Tomai o le Gas Chromatography i le Su'esu'ega Fa'akemikolo
O le gas chromatography (GC) o se metotia taua tele mo le vavaeʻeseina ma le auʻiliʻiliga i le kemisi faʻaonaponei. E faʻaaogaina e vavaeʻese ai, faʻailoa ai, ma faʻatatau ai vaega o se paluga, aemaise lava mea e feololo e mautu i vevela faʻapitoa o le vevela. Ona o lona saʻo maualuga, taimi vave o auʻiliʻiliga, ma le mafai ona vavaeʻese vaega eseese i se tui e tasi, o le gas chromatography e faʻaaogaina lautele i vaega eseese, mai le gaosiga o petrochemical, vailaʻau, ma meaʻai i suʻesuʻega faʻasaienisi ma le siosiomaga.
Mataupu Faavae Autu o le Gas Chromatography
O le mataupu faavae o le galuega a le gas chromatography e faavae i luga o le eseesega o le tufatufaina (vaevaega) o vaega o faataitaiga i le va o vaega e lua: o le vaega feaveaʻi (gas ave) ma le vaega tumau (vaega tumau) o loʻo i totonu o le koluma. O le faataitaiga ua tuiina e faʻasuavaia i le auala e ulufale ai, ona aveina lea e le vaitafe o le kesi ave i totonu o le koluma ua ufiufi i le vaega tumau. O vaega taitasi o le a fegalegaleai ma le vaega tumau ma le malosi eseese, ma iu ai i le eseese o fua faatatau o femalagaiga. O le iʻuga, o le a alu ese vaega mai le koluma i taimi eseese, e taʻua o le taimi taofia.
I se tulaga lautele, o vailaʻau e sili atu ona feʻaveaʻi pe vaivai le fesootaʻiga ma le vaega tumau o le a vave ona alu ese (taimi puʻupuʻu e taofia ai). I se isi itu, o vailaʻau e le tele se feʻaveaʻi pe sili atu le malolosi o le fesootaʻiga ma le vaega tumau o le a umi se taimi e taofia ai ma umi atu taimi e taofia ai.
Vaega Autū o le Meafaigaluega GC
O se faiga o le chromatography kesi e aofia ai ni vaega autu se tele e galulue faʻatasi:
1. Kesi feavea'i
O le kesi feavea'i e fai ma vaega feavea'i, e tuleia ai le fa'ata'ita'iga i totonu o le koluma. O kesi e masani ona fa'aaogaina o le helium, nitrogen, po'o le hydrogen. E masani ona filifilia le helium ona e le gaoioi ma e ofoina atu le lelei o le vavae'eseina, ae o le hydrogen e ofoina atu le saoasaoa o le su'esu'ega e vave ae mana'omia ai ni puipuiga fa'apitoa mo le saogalemu.
2. Faiga tui (ulufale/injector)
E fa'aofi le fa'ata'ita'iga i le auala e ulufale ai ina ia fa'asuavaia ma fa'afefiloi ma le kesi feavea'i. E mafai ona vaevaeina le metotia o le tuiina, e le vaevaeina, pe i luga o le koluma, e fuafua i le ituaiga o fa'ata'ita'iga ma le malosi o le analyte. E talafeagai le faiga vaeluaina mo fa'ata'ita'iga e maualuga le malosi aua e na'o se vaega itiiti o le fa'ata'ita'iga e ulufale i le koluma, ae o le le vaevaeina e fa'aaogaina mo trace analytes e fa'ataga ai le tele o fa'ata'ita'iga e ulufale i le koluma.
3. Koluma o le Chromatography
O le koluma o le "fatu" o le vavae'esega. I le GC fa'aonaponei, o koluma capillary (fused silica capillary columns) e sili ona fa'aaogaina lautele ona o lo latou lelei tele. O le koluma e ufiufi i se vaega tumau fa'apitoa, e pei o le polysiloxane, fa'atasi ai ma tikeri eseese o le polarity, o lea e mafai ai ona filifilia e tusa ai ma uiga o le vaila'au o lo'o su'esu'eina.
4. Ogaumu koluma
E pulea lelei e le ogaumu le vevela o le koluma. E mafai ona faia le suʻesuʻega i se vevela mautu (isothermal) pe faʻaaoga se polokalame vevela. E aoga tele le polokalame vevela mo paluga e lautele le tulaga pupuna, aua e fesoasoani e faʻavavevave ai le faʻamamāina o vaega mamafa e aunoa ma le faʻaleagaina o le vavaeʻeseina o vaega mama.
5. Mea e iloa ai
E iloa e le masini su'esu'e vaega ua tu'ua le koluma ma liua i ni fa'ailoilo eletise o lo'o fa'aalia o se chromatogram (fa'ailoilo vs. kalafa taimi). E taua le filifilia o le masini su'esu'e aua e a'afia ai le maaleale ma le filifiliga o le metotia.
6. Faiga ma polokalama faakomepiuta mo le mauaina o faʻamatalaga
E faʻaaogaina le polokalama faakomepiuta e faʻamaumau ai chromatograms, faʻapipiʻi tumutumuga, fuafua vaega o tumutumuga, fatuina ni piʻo faʻatulagaina, ma faʻatino lipoti o taunuʻuga o suʻesuʻega.
Ituaiga o Mea e Masani Ona Fa'aaogaina e le Tagata e Su'e
O nisi o masini iloa lauiloa i le GC e aofia ai:
– FID (Mea e Iloaina ai le Afi)
E masani lava ona iai i mea fa'aola, aemaise lava i mea fa'a-hydrocarbon. E ma'ale'ale FIDs, e lautele le laina, ma e faigofie ona fa'aoga. Peita'i, e le tali atu FIDs i mea fa'aola po'o kasa tumau e pei o le CO₂ ma le H₂O.
– TCD (Mea e Iloa ai le Fa'avevela o le Tafega)
O se masini e iloa ai mea uma e tali atu i toetoe lava o mea fa'apena, e aofia ai ma kasa tumau. O le itu le lelei o le maualalo o le maaleale nai lo le FID.
– ECD (Mea e Mafai ona Pu'eina Eletise)
E matuā maaleale i vailaʻau e leai ni eletise e pei o vailaʻau faʻasaina o le organochlorine ma vailaʻau halogenated, e faʻaaogaina lautele le ECD i le auʻiliʻiliga o toega o vailaʻau faʻasaina.
– MS (Mass Spectrometric Detector / GC-MS)
O le tu'ufa'atasia o le GC ma le mass spectrometry mo le fa'ailoaina sa'o o le tu'ufa'atasiga, o le GC-MS o le tulaga auro lea mo su'esu'ega fa'amasino, toxicology, ma le fuafuaina o vaega lavelave aua e mafai ona maua ai se spectrum tulaga ese o le mass mo tumutumu ta'itasi.
Laasaga o Su'esu'ega e Fa'aaogaina ai le GC
O le su'esu'ega e fa'aaoga ai le chromatography kesi e masani ona aofia ai la'asaga nei:
1. Sauniuniga o faʻataʻitaʻiga
E tatau ona talafeagai fa'ata'ita'iga mo le GC: e faigofie ona feosofi, e mautu i le vevela, ma e leai ni vaega e ono poloka ai le faiga. Mo matrices faigata (e pei o le toto, palapala, mea'ai), e mana'omia le fa'amamāina ma le fa'amamāina. O metotia lauiloa e aofia ai le solvent extraction, Solid Phase Extraction (SPE), po'o le headspace extraction mo volatile compounds.
2. Filifiliga o tulaga o le vavae ese
E aofia ai le filifiliga o le koluma (umi, lautele, vaega tumau), fua faatatau o le tafe o le kesi feaveaʻi, vevela e ulufale mai ai, vevela o le ogaumu, ma le polokalame o le vevela. O nei tulaga e fuafua ai le lelei o le vavaeʻeseina ma le taimi o le auʻiliʻiliga.
3. Fa'atulagaina ma le fuaina
Mo le fuafuaina o le suʻega, e masani ona faʻaaogaina e le GC se piʻo faʻatulagaina ma se tulaga faʻatonuina i fafo poʻo totonu. O le metotia faʻatonuina i totonu e masani ona filifilia aua e faʻasaʻo ai suiga o tui ma le leiloa o faʻataʻitaʻiga i le taimi o le sauniuniga.
4. Fa'ailoa le tumutumu
E mafai ona faia le fa'ailoaina e ala i le fa'atusatusaina o taimi e taofia ai fa'amaumauga i tulaga fa'atonuina, pe sili atu ona mautu ma le GC-MS e ala i le fa'afetauiina o le tele o fa'amaumauga i se faletusi.
5. Fa'amaoniga o le metotia
I totonu o fale suʻesuʻe faʻapolofesa, e manaʻomia ona faʻamaonia metotia GC (saʻo, saʻo, linearity, LOD/LOQ, selectivity, ma le robustness) ina ia mafai ona faʻamatalaina taunuuga.
Lelei ma Tapula'a o le Gas Chromatography
E tele fa'amanuiaga o le gas chromatography. O lenei metotia e ofoina atu le maualuga o le iugafono, taimi vave o su'esu'ega, ma le maaleale lelei, aemaise lava pe a fa'apipi'i fa'atasi ma le masini su'esu'e sa'o. E le gata i lea, e talafeagai le GC mo le su'esu'eina o fa'afefiloi faigata ma e mafai ona fa'aautomatika mo fa'aoga fa'apisinisi maualuga.
Peita'i, e iai fo'i tapula'a o le GC. E le mafai ona su'esu'eina uma vaila'au e ala i le GC, aemaise lava i latou e le fesuisuia'i, faigofie ona pala i le vevela maualuga, pe e matua polar ma o lea e faigata ai ona fa'amamāina e aunoa ma se togafitiga fa'apitoa. Mo ia vaila'au, o le liquid chromatography (HPLC) e masani ona avea ma isi auala. E le gata i lea, o nisi analytes e mana'omia le derivatization (e.g., le fausiaina o trimethylsilyl derivatives) ina ia sili atu ona fesuisuia'i ma faigofie ona su'esu'eina e ala i le GC.
Fa'aaogāga o le Gas Chromatography i Vaega Eseese
E tele fa'aoga o le gas chromatography. I le matā'upu tau si'osi'omaga, e fa'aaogaina le GC e fua ai VOCs (Volatile Organic Compounds) i le ea, toega o vaila'au fa'asaina i le vai, ma mea fa'aleagaina fa'anatura i le eleele. I petrochemicals, o le GC o se meafaigaluega taua mo le su'esu'eina o le tuufaatasiga o le kesi masani, penisini, po'o vaega o le suau'u. I le alamanuia o mea'ai, e aoga le GC mo le su'esu'eina o manogi, ga'o ga'o (e pei o le FAME), ma mea fa'aleagaina e pei o solvents totoe. I vaila'au fa'afoma'i, e fa'aaogaina le GC mo le puleaina o le lelei o solvents totoe e tusa ai ma ta'iala fa'atonutonu. I su'esu'ega fa'amasino, e masani ona fa'aaogaina le GC po'o le GC-MS mo le su'esu'eina o vaila'au fa'asaina, 'ava malosi toto, po'o le fa'ailoaina o vaila'au o lo'o i ai fa'amaoniga.
Fa'ato'a
O le gas chromatography o se meafaigaluega taua tele i le au'ili'iliga o vaila'au, e maua ai le vavae'eseina lelei ma taunu'uga fa'atuatuaina mo le aofa'i o mea e feololo ma mea e tumau le vevela. O le malamalama i ana mataupu fa'avae o galuega, filifilia o le koluma sa'o ma le masini su'esu'e, ma le fetu'una'iina o tulaga fa'agaoioia e fuafua ai le lelei o fa'amaumauga e maua mai ai. Fa'atasi ai ma le alualu i luma o tekinolosi e pei o le GC-MS ma faiga fa'aautomatika, o lo'o fa'aauau pea ona avea le gas chromatography ma se metotia autu e talafeagai mo le fa'afetaia'ia o lu'itau fa'aonaponei o au'ili'iliga i vaega eseese.
Afai e te manaʻo ai, e mafai foʻi ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga ina ia sili atu ona "faʻasaienisi" (faʻatasi ai ma upusii), sili atu ona lauiloa i tamaiti aʻoga, pe faʻaopoopo i ai faʻataʻitaʻiga o suʻesuʻega o mataupu ma laʻasaga faʻatino o le GC.