Ituaiga o Vaksin ma le Faasologa o Vaksin mo Pepe
O le tui puipuia o se laasaga taua tele i le puipuia o pepe ma tamaiti mai faʻamaʻi ogaoga eseese e ono afaina ai o latou soifua maloloina ma ono mafua ai le oti. I le tele o tausaga ua tuanaʻi, o le atinaʻeina o tui puipuia ua fesoasoani e faʻaitiitia ai le aʻafia o faʻamaʻi pipisi eseese. Ina ia faatumauina le puipuiga sili ona lelei, e taua tele mo matua ona malamalama i ituaiga tui puipuia e manaʻomia ma le faasologa fautuaina o tui puipuia mo pepe.
Aiseā e Tāua ai le Tui Puipui?
E fesoasoani le tui puipuia e puipuia pepe mai faʻamaʻi eseese e mafai ona puipuia mai tui puipui. A faia tui puipui se tagata, e gaosia e lona tino ni antibodies e fesoasoani e tau ma siama poʻo siama e mafua ai faʻamaʻi faapitoa. E aoga foʻi tui puipui tele i tagata lautele e ala i le faia o le puipuiga o le lafu, lea e puipuia ai tagata e le mafai ona faia tui puipui, e pei o pepe laiti poʻo i latou e iai ni faʻafitauli faʻapitoa.
Ituaiga o Vaksin e Manaʻomia e Pepe
O nisi ia o tui puipui autū e masani ona tuʻuina atu i pepe ma tamaiti, faʻatasi ai ma faʻamatalaga:
1. BCG (Bacillus Calmette-Guérin)
O le BCG o se tui puipui e puipuia ai mai le ma'i tipolo (TB), o se fa'ama'i pipisi matuia e a'afia ai mama. E masani ona tu'uina atu lenei tui puipui i se taimi vave lava pe a uma ona fanau mai se pepe pe a o'o i le taimi muamua na asiasi atu ai i le falema'i.
2. Hepatitis B
O le tui puipui o le hepatitis B e puipuia ai pepe mai le faʻamaʻi o le hepatitis B, lea e mafai ona oʻo atu ai i le faʻaleagaina tumau o le ate poʻo le kanesa o le ate. E masani ona tuʻuina atu le tui puipui i ni tui se tolu: i le taimi e fanau mai ai, i le 1–2 masina, ma le 6–18 masina.
3. Polio
O le tui puipui o le polio e puipuia ai le poliomyelitis, o se faʻamaʻi pipisi e mafai ona mafua ai le maʻi pipili. E maua le tui puipui o le polio i ni ituaiga se lua: tui puipui o le polio e folo (OPV) ma le tui puipui o le polio e leʻi faʻagaoioia (IPV). E masani ona tuʻuina atu i le 2, 4, 6–18 masina, ma le va o le 4 ma le 6 tausaga le matua.
4. DTP (Diphtheria, Tetanus, ma le Pertussis)
E puipuia e le tui puipui DTP mai faʻamaʻi pipisi e tolu: diphtheria, tetanus, ma le pertussis (tale tele). E masani ona tuʻuina atu lenei tui puipui i tui e lima i le 2, 4, ma le 6 masina le matutua, faʻatasi ai ma tui faʻamalosi i le 15–18 masina ma le va o le 4 ma le 6 tausaga le matutua.
5. Hib (Haemophilus influenzae ituaiga b)
O le tui puipui Hib e puipuia ai mai le faʻamaʻi pipisi o le Haemophilus influenzae ituaiga b, lea e mafai ona mafua ai le meningitis, niumonia, ma isi faʻamaʻi pipisi matuia i tamaiti. E tuʻuina atu i le 2, 4, ma le 6 masina le matutua, faʻatasi ai ma se tui faʻaopoopo i le 12–15 masina le matutua.
6. PCV (Pneumococcal Conjugate Vaccine)
O le tui puipui PCV e puipuia ai mai faʻamaʻi pipisi o le pneumococcal, lea e mafai ona mafua ai faʻamaʻi tuga e pei o le niumonia, meningitis, ma le sepsis. E tuʻuina atu i le 2, 4, ma le 6 masina le matua, faʻatasi ai ma se tui faʻaopoopo i le 12–15 masina.
7. MMR (Misela, Mumps, ma le Rubella)
E puipuia e le tui puipui MMR le misela, mumps, ma le rubella. E masani ona tuʻuina atu i ni tui se lua: i le 12–15 masina le matua ma le va o le 4–6 tausaga le matua.
8. Rotavirus
O le tui puipui o le rotavirus e puipuia ai le pepe mai le fa'ama'i pipisi o le rotavirus, lea e mafua ai le manava tata tele, pua'i, ma le leai o se vai i pepe ma tamaiti laiti. E masani ona tu'uina atu i ni tui se lua pe tolu, e fuafua i le ituaiga o tui puipui, e amata mai i le 2 masina le matua.
9. Faʻaleagaina
O le tui puipui o le fulū e puipuia ai pepe mai le siama o le fulū, lea e mafai ona mafua ai ni maʻi tigaina ma ni faʻalavelave matuia. E fautuaina e tuʻuina atu i tausaga taʻitasi e amata mai i le 6 masina o le matutua.
10. Vaksina mo le Misela (Varicella)
E puipuia e le tui puipui o le varicella le misela. E masani ona tuʻuina atu i ni tui se lua: i le 12-15 masina le matua ma le va o le 4-6 tausaga le matua.
11. Hepatitis A
O le tui puipui o le hepatitis A e tuʻuina atu e puipuia ai mai le faʻamaʻi pipisi o le hepatitis A, lea e mafai ona mafua ai faʻamaʻi tigaina o le ate. O lenei tui puipui e masani ona tuʻuina atu i ni tui se lua i le 12-23 masina le matua, e le itiiti ifo i le 6 masina le va.
12. Meningokoka
O le tui puipui o le meningococcal e puipuia ai mai le pipisi e le siama Neisseria meningitidis, lea e mafai ona mafua ai le meningitis ma le sepsis. E ui e le o aofia ai lenei tui puipui i taimi uma o tui puipui a tamaiti, ae o nisi atunuu e aofia ai e faavae i luga o le lamatiaga i lo latou itulagi.
Faasologa o Tui Puipui mo Pepe
E taua tele le mulimuli i le faasologa o tui puipuia ua fautuaina ina ia mautinoa ua maua e lau pepe le puipuiga sili ona lelei i le taimi sa'o. O le faasologa lenei o tui puipuia lautele mo pepe e faavae i luga o fautuaga mai le Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina o le Lalolagi (WHO) ma isi ofisa eseese o le soifua maloloina.
Tausaga 0 Masina (I le taimi na fanau mai ai)
– BCG
– Hepatitis B (fualaau muamua)
2 Masina le Matua
– Hepatitis B (fualaau lona lua)
– Polio (IPV po'o le OPV)
– DTP (fualaau muamua)
– Hib (fualaau muamua)
– PCV (uluai tui)
– Rotavirus (fualaau muamua)
4 Masina le Matua
– Polio (IPV po'o le OPV)
– DTP (fua lona lua)
– Hib (fua lona lua)
– PCV (fua lona lua)
– Rotavirus (fua lona lua)
6 Masina le Matua
– Hepatitis B (fualaau lona tolu)
– Polio (IPV po'o le OPV)
– DTP (fualaau lona tolu)
– Hib (tui lona tolu)
– PCV (fualaau lona tolu)
– Rotavirus (fualaau lona tolu, e fuafua i le ituaiga o tui puipui)
– Fulu (fua muamua faaletausaga, e mafai ona amata i le matua lea)
Tausaga 12-15 Masina
– MMR (fualaau muamua)
– Hib (fualaau fa'aopoopo lona fa po'o le fa'amalosi)
– PCV (fua lona fa)
– Varicella (fualaau muamua)
– Hepatitis A (fualaau muamua)
– Fulu (fua fa'aletausaga)
18 Masina le Matua
– DTP (fualaau fa'asolo lona fa po'o le fa'amalosi)
– Polio (IPV po'o le OPV)
– Hepatitis A (fua lona lua, ia le itiiti ifo i le 6 masina talu ona maeʻa le fua muamua)
Tausaga 4-6
– MMR (fualaau lona lua)
– Varicella (fua lona lua)
– DTP (fualaau lona lima)
– Polio (IPV po'o le OPV)
Le Taua o le Tausisia o le Faasologa o Tui Puipui
O le tausisi i le faasologa fautuaina o tui puipui e matua taua tele aua:
– Puipuiga i taimi faigata: O nisi faʻamaʻi e sili atu ona lamatia i nisi o tausaga. O le tuʻuina atu o tui puipui i le taimi atofaina e faʻamautinoa ai o loʻo puipuia lau pepe i nei taimi faigata.
– Tausisia o le Puipuiga mai Fa'ama'i: O le tausisia pea o le faasologa o mea o le a fesoasoani e faatumauina ai le puipuiga mai fa'ama'i, ma puipuia ai i latou e le mafai ona faia le tui puipui.
– Fa'aleleia atili o le Aogā: O nisi tui puipui e mana'omia ai le tele o tui e fa'amautu ai le puipuiga lelei ma tumau.
Afai e misia e se tasi se tui puipui, e taua tele le fa'afeso'ota'i o se foma'i e maua ai le tui na misia, aua atonu e mana'omia ona fetu'una'i le fa'asologa o tui puipui.
I'uga
O le tui puipuia o le tupe sili ona aoga ma lelei mo le soifua maloloina i se taimi umi mo le puipuia o pepe mai faʻamaʻi eseese. O le malamalama i ituaiga tui puipuia e manaʻomia ma le tausisia o le faasologa o tui puipuia ua saunia e pulega tau soifua maloloina o le ki lea i le tuʻuina atu o le puipuiga sili ona lelei mo tamaiti. I le avea ai ma matua, o lo tatou tiute le faʻamautinoa o loʻo maua e a tatou pepe tui puipuia talafeagai i le taimi atofaina ina ia ola maloloina ma puipuia mai faʻamaʻi eseese.