Fa'aletonu o le Manava i Tamaiti
O fa'aletonu o le manava i tamaiti o se tasi lea o fa'afitauli masani o le soifua maloloina, aemaise lava i tamaiti laiti ma tamaiti a'oga. O lo'o fa'aauau pea ona atina'e le faiga manava a tamaiti, ma faigofie ai ona a'afia i fa'ama'i pipisi, allergies, ma fa'alavelave i le siosiomaga e pei o le fa'aleagaina o le ea ma le asu o sikaleti. E mana'omia e matua ona iloa vave fa'ailoga o fa'aletonu o le manava ina ia mafai ai ona vave ma talafeagai le togafitiga, ma fa'aitiitia ai le lamatiaga o fa'alavelave.
Aiseā e Aafia ai Tamaiti i Fa'afitauli o le Manava?
E le pei o tagata matutua, e laiti ma sili atu ona maaleale auala ea o tamaiti. A tupu le mumū po'o le fa'aputuina o le mucus, e mafai ona vave ona vaapiapi auala ea, ma faigofie ai ona latou manava pupuu. E le gata i lea, o le puipuiga o tamaiti—aemaise lava tamaiti laiti—e le malolosi e pei o tagata matutua. E masani fo'i ona a'afia tamaiti i siama i le a'oga po'o le malae ta'alo, ma fa'ateleina ai lo latou lamatiaga i fa'ama'i pipisi o le manava.
O isi mea e mafua ai ona vaivai tamaiti e aofia ai le manava i le gutu pe a pupuni le isu, le aʻafia i mea e maʻaleʻale ai (pefu, mite pefu, fulufulu manu), suiga o le tau, ma tulaga susū poʻo le pefu o le fale. E tutusa lava le tāua, o le aʻafia i le asu o sikaleti, e aofia ai le asu o le sikaleti i le fale, ua faʻaalia e faʻateleina ai le lamatiaga o se tamaititi i le tale faifai pea, tale, ma faʻamaʻi pipisi o le mama.
Ituaiga o Fa'aletonu o le Manava i Tamaiti
E mafai ona mafua fa'afitauli o le manava i tamaiti ona o fa'ama'i pipisi, allergies, po'o nisi fa'aletonu. O nisi ia o fa'aletonu e masani ona tupu:
1. Fa'ama'i pipisi o le ala manava pito i luga (URTI)
O fa'ama'i pipisi o le fa'a'ī (ARI) e aofia ai le fulū, tale, tiga o le fa'a'ī, ma le fulū. E masani ona mafua mai i siama. O fa'ailoga masani e aofia ai le isu pupuni po'o le tafe, tale, fiva mālū i le feololo, tiga o le fa'a'ī, ma le vaivai lautele. E masani ona fa'aleleia fa'ama'i pipisi o le fa'a'ī i totonu o ni nai aso i le vaiaso, ae e mana'omia ona mata'ituina ina ia puipuia ai mai le a'afia i ni fa'ama'i pipisi e sili atu ona ogaoga.
2. Bronchitis
O le Bronchitis o se mumū o le bronchi (o ala ea tetele i totonu o mama). O fa'ailoga e aofia ai le tale tele, manava tata, fiva, ma le le to'a i le fatafata. E mafai ona mafua le Bronchitis i siama po'o siama. I tamaiti, e mafai ona fa'ateteleina le bronchitis pe afai e iai se tala'aga o le tale po'o ni allergies.
3. Pneumonia (Fugā o Mama)
O le niumonia o se faʻamaʻi pipisi e sili atu ona ogaoga i le mama. O faʻailoga e mafai ona aofia ai le fiva maualuga, tale, manava vave, manava puʻupuʻu, ma e foliga mai e vaivai tele pe itaitagofie le tamaititi. I pepe, e mafai ona le maoti faʻailoga, e pei o le faigata ona 'ai, puaʻi, pe foliga mai e fia moe i taimi uma. E manaʻomia e le niumonia se iloiloga faʻafomaʻi vave aua e ono matautia pe a le togafitia.
4. Asthma
O le tale o se fa'ama'i tumau o le manava e fa'ailoaina i le fa'aitiitia soo o ala ea. O fa'ailoga autū e aofia ai le tale (e masani ona sili atu ona leaga i le po po'o le taeao po), manava tata, fa'ama'i o le fatafata, ma le manava pu'upu'u. O mea e mafua ai le tale e mafai ona aofia ai le pefu, suiga o le tau, gaioiga fa'aletino, fa'ama'i pipisi, po'o le atuatuvale. O le puleaina o le tale e masani ona mana'omia ai vaila'au e manavaina ma le mata'ituina mo se taimi umi.
5. Allergies ma le Allergic Rhinitis
E tupu le allergic rhinitis pe a tali atu le isu i mea e ma'ale'ale ai e pei o mites pefu, mites pefu, po'o le poleni. O fa'ailoga e aofia ai le mafatua soo, le mageso o le isu, le tafe o le isu, ma le pupuni o le isu. Afai e le togafitia, e mafai e le allergic rhinitis ona fa'alavelaveina le moe ma le taula'i atu i le a'oga, ma e mafai ona mafua ai le tale tumau.
6. Pupuu (Laryngotracheitis)
E masani ona tupu le croup i tamaiti e 6 masina i le 3 tausaga le matutua. O lenei faʻamaʻi e mafua ai le fulafula o leo ma le trachea. O faʻailoga masani e aofia ai le tale feʻei, le paʻō o le leo, ma le leo mānava malosi (stridor). E mafai ona togafitia le croup māmā i le fale, ae afai e foliga mai e le manava lelei lau tama/teine pe faigata ona manava, e tatau ona ave loa i se falemaʻi.
Fa'ailoga ma A'afiaga e Mata'ituina
E lē o tale uma po o le fulū e matautia, ae o loʻo i ai ni faʻailoga lapatai e tatau ona lapataʻia ai mātua:
1. Manava vave pe faigata ona manava.
2. E foliga mai ua toso i totonu le fatafata pe a manava (toe toso i tua).
3. E foliga lanumoana laugutu po'o tamatamailima.
4. E foliga vaivai tele le tamaititi, faigata ona fafagu, pe lē manaʻo e 'ai/inu.
5. Fiva maualuga mo le sili atu i le 3 aso pe o faatasi ma le tetete.
6. Tale fa'atasi ma le pua'i faifai pea pe toto.
7. Manava tata e lē faaleleia, aemaise lava pe afai o le taimi muamua lea ua tupu ai.
Afai e aliali mai nei faailoga, e tatau ona e saili loa se fesoasoani faafoma’i.
Togafitiga i le Fale (Mo Fa'ailoga Lē Mafai)
Mo tulaga mama e pei o le fulū poʻo le tale e mafua mai i se siama, e mafai e le tausiga i le fale ona fesoasoani i lau tama ia lagona le toʻa:
– Ia mautinoa e lava le vai e maua e lau tama e puipuia ai le leai o se vai ma fesoasoani e fa'amama ai le isumu.
– Ia lava lau malologa ina ia galue lelei ai lou tino puipuia.
– Fa'aaoga le vai masima (vai fa'asusu isu/fa'amamā isu) e fesoasoani e fa'aitiitia ai le pupuni o le isu i pepe ma tamaiti laiti.
– Ia tausia le ea ia susu i se mea e fa'asūsū ai le ea pe a mana'omia, aemaise lava pe afai e mafua ai le tale i le ea mago.
– Ia saunia mea'ai paleni e talafeagai ma le matua o lau tama/teine. Afai e le toe fia 'ai, ia 'ai i ni nai vaega laiti ma fa'atele.
– ʻAloʻese mai le asu o sikaleti ma le ea leaga i totonu o le fale.
E taua le manatua: e tatau ona fa'aaoga vaila'au mo le tale ma le fulū i tamaiti e tusa ai ma o latou tausaga ma fautuaga a foma'i. Aua le tu'uina atu vaila'au fa'ama'i e aunoa ma se fa'atonuga, aua o le tele o fa'ama'i ARI e mafua mai i siama ma e le mana'omia ni vaila'au fa'ama'i.
Togafitiga Faafoma'i ma Su'esu'ega e Mafai
O le a faia e le fomaʻi se suʻesuʻega faaletino ma iloilo le mamanu o le manava a le tamaititi, le vevela, ma leo o le manava. I nisi tulaga, e ono fautuaina e le fomaʻi ni suʻega faaopoopo e pei o le X-ray o le fatafata, suʻega toto, poʻo le fuaina o le maualuga o le okesene. O le togafitiga o le a faʻatulagaina e tusa ai ma le mafuaʻaga, mo se faʻataʻitaʻiga:
– Vailaau fa'ama'i pipisi mo nisi fa'ama'i pipisi e pei o le niumonia pipisi.
– Vaila'au fa'amānavaina o le bronchodilator mo le tale po'o le manava tata.
– Corticosteroids i nisi tulaga e pei o le osofa'iga o le tale po'o le croup e feololo le ogaoga.
– Togafitiga o le okesene po'o le taofia i le falema'i pe afai e matuā pu'upu'u le mānava o le tamaititi pe fa'aitiitia fo'i le fa'atumuina o le okesene.
Taumafaiga e Puipuia ai Fa'aletonu o le Manava
O le puipuiga o le auala sili lea, aemaise lava mo tamaiti e masani ona aʻafia i le tale poʻo faʻamaʻi pipisi. O nisi o laasaga taua e aofia ai:
1. Fa'amae'a tui puipui e tusa ai ma le taimi atofaina (e aofia ai tui puipui o le fulū ma le pneumococcal pe a fautuaina).
2. Fufulu ou lima i taimi uma e puipuia ai le salalau o siama ma siama.
3. Tausi le fale ia mamā: fa'aitiitia le pefu, mite ma le popole.
4. Aloese mai le asu o sikaleti i totonu o le fale ma le taavale.
5. Mea'ai paleni ma gaoioiga faaletino e fa'amalosia ai le puipuiga o le tino.
6. Pulea allergies ma le tale i se fuafuaga manino mo togafitiga, e aofia ai le aloese mai mea e faʻaosofia ai.
I'uga
E mafai ona amata mai fa'aletonu o le manava i tamaiti mai tulaga mama e pei o le fulū i fa'ama'i tuga e pei o le niumonia po'o le tale e le mafai ona pulea. O le ki i matua o le iloa lea o fa'ailoga, malamalama pe a lava le tausiga i le fale, ma pe a vave ona saili se fesoasoani fa'afoma'i. Faatasi ai ma se siosiomaga maloloina, tui puipuia atoatoa, ma se olaga soifua maloloina, e mafai ona fa'aitiitia le lamatiaga o fa'aletonu o le manava. O tamaiti e manava lelei o le a tuputupu a'e ma le malosi, moe lelei, ma faia galuega i aso ta'itasi i se auala sili ona lelei.