Fa'aaogāina o le Rhodium Metal i Fa'aoga Catalyst
O le Rhodium o se uʻamea taua e aofia i le vaega platinum metals (PGM), faʻatasi ai ma le platinum, palladium, iridium, ruthenium, ma le osmium. I totonu o nei uʻamea, o le rhodium e lauiloa o se tasi o uʻamea e seasea maua ma e sili ona taugata, ona o lona faʻatapulaʻaina o le maua ma le maualuga o le manaʻoga tau alamanuia. E ui e le o lauiloa tele e pei o le auro poʻo le siliva i tagata lautele, ae o le rhodium e iai sona sao taua tele i tekinolosi faʻaonaponei—aemaise lava o se mea faʻatupu faʻalavelave. O le mea faʻatupu faʻalavelave o se mea e faʻavavevave ai gaioiga faʻakemikolo e aunoa ma le faʻaaogaina i le gaioiga, ma mafai ai ona sili atu le lelei o faiga faʻapisinisi, faʻasaoina le malosi, ma gaosia ai oloa mama. O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai le faʻaaogaina o le uʻamea rhodium i faʻaoga faʻatupu faʻalavelave, mafuaʻaga e filifilia ai le rhodium, ma faʻataʻitaʻiga o ana faʻaoga i vaega eseese.
Meatotino o le Rhodium e Lelei mo le Catalysis
O lelei o le Rhodium i le avea ai ma se mea fa'aola e mafua mai i lona tu'ufa'atasiga o meatotino fa'aletino ma vaila'au. E matua tete'e lava le Rhodium i le 'ele ma le fa'a'okesaita, e mautu i le vevela maualuga, ma e le vave ona tali atu i le tele o vaila'au. O lenei mautu e talafeagai ai mo le fa'aaogaina i siosiomaga faigata tele, e pei o kasa vevela o ta'avale afi o lo'o i ai ni vaila'au eseese e tali atu ai.
E ese mai i le mautu, e iai fo'i le malosi tele o le rhodium i nisi o gaioiga, aemaise lava i latou e aofia ai le nitrogen oxides (NOx), carbon monoxide (CO), ma hydrocarbons (HC). I le catalysis, o le fa'atinoga o se catalyst e le gata ina fuafuaina i le vave o le fa'agasologa o le gaioiga, ae fa'apea fo'i i lona selectivity—o lona uiga, o lona gafatia e fa'atino ai le gaioiga agai i le oloa mana'omia e aunoa ma le gaosia o ni mea e afaina ai. E sili atu le Rhodium i le selectivity mo le tele o gaioiga taua i le alamanuia ma le puleaina o le kasa.
O le Matafaioi Autū o le Rhodium i Ta'avale Catalytic Converter Catalysts
O le faʻaaogaina sili ona lauiloa o le rhodium, ma le mea e sili ona sao i le manaʻoga i le lalolagi atoa, o loʻo i totonu o taʻavale catalytic converters. O le catalytic converter o se masini i totonu o le faiga o le paipa e faʻaitiitia ai le faʻasaʻolotoina o kasa oona aʻo leʻi faʻasaʻolotoina i le ea. I totonu o catalytic converters faʻaonaponei (aemaise lava i taʻavale e faʻaaogaina le penisini), e faʻaaogaina ai se faiga faʻataʻitaʻi e tolu-ala (TWC), e mafai ona faʻatinoina galuega e tolu i le taimi e tasi: faʻaʻoksizenina o le CO i le CO₂, faʻaʻoksizenina o hydrocarbons i le CO₂ ma le H₂O, ma faʻaitiitia le NOx i le N₂.
O iinei e taua tele ai le matafaioi a le rhodium. Ua lauiloa le Rhodium o le mea sili ona lelei e faʻaitiitia ai le NOx i le nitrogen (N₂) ma le okesene. O le nitrogen o se kasa tele i le ea ma e le afaina tele, ma avea ai le faagasologa o le faʻaitiitia o le NOx ma mea taua mo le faʻaitiitia o le faʻaleagaina o le ea ma le fausiaina o le smog photochemical. E ui o le platinum ma le palladium e faʻaaogaina foi i catalytic converters, ae o le rhodium e masani ona avea ma vaega autu, aemaise lava mo le taulimaina lelei o le NOx. A o faʻateleina le faʻamalosia o tulafono faatonutonu o le faʻasaʻolotoina o kasa i le tele o atunuu, o loʻo maualuga pea le manaʻoga mo mea faʻatupu faʻalavelave lelei—e aofia ai le rhodium.
Rhodium o se Catalyst i le Alamanuia Kemikolo
E le gata i faʻaoga i taʻavale, e faʻaaogaina foʻi le rhodium i faiga faʻapisinisi eseese e manaʻomia ai ni catalysts maualuga le faʻatinoga. O se tasi o faʻataʻitaʻiga taua o le tali atu o le hydroformylation, lea e aofia ai le faʻaopoopoina o se formyl group (-CHO) i se alkene e gaosia ai se aldehyde. Ona mafai lea ona faʻagasolo le aldehyde i ni alcohols, acids, poʻo isi vailaʻau e faʻaaogaina i le gaosiga o palasitika, detergents, lubricants, ma mea faʻaopoopo i pisinisi.
O mea fa'aola e fa'avae i le rhodium i le hydroformylation ua lauiloa e matua filifili lelei ma fa'agaoioia i lalo o tulaga e sili atu le agamalu nai lo isi mea fa'aola u'amea. I faiga fa'apisinisi, e masani ona fa'afefiloi le rhodium ma nisi o ligands phosphine e fa'aleleia atili ai le mautu ma le filifiliga o mea fa'aola. O lenei mea e ofoina atu ai ni fa'amanuiaga e pei o le maualuga o le fua, mana'oga maualalo o le malosi, ma le fa'aitiitia o le fausiaina o mea e le mana'omia.
E mafai fo'i ona fa'aaogaina le Rhodium i nisi o fa'agasologa o le hydrogenation ma le isomerization, aemaise lava pe a mana'omia se catalyst e mafai ona galue sa'o ma ni fausaga molecular faigata. I totonu o alamanuia fa'afoma'i ma vaila'au fa'apitoa, o le filifiliga o ia catalysts e matua'i taua tele aua e mafai ona fa'aitiitia ai la'asaga o le fa'amamāina ma fa'aitiitia ai tau o gaosiga.
Fa'aaogāga o le Rhodium i le Gaosiga o le Nitric Acid ma Fa'agasologa o le Oxidation
I le tele o faiga fa'a'okesaita i le tele o pisinisi, o PGM, e aofia ai le rhodium, e fa'aaogaina o se vaega o le mea fa'atekonolosi po'o le 'alloy' fa'atekonolosi. Mo se fa'ata'ita'iga, i le faiga masani o le gaosiga o le nitric acid, o le fa'a'okesaitaina o le ammonia e fa'aaogaina ai le platinum-rhodium-based catalyst screens. E ui o le platinum e sili ona taatele, o le fa'aopoopoina o le rhodium e mafai ona fa'aleleia atili ai le malosi fa'amekanika o le screen ma fesoasoani e fa'atumauina le fa'atinoga fa'atekonolosi i le vevela maualuga.
E tatau i le catalyst screen i lenei faiga ona tatalia le vevela tele ma tumau le mautu i le i ai o le tafe vave o le kesi. O le leiloa o meafaitino o le catalyst ona o le fa'amamago po'o le oloina o se popolega fo'i. Ua leva ona fa'aaogaina le platinum-rhodium alloys ona e ofoina atu ai se tu'ufa'atasiga lelei o le malosi, mautu, ma le lelei. Mai se va'aiga fa'apisinisi, o le fa'aaogaina o le rhodium e mafai ona fesoasoani e fa'alauteleina le ola o le catalyst ma fa'aitiitia ai le tele o le suiina, ma iu ai ina fa'aitiitia ai tau o galuega.
Fa'amanuiaga ma Lu'itau o le Fa'aaogaina o le Rhodium
I tulaga o aogā, o le faʻaaogaina o le rhodium e fai ma mea faʻaoso e iai sona aafiaga tele i le lelei o le faagasologa ma le faʻaitiitia o le faʻaleagaina o le siosiomaga. I totonu o taʻavale, e saofagā saʻo le rhodium i le faʻaleleia atili o le tulaga lelei o le ea i totonu o le taulaga. I le alamanuia o vailaʻau, e fesoasoani le rhodium e faʻateleina le gaosiga o le ea ma faʻaitiitia ai le faʻaaogaina o le malosi, aʻo faʻaitiitia ai otaota o vailaʻau.
Peita'i, o lo'o feagai fo'i le rhodium ma lu'itau tetele. Muamua o le seasea. E le o tele se eliina o le Rhodium o se u'amea autū, ae e masani ona maua mai i le eliina o le platinum ma le nickel. O le i'uga, e matua fa'atapula'aina lava le sapalai o le rhodium ma e faigofie ona fa'alavelaveina le sapalai o le sapalai.
Lua o le suiga tele o tau. E mafai ona suia vave tau o le Rhodium i se taimi puupuu ona o suiga i le manaoga o pisinisi ma le sapalai o le eliina o minerale. O lenei mea ua uunaia ai le pisinisi e faaauau pea ona sailia ni auala e faaitiitia ai le aofaiga o le rhodium i totonu o mea fa'atupu fa'alavelave e aunoa ma le faaleagaina o le faatinoga, pe atiae ni isi auala e faavae i u'amea. Peitai, mo nisi o talosaga—aemaise lava le faaitiitia o le NOx i faiga e fa'asa'oloto ai le kasa o taavale—e faigata tele ona suia atoa le rhodium.
Toe Fa'aaogaina o le Rhodium mai Spent Catalysts
Ona o lona tau maualuga ma le laʻititi o le sapalai, ua avea ai le toe faʻaaogaina o le rhodium ma se vaega taua o le alamanuia o le catalyst. O catalytic converters ua faʻaaogaina mo taʻavale o se puna tele lea o uʻamea PGM toe faʻaaogaina. O le faagasologa o le toe faʻaaogaina e aofia ai le tuʻimomomoina o le seramika poʻo le uʻamea e lagolago ai le catalyst, ona vavaeʻeseina lea ma faʻamamaina uʻamea PGM e ala i faiga faʻakemikolo ma metallurgical.
E lē gata ina aogā le toe fa'aaogāina o mea mai le tamaoaiga ae e tāua fo'i i le si'osi'omaga. O le toe fa'aaogāina o le rhodium, e mafai ai e le pisinisi ona fa'aitiitia le mana'omia o ni eliina fou, lea e masani ona i ai se aafiaga tele i le si'osi'omaga ma e mana'omia ai le tele o le fa'aaogāina o le malosi. Fa'atasi ai ma le fa'atupula'ia o le aofa'i o ta'avale ma tulafono fa'atonutonu fa'amalosi o le kasa oona, e fa'amoemoeina o le a fa'atupula'ia atili le vaega o le toe fa'aaogāina o le rhodium ma le PGM.
Fa'ato'a
O le Rhodium o se u'amea taua e matuā tāua tele i le fa'agasologa o le fa'aolaola ona o lona mautu maualuga, tete'e atu i le 'ele, ma le fa'atinoga sili ona lelei i fa'agasologa taua. O lona fa'aoga autū o lo'o i totonu o ta'avale e fa'aliliu ai mea fa'aolaola, aemaise lava mo le fa'aitiitia o le NOx i le nitrogen e saogalemu mo le siosiomaga. E le gata i lea, e taua tele le sao o le rhodium i le alamanuia o vaila'au, e pei o le hydroformylation ma isi fa'agasologa eseese, fa'apea fo'i ma le fa'agasologa o le fa'aolaola mo fa'agasologa o le fa'aolaola i le vevela maualuga.
E ui i luʻitau e pei o le le lava ma le fesuisuiaʻi o tau, ae o loʻo tumau pea le rhodium o se vaega taua i le puleaina o kasa faʻaonaponei ma tekinolosi gaosiga o vailaʻau. Faatasi ai ma le lagolagoina o mea fou i le faʻatulagaina o mea faʻatupu faʻalavelave, lelei o le faʻaaogaina, ma le faʻaleleia atili o faiga toe faʻaaogaina, o le a faʻaauau pea ona faia e le rhodium se sao taua i le faʻaleleia atili o alamanuia e sili atu le mamā, lelei, ma gafataulimaina.