi ma tagata eseese ma mea tutupu faʻasolopito, e le gata ina aʻafia ai le tala ae maua ai foʻi avanoa mo le tagata e alualu ai i luma ma aʻoaʻo le tele o mea e uiga ia te ia lava ma tagata soifua atoa.
Su'esu'eina o Autu Tetele
E masani ona faʻaaogaina masini taimi i tala fatu faasaienisi e suʻesuʻe ai autu tetele e pei o le iʻuga, le iʻuga, ma le loto saoloto. O le manatu o le mafai ona suia le taimi ua tuanaʻi pe faʻatulagaina le lumanaʻi e laga ai ni fesili taua e uiga i le faʻatulagaina ma le loto saoloto. Afai e iloa e se tasi le mea o le a tupu i le lumanaʻi, o a latou gaioiga o se taunuuga o le loto saoloto pe na o se taumafaiga e faʻataunuʻu se iʻuga ua uma ona fuafuaina?
O le ata tifaga "Looper," na tusia ma fa'atonuina e Rian Johnson, e su'esu'eina lenei autu e ala i le fa'aalia o se lalolagi o lo'o galulue ai tagata fasioti tagata (e ta'ua o "loopers") mo se 'au solitulafono i le lumana'i. I se tasi tulaga, e tatau i se tagata e faia le looper ona feagai ma se tagata tuai o ia lava. O le feeseeseaiga i le va o tagata laiti ma tagata matutua o nei tagata o lo'o fa'aalia ai fa'afitauli tau amio ma amioga e siomia ai le fausiaina o lona lava i'uga.
Aafiaga Fa'afilosofia ma Fa'asaienisi
O femalagaaiga i le taimi e ala i masini taimi e tatala ai foʻi ni talanoaga faʻafilosofia ma faʻasaienisi manaia. Mai se vaaiga faʻafilosofia, o masini taimi e mafua ai ona tatou toe mafaufau i manatu masani o le taimi ma le olaga. Pe o le taimi e faʻasolosolo saʻo pe sili atu ona faʻataʻamilosaga? Afai e mafai ona tatou suia le taimi ua tuanaʻi, pe suia ea o tatou manatuaga ma aafiaga?
Mai se vaaiga faasaienisi, o le manatu o se masini taimi e uunaia ai i tatou e mafaufau i tapulaa ma le gafatia o sailiga faasaienisi i le lumanai. E ui e leai ni faamaoniga e lagolago ai le i ai o se masini taimi, o aʻoaʻoga faaletino e pei o le relativity ma le string theory e ofoina atu ai le avanoa e ono le mafai ona femalagaaʻi i le taimi. O suʻesuʻega i pu o anufe ma le manatu o le avanoa-taimi piʻo e aumaia ai i tatou i se malamalamaga loloto, e ui o loo i ai pea le tele o fesili e leʻi taliina.
I'uga
Ua sili atu masini taimi i tala fatu faasaienisi nai lo na o le faamatala tala; ua avea ma avanoa e mafai ona tatou suʻesuʻeina ma tofotofoina ai manatu taua e uiga i tagata soifua, amioga mama, ma le atulaulau. I le faafaigofieina o tala mauoa ma faigata, e tuuina mai e masini taimi ia i tatou se meafaigaluega e suʻesuʻe ai mea e le oo i ai le malosi o le olaga i aso faisoo. Pe o tala fatu, ata tifaga, faasologa televise, po o isi ala o faasalalauga, e le gata ina mafai ai e masini taimi ona tatou moemiti e uiga i le lumanai po o le taimi ua tuanai ae ia malamalama foi i aafiaga o a tatou amioga i le taimi nei.
Mo tusitala ma le au fatu o tala fatu faasaienisi, o le masini taimi o le a tumau pea o se tasi o meafaigaluega sili ona taua mo le fatuina o tala mataʻina ma faʻaosofia ai mafaufauga, e faʻamanatu mai ai ia i tatou le ofoofogia ma le le gata mai o avanoa o le mafaufau o le tagata.