A'oa'oga X ma le A'oa'oga Y i le Pulega
I le lalolagi o pulega, o le vaaiga a se taitai i ē o loo galulue i lalo o latou pulega e matuā aafia ai lava le latou sitaili o le taitaiga, faiga o galuega, ma e oo lava i le aganuu faale-faalapotopotoga. O se tasi o faavae sili ona lauiloa e faamatala ai nei vaaiga eseese o le Aʻoaʻoga X ma le Aʻoaʻoga Y, lea na faalauiloa e Douglas McGregor i le 1960 i lana tusi, The Human Side of Enterprise. O le manatu autū e faigofie ae mamana: o le a galulue pule e tusa ai ma o latou manatu e uiga i le natura o le tagata ma le uunaiga o le galuega. Afai e le lelei manatu autū, e masani ona faatapulaaina e le pulega. Afai e lelei manatu autū, e masani ona faamalosia e le pulega. O se talanoaga atoa lea, e aofia ai aafiaga aoga mo faalapotopotoga i aso nei.
Tala'aga o le A'oa'oga X ma le A'oa'oga Y
Na matauina e McGregor e tele faʻalapotopotoga e faʻaaogaina faiga faʻavae maʻaʻa ma soona vaavaaia, e peiseaʻī e le mafai ona faʻatuatuaina tagata faigaluega. I le isi itu, na ia matauina foʻi faʻalapotopotoga e sili atu ona auai, ma tuʻuina atu ai i tagata faigaluega le avanoa e atiina ae ai ma faia ai faʻaiuga. O nei eseesega i faiga, na finau ai McGregor, e mafua mai i talitonuga a pule e uiga i le paie o tagata faigaluega ma e manaʻomia ona faʻamalosia, pe mafai ona latou pulea i latou lava ma maua le uiga i a latou galuega.
O A'oa'oga X ma le Y e lē o ni "su'ega o uiga" mo tagata faigaluega, ae o se fa'afanua o manatu o pule. O nei manatu e lua e mafua ai ni mamanu fa'ale-fa'alapotopotoga eseese: fausaga fa'asolosolo ma le pulea lelei po'o fausaga fa'alelei ma le tu'uina atu o le pule ma le fa'atuatuaga.
A'oa'oga X: Manatu Leaga e uiga i Tagata Faigaluega
O le A'oa'oga X o lo'o fa'amatalaina ai manatu masalosalo o pule i le uuna'iga ma le tiutetauave o tagata faigaluega. O manatu autū o le A'oa'oga X e aofia ai:
1. E le fiafia tagata faigaluega i le galuega ma o le a latou 'alo'ese mai le galuega pe a mafai.
2. E manaʻomia ona faʻatonuina, vaʻavaʻaia, ma faʻamalosia foʻi tagata faigaluega e galulue e ausia sini a le faʻalapotopotoga.
3. E sili atu i tagata faigaluega le saogalemu nai lo le tiutetauave ma e masani ona ʻalofia tulaga lamatia.
4. O le toatele o tagata faigaluega e leai se naunautaiga ma e sili atu lo latou faatonuina nai lo le taʻitaʻia.
E faʻavae i luga o lenei manatu, o sitaili pulega e masani ona aliaʻe mai:
– Vaavaaiga malosi ma faiga faigata
– Faia o faaiuga tutotonu
– Fa'amamafa i fa'asalaga ma fa'amata'u o se auala e fa'atonutonu ai
– O sini ma fa'atonuga fa'atino e matua'i auiliili lava, e masani ona leai se avanoa e talanoaina ai
Fa'amanuiaga o le A'oa'oga X (i nisi o tulaga)
E ui e foliga mai e "faigata," ae e lē o taimi uma e sese ai le auala o le A'oa'oga X. I nisi tulaga, e mafai ona aoga le A'oa'oga X, mo se fa'ata'ita'iga:
– O le galuega e matuā masani lava ma e maualuga le lamatiaga (e pei o le saogalemu o le falegaosimea) o lea e tatau ai ona tausisia ma le matuā faʻamaoni tulaga faʻatonuina
– Tulaga faigata e manaʻomia ai ni faaiuga vave
– E le'i lava le agavaa o le 'au fou o lea e mana'omia ai pea le fa'atonuga malosi
Vaivaiga o le A'oa'oga X
Peita'i, afai e fa'aaogaina tele i se taimi umi, e mafai e le A'oa'oga X ona tula'i mai ai:
– Le lava le uuna'iga e faigaluega ai ona e lagona e tagata faigaluega le le talitonuina
– E faʻalavelaveina le fatufatuaʻi e le pule a tulafono ma le pulea
– Tele le fa'amavae o tagata faigaluega (e faigofie ona fa'amavae tagata faigaluega)
– O se aganu'u faigaluega e fefe i le faia o mea sese ma leai se taumafaiga e faia se fuafuaga
I se isi faaupuga, e mafai e le Aʻoaʻoga X ona fausia se siosiomaga faigaluega "tausitaʻi" ae le o se siosiomaga faigaluega "atinaʻe".
A'oa'oga Y: Manatu Lelei e uiga i Tagata Faigaluega
I se faatusatusaga, o le Aʻoaʻoga Y e vaʻaia tagata soifua o ni tagata taʻitoʻatasi e mafai ona i ai le tiutetauave ma le uunaʻiga totino. O manatu autū o le Aʻoaʻoga Y e aofia ai:
1. O le galue o se mea masani, e pei lava o le taalo po o le malolo, e fuafua lava i tulaga o le galuega.
2. E mafai e tagata faigaluega ona fa'atonutonu ma pulea i latou lava pe afai latou te tuuto atu i le sini.
3. E mafai ona tula'i mai le tautino atu i sini pe afai e maua e tagata faigaluega ni taui talafeagai, e aofia ai le faamalieina i totonu, le iloaina, ma avanoa mo le atina'eina.
4. E mafai e tagata faigaluega ona talia ma saili foʻi le tiutetauave, nai lo le ʻalofia i taimi uma.
5. O le fatufatua'i ma le foia o fa'afitauli e lautele i totonu o le fa'alapotopotoga, e le gata i le tulaga o le pulega.
O sitaili tau pulega e ogatasi ma le A'oa'oga Y e masani ona:
– Fa'alagolago i le fa'atuatuaga ma le fa'amalosiauga
– Fa'aaofia tagata faigaluega i le faia o fa'ai'uga
– Tuuina atu le tuto'atasi, fetuutuuna'i, ma le avanoa mo le a'oa'oina
– Fa'amamafa le faia'oga, ae le na'o le pulea
– Atia'e se faiga taui talafeagai ma manino
Fa'amanuiaga o le A'oa'oga Y
Afai e faʻaaogaina lelei, e mafai e le Aʻoaʻoga Y ona maua ai:
– Fa'ateleina le auai o tagata faigaluega
– Tele atu manatu ma mea fou ona o le lototele o tagata faigaluega e faʻataʻitaʻi
– E faʻateleina le faʻatinoga ona e lagona e tagata faigaluega e iai so latou faʻamoemoega
– Aganuu faigaluega maloloina ma galulue fa'atasi
Vaivaiga o le A'oa'oga Y
E ui o se tulaga lelei atoatoa, ae e iai foʻi luʻitau o le Aʻoaʻoga Y:
– Manaʻomia tagata faigaluega e lava le agavaa ma le matua i galuega
– Manaʻomia se faiga faifai pea o fesootaʻiga ma le faʻatulagaina o sini
– E lē o galuega uma e fetaui ma le tutoʻatasi maualuga, aemaise lava galuega e maualuga tulaga faatonuina.
– Afai e le tuʻuina atu e taʻitaʻi ni faʻatonuga manino, e mafai e le “saʻolotoga” ona liua i le fenumiai.
O le mea lea, e aoga le Aʻoaʻoga Y pe a fausia foʻi e le faʻalapotopotoga ni faiga malolosi, aʻoaʻoga, ma le tali atu.
Faatusatusaga o le A'oa'oga X ma le A'oa'oga Y
O eseesega sili ona iloga e mafai ona vaaia mai vaega e tolu: uunaiga, pulega, ma le matafaioi a le pule.
– Uunaiga: O le A'oa'oga X e fa'amamafa ai le uuna'iga mai fafo (fa'asalaga/taui), ae o le A'oa'oga Y e fa'amamafa ai le uuna'iga totino (uiga o le galuega, atina'eina o le tagata lava ia).
– Pulea: E faʻalagolago le Aʻoaʻoga X i le pulea mai fafo (vaavaaiga), ae e faʻamalosia e le Aʻoaʻoga Y le pulea o oe lava ia.
– O le matafaioi a pule: I le A'oa'oga X, e galulue pule o ni supavaisa. I le A'oa'oga Y, e galulue pule o ni fa'afaigofie ma ni faia'oga.
Ae e tāua le fa’amamafa: O le A’oa’oga X ma le Y e lē o ni fa’ailoga mautu. E to’atele ta’ita’i e pa’ū i le va, ma e mafai ona suia e fuafua i le tulaga.
Aafiaga i Pulega Faʻaonaponei
I totonu o le nofoaga faigaluega i aso nei—e aofia ai le galue mamao, galulue faʻatasi i vaega eseese, ma le manaʻomia o le faʻafouga—e masani ona manatu o le auala o le Theory Y e sili atu ona talafeagai. O kamupani tekonolosi, kamupani fou, ma faʻalapotopotoga faʻavae i le poto, mo se faʻataʻitaʻiga, e masani ona manaʻomia le fatufatuaʻi, saoasaoa o le aʻoaʻoina, ma le faia o faʻaiuga i le tulaga o le 'au. E faigata ona ausia nei mea pe a pulea lelei mea uma i le faiga o le Theory X.
Ae e le mafai e faʻalapotopotoga ona tuʻua atoa le pule. O faiga faʻaonaponei tau pulega e masani ona aofia ai:
– Sini manino (OKR/KPI) e fa'atumauina ai le fa'asinomaga
– Tutoʻatasi o le faʻatinoina ina ia mafai ai e le 'au ona filifili le auala sili e ausia ai le sini
– Iloiloga ma fa'amatalaga fa'avaitaimi e fa'amautinoa ai le lelei ma le tali atu
– O se aganuʻu faʻalemafaufau saogalemu ina ia lototele ai tagata faigaluega e faʻaalia o latou manatu ma faʻafitauli
I lenei tulaga, o le mea e sili ona tāua o le paleni i le va o le faatuatuaga ma le faiga.
Faʻataʻitaʻiga o le Faʻatinoina i le Galuega
Mo se faʻataʻitaʻiga, i se 'au tautua i tagata faʻatau:
– Faiga o le A'oa'oga X: e tatau ona mulimulita'i sa'o i tusitusiga, e mata'ituina ma le fa'aeteete telefoni, ma e fa'asalaina loa mea sese. Atonu e lelei ma tutusa taunuuga, ae e mafai ona popole tagata faigaluega ma e faigata ai i tagata fa'atau ona tali atu.
– Faiga o le A'oa'oga Y: E tu'uina atu i tagata faigaluega ni ta'iala lautele, a'oa'oga fa'afeso'ota'i, ma le pule fa'apitoa e fo'ia ai fa'afitauli o tagata fa'atau. E mafai ona sili atu ona patino ma vave atu taunu'uga, e ui lava e mana'omia ai ni a'oa'oga loloto ma le iloiloga o le lelei.
A o faia galuega matautia e pei o le fa'agaoioia o masini mamafa:
– Atonu e manaʻomia tulaga faʻatonuina o le Aʻoaʻoga X, SOP, ma le vaavaaiga malosi e faʻaitiitia ai le lamatiaga o faʻalavelave. Peitaʻi, e mafai lava ona faʻapipiʻiina elemene o le Aʻoaʻoga Y e ala i le auai o tagata faigaluega i le faʻaleleia atili o faiga faʻatino ma le aganuʻu saogalemu.
I'uga
E fesoasoani le A'oa'oga X ma le A'oa'oga Y ia i tatou ia malamalama o sitaili o pulega e lē gata i metotia, ae e fa'avae i luga o manatu e uiga i tagata. E talitonu le A'oa'oga X e mana'omia e tagata faigaluega le pulea lelei auā e masani ona latou 'alo'ese mai galuega ma tiutetauave. E talitonu le A'oa'oga Y e iai le gafatia o tagata faigaluega e tuputupu a'e ai, tauave tiutetauave, ma fa'amalosia pe afai e tu'uina atu le fa'atuatuaga ma le siosiomaga faigaluega sa'o.
I le faʻatinoina, o faʻalapotopotoga lelei e masani ona lē filifilia soʻo se tasi o mea e sili ona ogaoga. Latou te faʻaaogaina le amio pulea ma tulaga faʻatonuina pe a manaʻomia, ae latou te fausia pea se aganuʻu faigaluega e faʻatauaina tagata, tuʻuina atu le tutoʻatasi, ma faʻamalosia ai le tuputupu aʻe. I le malamalama i le Aʻoaʻoga X ma le Y, e mafai ai e pule ona iloilo a latou sitaili faʻauluuluga, mamanuina ni faiga faigaluega talafeagai, ma fausia ni faʻalapotopotoga e le gata ina gaosia ae faʻapea foʻi ona tumau.