Metotia Faiva e Fa'alelei i le Siosiomaga
O Initonesia, o le atunuu o atumotu aupito tele i le lalolagi, e mitamita i punaoa eseese o le gataifale. O vai o Initonesia e le gata ina tele punaoa faalenatura ae e maua ai foi se punaoa o le ola mo le faitau miliona o tagata. O le mea lea, e tatau ona pulea ma le poto punaoa o le gataifale ina ia faatumauina le olaola o siosiomaga o le gataifale. O se tasi o vaega taua o lenei pulega o metotia fagota e le afaina ai le siosiomaga. O lenei tusiga o le a talanoaina ai metotia eseese o fagota e le afaina ai le siosiomaga ma le mafuaaga e taua tele ai lo latou faatinoina.
Aiseā e Tāua ai Metotia Faiva e Fa'alelei ai le Siosiomaga?
O auala fagota e le gafataulimaina e mafai ona faʻaleagaina ai siʻosiʻomaga o le gataifale, faʻaitiitia ai iʻa, ma iʻu ai i le leiloa o le tele o meaola eseese. O le faʻaaogaina o mea fagota e le filifilia, fagota tele, ma le lafoaʻiina o otaota o le gataifale ua na o ni nai faʻataʻitaʻiga o faiga e faʻaleagaina ai le siʻosiʻomaga o le gataifale. I se isi itu, o auala fagota e le faʻaleagaina ai le siʻosiʻomaga e faʻamoemoe e:
1. Tausiga o le Eseesega o Meaola: Aloese mai i'uga e le mana'omia (bycatch) e mafai ona afaina ai meaola e le o fa'amoemoeina.
2. Fa'amautinoa o le Fa'asaoina o le Soifuaga: 'Alo'ese mai le soona fagota ina ia mafai ai ona toe fa'aleleia ma ola lelei i'a mo se taimi umi.
3. Fa'aitiitia o le Fa'aleagaina o Nofoaga o Manu: Fa'aaogaina o mea fagota e le fa'aleagaina ai le alititai ma le si'osi'omaga o le 'amu.
Ituaiga o Metotia Faiva e Fa'alelei i le Siosiomaga
E tele auala fagota ua mamanuina ina ia saogalemu mo le siʻosiʻomaga.
1. Meafaigaluega Fagota Filifilia
O mea faigaluega fagota filifilia o mea faigaluega ia ua mamanuina e pu'e ai ituaiga i'a faapitoa ma 'alo 'ese ai mai i'a e le'i maua. O nisi fa'ata'ita'iga o:
– Upega Tafa'ilagi: E mafai ona fetu'una'i lenei meafaigaluega ina ia na'o le pu'eina o i'a o se lapo'a patino, e 'alofia ai le pu'eina o i'a e laiti tele pe isi ituaiga.
– Purse Seine: I le fa'aaogaina o togafiti fa'afaigata ma le fa'aeteete, e mafai ai e lenei meafaigaluega ona fa'aitiitia ai fa'alavelave fa'aleaga ma 'alo 'ese ai mai le pu'eina o isi ituaiga o i'a e puipuia.
2. Meafaigaluega Fagota e Talafeagai mo Nofoaga Tumaoti
O nei meafaigaluega ua mamanuina e faʻaitiitia ai le aʻafiaga i faiga faʻanatura o le gataifale, aemaise lava le alititai ma āʻau ʻamu.
– Upega Seine: O nei upega e tosoina i le vai, ae le o luga o le ilititai, ma faʻaitiitia ai le faʻaleagaina o nofoaga i le ilititai.
– Mailei I'a ma Ulo: O nei masini e tu'u i ni nofoaga fa'apitoa ma e masani ona na'o i'a matutua e pu'eina ai, ma fa'ataga ai i'a laiti e ola ma atiina ae. E iai fo'i ni pu e sola ese ai e mafai ai e i'a e le o ni manu ona sola ese.
3. Metotia o le Pu'eina e Fa'avae i luga o le Eria
O le puleaina o ogasami fagota i totonu o se eria o se faiga e le afaina ai le siosiomaga.
– Sone e Fa'asa Ona Aveina: O nofoaga puipuia ia e fa'asa ai ona fagota, e mafai ai e i'a ona toe fa'aleleia ma lagolagoina le fa'asaoina o le si'osi'omaga.
– Faigafaiva Fa'avaitaimi: Fagotaga i nisi o vaitau patino e pu'e ai i'a e 'alo ai mai le vaitaimi e fua ma ola ai i'a.
Fa'atinoina Manuia o Inisinia e Fa'alelei i le Siosiomaga
O le manuia o le faʻatinoina o metotia fagota e le afaina ai le siosiomaga e faʻalagolago i ni mea se tele, e aofia ai le malamalama o le lautele, tulafono faʻatonutonu faʻamalosi, ma le lagolago mai le malo ma faʻalapotopotoga fagota. O nisi nei o laasaga e mafai ona faia:
1. A'oa'oga ma le Malamalama
Fa'alauiloa le malamalama o faifaiva ma le lautele e uiga i le taua o metotia fa'afaigata e le afaina ai le siosiomaga e ala i a'oa'oga ma fa'asalalauga fa'alaua'itele. Fa'atino polokalame fa'alauiloa e aofia ai nu'u fa'afaigata e tu'uina atu ai le malamalama e uiga i metotia fa'afaigata e sili atu ona gafataulimaina.
2. Fautuaga ma le Vaavaaiga
E taua tele le aʻoaʻoina o faifaiva e uiga i mea fagota e sili atu ona lelei mo le siosiomaga ma atonu e tuʻuina atu ni faʻamalosiʻau mo i latou e sui i nei metotia. E taua tele foʻi le vaavaaiga malosi ina ia mautinoa o loʻo usitaʻia e faifaiva tulafono o loʻo iai.
3. Faiga Faavae ma Tulafono Faatonutonu
E tatau i le malo ona faʻatuina ma faʻamalosia ni tulafono faʻatonutonu malolosi e faʻatatau i faigafaiva ma tuʻuina atu ni faʻamalosiʻau mo faifaiva o loʻo faʻaaogaina ni metotia e le afaina ai le siosiomaga. E tatau ona faʻavae tulafono faʻatonutonu i luga o tapulaʻa fagota e faʻavae i luga o oloa o loʻo iai ma faʻasa ai auala fagota e faʻaleagaina ai siʻosiʻomaga o le gataifale.
4. Suesuega ma Atina'e
E matuā tāua tele le faʻafaigaluegaina o tupe i suʻesuʻega ma atinaʻeina o tekinolosi faʻapisinisi e sili atu ona lelei mo le siʻosiʻomaga. E ala i suʻesuʻega, e faʻamoemoe o le a maua ai ni metotia ma tekinolosi fou, e sili atu ona lelei ma gafataulimaina.
5. Galulue Fa'atasi Fa'avaomalo
O mataupu tau le fa'asaoina o le gataifale e sili atu i tuaoi o atunu'u. O le mea lea, e taua tele le galulue fa'atasi fa'ava-o-malo i le puleaina o punaoa o le gataifale. E tele ituaiga o i'a e feoa'i solo i tuaoi o atunu'u, ma avea ai le galulue fa'atasi fa'ava-o-malo i le puleaina o i'a ma le puipuiga o nofoaga o le gataifale e taua tele.
Faʻataʻitaʻiga o le Faʻatinoina Manuia o Inisinia e Faʻalelei i le Siosiomaga
E tele faʻataʻitaʻiga manuia o metotia fagota e le afaina ai le siosiomaga. O se tasi o faʻataʻitaʻiga o Palau, o se atunuʻu o le Vasa Pasefika ua tofia le silia ma le 80% o lona sone faʻapitoa tau tamaoaiga e avea ma nofoaga faʻasao o le gataifale, ma faʻasa ai soʻo se ituaiga fagota ma isi gaioiga faʻatau. O se taunuuga, ua matua faʻaleleia atili ai le tele o iʻa ma le tele o meaola eseese o le gataifale, faʻapea foʻi ma le sao tau tamaoaiga o turisi faʻasao i le gataifale.
I Initonesia, o polokalame e pei o le Hiu Samudra ma vaega o faifaiva o loʻo faʻatinoina auala fagota e le afaina ai le siosiomaga, e pei o le faʻaaogaina o mailei e le afaina ai le siosiomaga ma masini e faʻapotopoto ai iʻa (FAD), ua faʻaalia ai ni taunuuga lelei i le lagolagoina o le faʻasaoina o siʻosiʻomaga o le gataifale ma le soifua manuia o faifaiva.
I'uga
E taua tele faigafaiva gafataulimaina mo le tausia o le soifua maloloina o si'osi'omaga o le gataifale ma le soifuaga o tagata uma e fa'alagolago i puna'oa o le gataifale. O metotia fa'igafaiva e le afaina ai le si'osi'omaga, e pei o le fa'aaogaina o mea fa'igafaiva filifilia, mea faigaluega fa'igafaiva e le afaina ai nofoaga ma aganu'u, ma metotia fa'igafaiva e fa'atatau i le eria, e mafai ona fesoasoani e fa'aitiitia ai a'afiaga leaga i le si'osi'omaga. O le fa'atinoina lelei o nei metotia e mana'omia ai le a'oa'oga, tulafono fa'atonutonu malosi, a'oa'oga, su'esu'ega ma atina'e, ma le galulue fa'atasi fa'avaomalo.
Faatasi ai ma le tautinoga malosi mai vaega eseese, e faamoemoe o le a mafai ona faaauau pea ona fiafia i punaoa o le gataifale a Initonesia mo tupulaga o le taimi nei ma le lumanai e aunoa ma le faaleagaina o le faatumauina o sikositema o le gataifale. O lenei faatumauina e le gata ina taua mo le vaega o faigafaiva, ae faapea foi mo le faasaoina o le tele o meaola eseese ma le matagofie faalenatura o Initonesia o se atunuu o le gataifale.