O le Fanua Maneta ma le Tapasa o le Lalolagi

O le fanua maneta o le Lalolagi o se mea taua faalenatura e aʻafia ai vaega eseese o le olaga i lo tatou paneta. Ua faʻaaogaina e tagata lenei fanua maneta talu mai aso anamua mo femalagaaiga, e ala lava i le faʻaaogaina o tapasa. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina loloto ai le fanua maneta o le Lalolagi, le auala e fausia ai, lona aʻafiaga i le olaga, ma le talafaasolopito ma mataupu faavae o le faʻaaogaina o le tapasa.

Malae Maneta o le Lalolagi

O le fanua maneta o le Lalolagi o se fanua e mafua mai i le gaoioi o mea vai i totonu o le ogatotonu pito i fafo o le Lalolagi, lea e aofia ai le uʻamea ma le nickel. O lenei fanua maneta e tutusa ma le fanua maneta e gaosia e se maneta pa, e lua ona pole: o le pole maneta i matu ma le pole maneta i saute.

Fausiaina o le Malae Maneta o le Lalolagi

O le fanua maneta o le Lalolagi e mafua mai i le gaioiga a le ogatotonu pito i fafo o le Lalolagi e ala i se faiga e ta'ua o le geodynamo. O le ogatotonu pito i fafo o le Lalolagi e aofia ai le u'amea vai, e masani lava o le u'amea ma le nickel, lea e gaoioi ona o tafega o le convection e mafua mai i le vevela mai le ogatotonu i totonu. O lenei gaioiga o le u'amea vai e mafua ai tafega eletise, lea e mafua ai ona fausia se fanua maneta. O lenei faiga e tupu pea lava pea ma faatumauina ai le fanua maneta o le Lalolagi.

Fausaga o le Fanua Maneta o le Lalolagi

O le fanua maneta o le Lalolagi e iai se fausaga lavelave, faatasi ai ma laina fanua e sosolo atu mai le pole maneta i saute ma ulufale atu i le pole maneta i matu. E mafai ona faamatalaina lenei fanua o se dipole maneta faatasi ai ma ni nai vaega faaopoopo e mafua mai i fesuiaiga i le lotoifale ma le taimi i luga o le fogaeleele.

  1. Pou ManetaO le pole maneta i matu ma le pole maneta i saute o ni vaega ia i luga o le fogaeleele o le Lalolagi lea e fa'asaga sa'o ai laina o le fanua maneta i le fogaeleele. O nei pole e le tumau ma e fesuia'i pea i le aluga o taimi.
  2. Fusipa'u Fa'avevela Van AllenE maileia fo'i e le fanua maneta o le Lalolagi ni vaega ua fa'atumuina mai le matagi o le la, ma fausia ai fusipa'u o le Van Allen radiation. O nei fusipa'u e puipuia ai le Lalolagi mai vaega mata'utia e ono fa'aleagaina ai le ola ma tekinolosi.
  3. AuroraO le fegalegaleaiga o vaega ua molia mai le matagi o le la ma le fanua maneta o le Lalolagi ma le ea e maua ai le aurora, e taʻua foʻi o moli i matū poʻo le malamalama i saute. O lenei mea e mafai ona vaaia i itulagi polar ma o se tasi lea o faʻaaliga sili ona matagofie o le fanua maneta o le Lalolagi.
FAITAU FOI  Tulafono o le faasaoina o le malosiaga fa'amekanika

O le Aafiaga o le Fanua Maneta o le Lalolagi

E taua tele le sao o le fanua maneta o le Lalolagi i le puipuia o lo tatou paneta mai lamatiaga o le ave o le vateatea ma le matagi o le la. A aunoa ma lenei fanua maneta, e mafai e vaega ua molia mai le matagi o le la ona osofaia le ea o le Lalolagi, faaleagaina ai le vaega o le ozone, ma lamatia ai ola i luga o le fogaeleele.

E le gata i lea, e aʻafia foʻi e le malosiaga faʻamagnetika o le Lalolagi le folauga a manu. O nisi ituaiga, e pei o manu felelei femalagaaʻi, laumei o le sami, ma iʻa, e faʻaaogaina le malosiaga faʻamagnetika o le Lalolagi mo folauga i taimi o femalagaaʻiga mamao. E iai lo latou tomai e iloa ai malosiaga faʻamagnetika ma faʻaaogaina e fai ma taʻiala.

Talafaasolopito ma le Mataupu Faavae o le Faagaioiga o le Tapasa

O le tapasa o se meafaigaluega fa'atautaia e fa'aaogaina ai le fanua maneta o le Lalolagi e fa'ailoa ai le itu i matū ma le itu i saute. Ua fa'aaogaina e tagata tapasa mo le tele o seneturi ma sa i ai se sao taua i su'esu'ega ma fefa'ataua'iga.

FAITAU FOI  Aafiaga o le Su'esu'eina ma le Fa'aaogaina o le Malosiaga
Talafaasolopito o le Tapasa

O le fa'aaogaina muamua o se tapasa na fa'amaumauina i Saina i le seneturi lona 11. I lena taimi, sa faia tapasa mai le lodestone, o se minerale maneta fa'alenatura. Ona salalau atu lea o le tapasa i atunuu Arapi ma Europa, ma fa'afaigofie ai le folauga i le gataifale ma su'esu'ega o le lalolagi.

I le seneturi lona 14, na faʻalauiloa mai ai le tapasa mago i Europa, lea na faʻaaogaina ai se nila maneta e tuʻu i luga o se pivot e faʻailoa ai le itu e agaʻi i ai. O se mea fou tele lea ona na mafai ai ona sili atu le saʻo o le folauga ma e mafai ona faʻaaogaina i le tele o tulaga o le tau.

Le Auala e Galue ai se Tapasa

E galue le tapasa i luga o le mataupu faavae e faapea o le nila maneta e ogatasi ma laina o le fanua maneta o le Lalolagi. O le nila maneta i totonu o se tapasa o se maneta tumau e mafai ona feliuliuai saoloto. O le tasi pito o le nila e masani ona valiina pe faailogaina e faailoa ai le itu i matu.

  1. Nila Fa'amagnetikaO le nila o le tapasa e faia i mea ferromagnetic ua fa'amanetaina e avea ma maneta tumau. O le pito e fa'asino i matū e ta'ua o le pou i matū o le nila, ae o le pito e fa'asino i saute e ta'ua o le pou i saute o le nila.
  2. Pivot ma le FuaO le nila o le tapasa ua fa'apipi'i i luga o se pivot ina ia mafai ona feliuliua'i saoloto. O tapasa fa'aonaponei e masani ona i ai se fua fa'atatau o le azimuth e fa'aalia ai le itu i tikeri.
  3. Fa'asa'oga o le Te'enaE mafai e fanua maneta i le lotoifale ona mafua ai se eseesega i se tapasa, e ta'ua o le declination. O le declination o le tulimanu i le va o le magnetic north ma le geographic north. E mana'omia le fa'asa'oga o le declination mo le sa'o o le folauga.
FAITAU FOI  Uiga o Matata'amilosaga RLC
Talosaga o le Compass

E tele fa'aoga o tapasa i le olaga i aso faisoo ma pisinisi:

  1. TautaiO le tapasa o se meafaigaluega taua mo femalagaaiga i le laueleele, sami, ma le ea. E fa'aogaina e pailate, folau, ma pailate tapasa e fuafua ai le itu ma le tulaga.
  2. Tagata fa'amalosiE fa'aaogaina tapasa i galuega fa'amiliteli mo femalagaa'iga i le laueleele ma fa'afanua. E masani ona fa'apipi'iina tapasa fa'amiliteli i ni vaega fa'aopoopo e pei o le fa'alauteleina ma le fetu'una'iga o le fa'aitiitia.
  3. Siolosia ma Su'esu'ega o Mea anamuaE fa'aaogā e tagata su'esu'e i le eleele ma mea anamua ni tapasa e fa'afanua ai le nofoaga ma le fa'atulagaga o papa ma nofoaga o mea anamua.
  4. Fa'afiafiagaE masani ona faʻaaogaina e tagata savavali, tagata suʻesuʻe, ma ē e fiafia i le natura ni tapasa mo le folauga i le vao.
  5. Tekonolosi Fa'aonaponeiO le tapasa numera ua tuʻufaʻatasia i totonu o telefonipoto ma masini GPS e faʻaaogaina se masini faʻamagnetisi e tuʻuina atu ai faʻamatalaga faʻasinomaga.

I'uga

O le fanua maneta o le Lalolagi ma le tapasa o ni manatu e lua e fesoʻotaʻi e taua tele mo femalagaaiga ma le puipuia o lo tatou paneta. O le fanua maneta o le Lalolagi, e mafua mai i le gaioiga o le ogatotonu i fafo, e maua ai le puipuiga mai le ave o le vateatea ma faafaigofie ai femalagaaiga a manu. O tapasa, ia e faaaogaina le fanua maneta o le Lalolagi, ua faaaogaina e tagata mo le tele o seneturi mo suʻesuʻega ma femalagaaiga. O le malamalama i le fanua maneta o le Lalolagi ma mataupu faavae o le faagaoioiga o le tapasa e taua tele e le gata mo femalagaaiga ae faapea foi mo le tele o faaaogaina faasaienisi ma tekinolosi faaonaponei.

Taofi faamatalaga