A'afiaga o Galuega a Tagata i le Vasa

A'afiaga o Galuega a Tagata i le Vasa

O sami o le Lalolagi, lea e ufitia ai le tusa ma le 71% o le fogaeleele o le paneta, e taua tele mo le ola o meaola uma i le Lalolagi. O latou e nafa ma le gaosia o le silia ma le afa o le okesene tatou te manavaina, o le nofoaga lea o le tele o meaola eseese o le sami, faʻatonutonuina le tau, ma saunia meaʻai ma le ola mo piliona o tagata. Peitaʻi, o gaoioiga a tagata ua faʻateleina ona mafua ai se aafiaga loloto ma e masani ona leaga i nei vai taua. O le tusiga o loʻo mulimuli mai o le a iloiloina ai le tele o lenei aafiaga, ma faʻamatalaina ai mafuaʻaga autu e aofia ai le faʻaleagaina o le siosiomaga, le soona fagota, suiga o le tau, ma le faʻaleagaina o nofoaga.

Faaleleia

E tele ituaiga o le filogia i le sami, e amata mai i otaota palasitika e oo atu i mea leaga o vailaʻau. O se tasi o ituaiga e sili ona vaaia o le filogia o palasitika. O fuafuaga e faʻaalia ai e tusa ma le 8 miliona tone o otaota palasitika e iʻu i le sami i tausaga taʻitasi. O lenei palasitika e malepe i ni vaega laiti e taʻua o microplastics, lea e foloina e meaola o le sami, ma iʻu ai i le faʻaputuina o mea oona i le filifili o meaʻai. E le gata ina aʻafia ai meaola o le sami ae faʻapea foʻi tagata e 'ai i le sami. O faʻataʻitaʻiga iloga e aofia ai nofoaga tetele o lapisi e pei o le Great Pacific Garbage Patch, o se faʻasologa o otaota o le sami i le ogatotonu o le Vasa Pasefika i Matu.

O le fa'aleagaina o le siosiomaga ona o vaila'au fa'akemikolo o se isi fa'afitauli matuia. O otaota o fale gaosi oloa, tafega o fa'ato'aga mai vaila'au fa'asaina ma fa'apalaga, ma le masa'a o le suau'u e tele sona sao i le fa'aleagaina o le sami. O fa'apalaga e tele i le nitrogen ma le phosphorus e tafe atu i le sami, ma mafua ai le eutrophication, lea e i'u ai i "nofoaga oti" lea e matua maualalo ai le maualuga o le okesene e le mafai ai e meaola o le sami ona ola. O se tasi o nofoaga oti e sili ona lauiloa o lo'o i le Fagaloa o Mekisiko, e mafua tele lava ona o tafega o fa'ato'aga mai le Mississippi River Basin. E le gata i lea, o le masa'a o le suau'u, e pei o le Deepwater Horizon spill i le 2010, e i ai ni aafiaga mata'utia ma tumau i siosiomaga o le sami ma le tele o meaola eseese.

tagai foi i le  Lamatiaga o le Soloia o le Talafatai ma Fofo

Faʻaola tele

O le soona fagota o se lamatiaga tele i meaola o le sami ma siosiomaga. O le faiga o le pu'eina o i'a i se saoasaoa e vave atu nai lo le saoasaoa e mafai ona latou gaosia e fa'aitiitia ai le tele o i'a ma e mafai ona o'o atu ai i le fa'aitiitia o faigafaiva atoa. E lautele aafiaga, e le gata ina a'afia ai le ituaiga o i'a o lo'o fa'atatau i ai, ae fa'apea fo'i le siosiomaga lautele. Mo se fa'ata'ita'iga, o le aveeseina o se manu fe'ai pito i luga po'o se ituaiga autu e mafai ona mafua ai se le paleni, e mafua ai ona fa'ateleina le faitau aofa'i o ituaiga o i'a ma mafua ai se fa'asologa o aafiaga fa'ale-siosiomaga.

E tusa ai ma le Fa'alapotopotoga o Mea'ai ma Fa'ato'aga a Malo Aufaatasi (FAO), e tusa ma le 34% o i'a i le lalolagi atoa e soona fagotaina. O lenei mea ua mafua ai ona fa'aitiitia le faitau aofa'i o i'a, ma ua lamatia ai le soifuaga o le faitau miliona o tagata e fa'alagolago i le fagotaga. O nisi ituaiga, e pei o le Atlantic Bluefin Tuna, ua va'aia le fa'aitiitia o latou faitau aofa'i i se vaega itiiti ifo nai lo o latou numera muamua. E le gata i lea, o le bycatch - o le pu'eina o ituaiga e le o ni fa'amoemoega - e mafua ai le oti o le faitau miliona o meaola o le sami e aofia ai tafola, laumei, ma manu felelei o le sami, ma fa'ateteleina atili ai le fa'afitauli.

Suiga o le Tau

O suiga o le tau, e mafua mai i gaoioiga a tagata e pei o le susunuina o suauʻu faʻavae, o loʻo i ai se aafiaga tele i vasa. O se tasi o aafiaga sili ona taua o le faʻamaʻaʻaina o le vasa, lea e tupu pe a mitiia e le vai o le sami le CO2 mai le ea, ma fausia ai le carbonic acid. O lenei suiga i le maualuga o le pH e aʻafia ai meaola e pei o corals, oysters, ma nisi ituaiga plankton e faʻalagolago i le calcium carbonate e fausia ai o latou atigi ma skeletons, ma faigata ai ona latou ola ma toe gaosia.

O le si'itia o le vevela o le sami o se isi fa'afitauli tele. O vai mafanafana e mafai ona o'o atu ai i le pa'epa'e o le 'amu, lea e fa'ate'a ese ai e 'amu le limu ola i totonu o latou a'ano ona o le atuatuvale, ma mafua ai ona pa'epa'e atoa. A aunoa ma nei limu, e faigofie ona a'afia 'amu i fa'ama'i ma le oti. O le Great Barrier Reef, mo se fa'ata'ita'iga, ua o'o i ai ni fa'alavelave tetele o le pa'epa'e i nai tausaga ua tuana'i, fa'atasi ai ma ni a'afiaga mata'utia i ona si'osi'omaga sa olaola muamua.

tagai foi i le  Su'esu'ega o le Suau'u ma le Kasa Faanatura i le Vasa

E le gata i lea, o le liusuavai o aisa ma aisa i pole ua mafua ai ona si'itia le maualuga o le sami, lea e lamatia ai nofoaga i le talafatai ma nofoaga o tagata. O le fa'ateleina o le tele o le vai ma le fa'alauteleina o le sami ona o le maualuga o le vevela e mafua ai ona tele ma ogaoga lologa, soloia, ma leiloa nofoaga mo meaola i le sami ma le laueleele. O le fa'avevela o le sami e a'afia ai fo'i le tufatufaina atu o meaola i le sami ma mamanu o femalagaa'iga, ona o le tele o meaola e fa'amalosia e agai atu i vai malulu, ma mafua ai ona suia le tele o meaola i le sami.

Nofoaga Faʻaleagaina

O gaoioiga a tagata e pei o le atinaʻeina o le talafatai, le fagotaina o le sami i lalo o le sami, ma le fausiaina o atinaʻe tetele e pei o uafu ma masini suauʻu ua iʻu ai i le faʻaumatiaina o nofoaga taua o le sami. O vaega o le talafatai, e aofia ai magrove, oneone masima, ma moega mutia, e masani ona taʻua o "nofoaga e tausi ai manu" o le paneta aua latou te maua ai nofoaga taua e faʻafailele ai, fafagaina ai, ma faʻafailele ai le tele o meaola o le sami. O le leiloa o nei nofoaga ona o le atinaʻeina o le talafatai e le gata ina lamatia ai le tele o meaola o le sami ae faʻaitiitia ai foʻi le puipuiga faʻalenatura e ofoina mai e nei siosiomaga mai afa ma le soloia.

O le fagotaina o i'a i le pito i lalo, o se metotia fa'atauva'a e aofia ai le tosoina o upega mamafa i luga o le sami, e fa'aleagaina ai nofoaga maaleale e pei o 'amu ma si'osi'omaga loloto o le sami. O lenei faiga e pu'eina ai meaola o le sami, fa'alavelave i le alititai, ma fa'aumatia ai fausaga e fa'alagolago i ai le tele o meaola mo le malutaga ma mea'ai.

E le gata i lea, o faiga masani e pei o le eliina o le eleele, eliina o minerale, ma le fausiaina o motu fa'apitoa e fesoasoani atili ai i le leiloa o nofoaga taua o le gataifale. O le a'afiaga o nei gaioiga e masani ona le mafai ona toe fa'afo'isia, ma e masani ona tele tausaga e alu ai le toe fa'aleleia atoatoa o le si'osi'omaga, pe afai e tupu.

tagai foi i le  Puipuiga o Aia Tatau i le Tamaoaiga o le Gataifale

iʻuga

O le aafiaga o gaoioiga a tagata i le sami e matuā tele ma eseese ona itu, e aʻafia ai mea uma mai le tulaga lelei o le vai ma le tele o meaola eseese o le sami i le faʻatonutonuina o le tau ma le puipuiga o le talafatai. O le foʻiaina o nei mataupu e manaʻomia ai se taumafaiga faʻatasi a le lalolagi atoa, e aofia ai le faʻatinoina o pulega faʻamalosi o le faʻaleagaina o le siosiomaga, le faʻalauiloaina o faiga fagota gafataulimaina, gaioiga faanatinati e faʻaitiitia ai suiga o le tau, ma fuafuaga e puipuia ma toe faʻafoʻisia ai nofoaga o le sami.

Ina ia faʻaitiitia le faʻaleagaina o palasitika, e tatau i malo ona faʻatuina ma faʻamalosia tulafono e faʻatapulaʻaina ai le gaosiga o palasitika, faʻaleleia le saoasaoa o le toe faʻaaogaina, ma faʻalauiloa le faʻaaogaina o isi mea e pala. E iai foʻi le manaʻomia o le galulue faʻatasi faʻavaomalo e faʻamamā ai otaota o loʻo iai mai vasa ma matafaga.

O faiga fagota gafataulimaina, e pei o le faʻatuina o nofoaga puipuia o le gataifale (MPAs), faʻatulagaina o tapulaʻa o fagotaga e faʻavae i luga o iloiloga faasaienisi, ma le faʻaitiitia o fagotaga e leʻi maua e ala i le faʻaleleia atili o tekinolosi fagota, e taua tele i le puipuia o le faʻaitiitia o le tele o iʻa ma le faʻamautinoaina o le lumanaʻi o punaoa o le gataifale.

O le taulimaina o suiga o le tau e manaʻomia ai le faʻaitiitia o kasa faʻavevela e ala i le suiga i le malosiaga faʻafouina, faʻaleleia atili le lelei o le faʻaaogaina o le malosiaga, ma le faʻaaogaina o faiga faʻaaogaina o fanua e gafataulimaina. O taumafaiga e puipuia ma toe faʻaleleia ai āʻau 'amu, togavao, ma isi nofoaga taua e tatau ona faʻamuamua ina ia faʻaleleia atili ai le malosi o siʻosiʻomaga o le gataifale e tetee atu i aafiaga o le tau.

O le soifua maloloina o le sami e fesoʻotaʻi tonu lava ma le soifua maloloina o lo tatou paneta atoa. O le taulimaina atoatoa o aafiaga eseese o gaoioiga a tagata i le sami, e mafai ai ona tatou faʻamautinoa o loʻo faʻaauau pea ona galulue nei siʻosiʻomaga taua ma lagolagoina le ola mo tupulaga o lumanaʻi.

Tuua se Faamatalaga