Faiga Fa'avae mo Togafitiga mo Fa'ama'i Pipisi
Pendahuluan
O faʻamaʻi pipisi o loʻo avea pea ma luʻitau tele mo auaunaga tau soifua maloloina i le lalolagi atoa, e aofia ai ma Initonesia. E mafai ona mafua mai faʻamaʻi pipisi i siama, siama, fungi, poʻo parasite, ma o latou puleaina e manaʻomia ai se auala faʻatulagaina ina ia aoga, saogalemu, ma mafai ona faʻaitiitia le lamatiaga o faʻalavelave ma le teteʻe atu i vailaʻau. O se faʻasologa o togafitiga mo faʻamaʻi pipisi o se faʻasologa o laʻasaga faʻaklinikal ma faʻagaioiga e taʻitaʻia ai tagata faigaluega tau soifua maloloina i le faʻatuina o se faʻamaoniga, fuafuaina o togafitiga, mataʻituina o le tali atu, ma le puipuia o le pipisi. O lenei tusiga o loʻo talanoaina faʻasolosolo ai mataupu faavae ma vaega autu o se faʻasologa o togafitiga o faʻamaʻi pipisi.
Fa'amoemoega o le Faiga o Togafitiga
E lē na o ni "tulafono" ia fa'atonuga, ae o ni meafaigaluega e fa'aleleia atili ai le tulaga lelei o auaunaga. O a latou sini e aofia ai:
1. Tuʻuina atu togafitiga faʻapitoa e faʻatatau i le mafuaʻaga o le faʻamaʻi.
2. Fa'aitiitia le fa'atuai o togafitiga, aemaise lava i fa'ama'i pipisi ogaoga e pei o le sepsis.
3. Puipuia le tete'e atu i siama ona o le fa'aaogaina sese o vaila'au.
4. Ia mautinoa le saogalemu o gasegase e ala i le faʻaitiitia o aafiaga ma fegalegaleaiga o vailaʻau.
5. Pulea le pipisi e ala i le vavae ese ma le puipuiga mai faʻamaʻi.
1. Iloiloga Muamua ma le Su'esu'ega Fa'afoma'i
O le laasaga muamua o le vave iloiloina lea o le tulaga o le maʻi. E iloilo e le aufaigaluega tau soifua maloloina faailoga taua (toto maualuga, tata o le fatu, vevela, saoasaoa o le manava, okesene), tulaga o le malamalama, ma faailoga autu. I nisi o tulaga, e pei o le fiva maualuga umi, puupuu le manava, maualalo le toto, faaitiitia le malamalama, pe masalomia o le meningitis po o le sepsis, e tatau ona faasino loa le maʻi i le auala o tausiga faafuasei.
I le taimi nei, e faia ai fo'i e le foma'i se anamnesis fa'apitoa: tala'aga o femalagaa'iga, fa'afesaga'iga ma fa'ama'i pipisi, fesoota'iga ma ē o lo'o ma'i, fa'aaogaina muamua o vaila'au fa'ama'i, tulaga o le puipuiga o le tino (e pei o le HIV, fa'aaogaina o steroids), ma fa'ama'i e feso'ota'i i ai e pei o le ma'isuka po'o le fa'ama'i fatuga'o.
2. Fuafua le Puna ma le Ituaiga o le Faʻamaʻi
O se faiga lelei e fa'amamafa ai le fa'ailoaina o le puna o le fa'ama'i: pe o se ala manava, ala mimi, pa'u ma aano vaivai, fa'ama'i gastrointestinal, po'o se fa'ama'i pipisi. E ono mana'omia e mafua'aga eseese togafitiga eseese. Mo se fa'ata'ita'iga, o fa'ama'i pipisi viral e masani lava e le mana'omia ai vaila'au fa'ama'i, ae o fa'ama'i pipisi bacteria e masani ona mana'omia ai vaila'au fa'ama'i talafeagai.
O isi fa'avasegaga taua o:
– Fa'ama'i pipisi i nu'u (e maua i fafo atu o nofoaga tausi soifua maloloina)
– Faʻamaʻi pipisi mai falemaʻi (e maua i totonu o falemaʻi)
– Fa'ama'i pipisi e feso'ota'i ma togafitiga (e.g., catheters, ventilators)
O faʻamaʻi pipisi i falemaʻi e masani ona aʻafia ai siama e sili atu ona teteʻe, o lea o faʻatonuga e masani ona aofia ai le iloiloina o siama MDR (multi-drug resistant).
3. Lagolagoina o Su'esu'ega ma le Fa'amaoniga o le Mafua'aga
E ui o nisi taimi e manaʻomia ai ona amata loa le togafitiga, ae o faʻatonuga masani e faʻamalosia ai le faia o faʻataʻitaʻiga aʻo leʻi tuʻuina atu vailaʻau faʻamaʻi pe a mafai. O suʻega masani e aofia ai:
– Faitau atoa o le toto, CRP, procalcitonin (i nisi tulaga)
– Su'ega toto pe afai e maualuga le fiva pe masalomia o le sepsis
– Su'esu'ega o le mimi ma le su'esu'eina o le mimi pe afai e masalomia ua iai se fa'ama'i pipisi o le urinary tract
– Su'isu'i (fa'a'ī, manu'a, sputum) mo le su'esu'ega/PCR e pei ona fa'ailoa mai
– X-ray o le fatafata mo le niumonia
– Su'ega vave e pei o su'ega antigen po'o PCR mo nisi siama
O le sini autū o le iloa lea pe o le faʻamaʻi e mafua mai i siama, vairasi, fungi, poʻo parasite. O lenei mea e mafai ai ona faia se togafitiga sili atu ona talafeagai ma faʻapitoa pe a maua mai taunuuga o suʻega.
4. Mataupu Faavae o le Togafitiga Fa'atino
I le tele o tulaga, e tele se taimi e alu ai i taunuuga o le suʻesuʻega. O le mea lea, o loʻo aofia ai i le faʻatulagaga ni taʻiala mo togafitiga faʻapitoa, lea e aofia ai le tuʻuina atu o vailaʻau e faʻavae i luga o le faʻamaoniga e sili ona ono maua e faʻavae i luga o le nofoaga o le faʻamaʻi, lona ogaoga, ma le mamanu o siama i le lotoifale.
O mataupu faavae autū o togafitiga faʻapitoa:
1. Fa'ailoga sa'o: e na'o le tu'uina atu o vaila'au fa'ama'i pe afai e iai se masalosaloga malosi o se fa'ama'i pipisi po'o se fa'ama'i e mana'omia ai vaila'au fa'ama'i pipisi.
2. Fualaau talafeagai: faaaoga fualaau e lava, ae aua le tele naua.
3. Sa'o le fua ma le vaitaimi e fa'aaogā ai: mafaufau i le mamafa o le tino, galuega a fatuga'o/ate, ma le ogaoga o le fa'ama'i pipisi.
4. Auala talafeagai: tui i totonu o le uaua mo fa'ama'i pipisi ogaoga; tuiina i le gutu pe afai e mautu ma mafai ona inu.
5. Taimi talafeagai: i le sepsis, o le tuʻuina atu o vailaʻau faʻamaʻi i se taimi vave e mafai ai e fesoʻotaʻi ma ni taunuuga lelei.
I gasegase e maualuga le lamatiaga o le tete'e atu i vaila'au fa'ama'i (talafa'asolopito o le nofo i le falema'i, fa'aaogāina soo o vaila'au fa'ama'i, fa'aaogāina o masini fa'alavelave), e masani ona fa'atonutonuina e fa'atonuga se filifiliga lautele o vaila'au fa'ama'i, ae e tatau lava ona toe iloiloina.
5. Togafitiga Fa'apitoa ma le Fa'aitiitia o le Fa'afitauli
O le taimi lava e maua ai taunuuga o le suʻega o le siama ma le maaleale i siama faʻamaʻi, ona faʻamamafa lea o le faʻasologa o togafitiga i le suiga i togafitiga faʻamaonia: sui o vailaʻau faʻamaʻi faʻapitoa i vailaʻau e sili ona aoga, sili ona vaapiapi le faʻasologa, ma sili ona saogalemu.
O le fa'aitiitia o le fa'alavelave o lona uiga o le fa'aitiitia lea o le malosi o togafitiga pe a mafai:
– mai le tu'ufa'atasiga i le tasi vaila'au fa'ama'i
- mai le fusi lautele i le fusi vaapiapi
– mai le tui i le gutu pe a mautu le tulaga
O le faʻaitiitia o le faʻateteleina o siama o se poutū taua lea o polokalame e pulea ai le teteʻe atu o siama faʻamaʻi ma fesoasoani e faʻaitiitia ai aʻafiaga e pei o le manava tata e mafua mai i vailaʻau faʻamaʻi poʻo le lamatiaga o faʻamaʻi pipisi.
6. Umi o le Togafitiga
O faiga fa'aonaponei e masani ona fautuaina le umi e lava, ae le o le soona tele. O le umi e fa'alagolago i le ituaiga o fa'ama'i, tali atu fa'afoma'i, ma le tulaga o le ma'i. O nisi fa'ama'i e mafai ona fa'aleleia i se togafitiga pu'upu'u, ae o isi (e pei o le endocarditis, osteomyelitis, po'o le tuberculosis) e mana'omia ai se togafitiga umi ma le mata'ituina lelei.
E masani ona iloiloina le togafitiga i le 48–72 itula muamua e faʻamautinoa ai:
– ua fa'aitiitia le fiva
- faaleleia faailoga taua
– ua faʻaitiitia faʻailoga
- leai ni faʻafitauli e tulaʻi mai
– e lagolagoina e taunuuga o suʻega le filifiliga o togafitiga
Afai e leai se faaleleiga, e fautuaina e le fa'atulagaga le toe iloiloga: atonu e sese le fa'amaoniga, o se fula e mana'omia ona fa'amamago, o se puna o fa'ama'i e le'i togafitia, pe o se siama e tete'e atu i ai.
7. Togafitiga Lagolago ma le Puleaina o Fa'afitauli
O le togafitiga o faʻamaʻi pipisi e lē naʻo vailaʻau faʻamaʻi. E aofia ai foʻi i faʻatonuga togafitiga lagolago pe a manaʻomia, e pei o:
– vai fa'asu'i i totonu o le uaua mo le leai o se vai i le tino po'o le te'i
- fa'aitiitia le tiga ma fa'aitiitia le fiva
– okesene po'o le ea e fa'aoso ai le ea i fa'alavelave tau mānava
- puleaina o le suka i le toto i tagata mamaʻi suka
– faasa'oga o le electrolyte ma le mata'ituina o le galuega a le totoga
I le sepsis, o faʻatulagaga masani e masani ona aofia ai se afifi togafitiga e pei o le toe faʻaolaolaina o le vai, suʻega lactate, faʻatoʻaga, tuʻuina atu vave o vailaʻau faʻamaʻi, ma le mataʻituina lelei i le iunite tausiga faʻapitoa pe a manaʻomia.
8. Puipuiga o le Fesiitaiga ma le Pulea o Faamaʻi
O se vaega autū o le faiga fa'avae o le puipuia lea o le pipisi, i totonu o falema'i ma totonu o le nu'u. O la'asaga masani e aofia ai:
- fufulu lima ma fa'aaoga le PPE
– vavaeesega o mataua/ea/pa'i e tusa ai ma le ituaiga o fa'ama'i
- amioga tatau i le tale, fa'aaoga se ufimata pe a mana'omia
– fa'amamāina o meafaigaluega ma le siosiomaga
– tui puipui mo gasegase po'o tagata fa'afeso'ota'i e ausia tulaga mana'omia
O le puipuia o le pipisi e lē gata o le tiutetauave lea a falemaʻi, ae faʻapea foʻi le aʻoaʻoina o gasegase: o afea e malolo ai i le fale, o afea e saogalemu ai ona toe foʻi i le galuega/aʻoga, ma pe faʻapefea ona faʻaitiitia le lamatiaga o le pipisi atu i le aiga.
9. Mata'ituina, A'afiaga Itua, ma Iloiloga Fa'avaitaimi
I le taimi o togafitiga, e mata'ituina ai gasegase mo le aoga o togafitiga ma aafiaga e ono tula'i mai. O nisi vaila'au fa'ama'i e mafai ona a'afia ai fatuga'o ma le ate, pe mafua ai ni tali atu i mea e ma'ale'ale ai. O le mea lea, o lo'o fa'amamafaina e le fa'atulagaga:
– mata'ituina le galuega a fatuga'o/ate pe a fa'aaogaina ni vaila'au patino
– iloiloga o fegalegaleaiga o vailaʻau aemaise lava i gasegase e tele vailaʻau e faʻaaogaina
– taofi ma sui le vailaʻau pe a tulaʻi mai ni aʻafiaga matuia
O iloiloga masani e fesoasoani e faʻamautinoa ai o aogā o togafitiga e sili atu nai lo lamatiaga.
10. A'oa'oga a Gasegase ma le Tausisia o Togafitiga
O le manuia o togafitiga o faʻamaʻi pipisi e faʻalagolago tele i le usitaʻia o tulafono. E manaʻomia e tagata maʻi ona malamalama:
– le taua o le inuina o vailaʻau e tusa ai ma le fua ma le faasologa
– aua le taofia le inuina o vailaʻau e aunoa ma se fautuaga a se fomaʻi
– aua le fa'aaogaina ni vaila'au fa'ama'i e totoe pe fa'asoa vaila'au
– fa'ailoga o le lamatiaga e mana'omia ai le toe fo'i i se falema'i
O le a'oa'oga lelei e fa'aitiitia ai fo'i le fa'aaogaina lē mana'omia o vaila'au fa'ama'i, o se tasi lea o mafua'aga autū o le tete'e atu o vaila'au fa'ama'i.
Fa'ato'a
O fa'atulagaga togafitiga mo fa'ama'i pipisi o ni ta'iala taua ia e aofia ai le vave ona iloa o fa'ama'i, togafitiga fa'apitoa, fetu'una'iga e fa'atatau i taunu'uga o su'esu'ega, umi talafeagai, ma le puipuia o le pipisi. Faatasi ai ma le fa'atinoina pea o fa'atulagaga, e mafai ona fa'aleleia atili ai taunu'uga o gasegase, e mafai ona fa'aitiitia ai le fua faatatau o fa'alavelave, ma e mafai ona fa'aitiitia le lamatiaga o le tete'e atu i siama. I le iuga, o fa'atulagaga e le na'o ni pepa, ae o ni faiga fa'atasi e aofia ai foma'i, tausima'i, tagata tomai fa'apitoa i su'esu'ega, tagata fa'atau vaila'au, ma gasegase ina ia ausia ai le puleaina lelei ma le fa'atuatuaina o fa'ama'i pipisi.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou faʻatulagaina lenei tusiga ina ia sili atu ona maoti (e pei o faʻatonuga mo le niumonia, UTI, sepsis, poʻo le TB) pe faʻaopoopo ni faʻatulagaga e pei o vaega laiti, se aotelega o filifiliga mo togafitiga, ma se lisi o mataupu.