O le Taua o A'oa'oga Fa'a-Matua mo Talavou
O le matua o se vaega taua tele i le soifuaga o le tagata, e fa'ailogaina ai le fesuia'iga mai le tamaitiiti i le talavou ma le matua. I le taimi lea, e ui atu ai le tino i suiga eseese fa'aletino, mafaufau, ma agafesootai e a'afia e hormones. O nei suiga e masani lava, ae e masani ona o'o atu ai i le fenumiai, fefe, po'o le māsiasi pe afai e le lava fa'amatalaga talafeagai a talavou. O le mea lea, o a'oa'oga o le matua o se mana'oga taua mo talavou ina ia malamalama ia i latou lava, tausia lo latou soifua maloloina, ma faia fa'ai'uga saogalemu ma fa'amaoni.
Matua: O se Faiga Masani e Manaʻomia ai le Malamalama
I le itu tau i le tino, e tupu le matua pe a amata ona gaosia e le tino le tele o homone feusuaʻiga, e pei o le estrogen i teine ma le testosterone i tama. O ona aafiaga e vaaia i le tuputupu aʻe o le umi, atinaʻeina o totoga fanautama, suiga i foliga o le tino, tuputupu aʻe o lauulu i nisi o vaega, suiga i le afu o le tino e aʻafia ai le manogi o le tino, ma le foliga mai o mageso. I teine, e masani ona faailogaina le matua i le taimi muamua o le maʻi masina (menarche), ae i tama e mafai ona faailogaina i miti susu. E eseese tausaga mo le matua mai lea tagata i lea tagata, e masani ona tupu i le va o le 9–14 tausaga mo teine ma le 10–15 tausaga mo tama, e ui o le eseesega e masani lava.
A aunoa ma se malamalamaga talafeagai, e ono manatu talavou i nei suiga o ni mea "ese" pe "maasiasi." Atonu e lagona foʻi e nisi e le masani ai ona ua latou oʻo i le matua i se taimi vave pe tuai atu nai lo a latou tupulaga. O aʻoaʻoga i le matua e fesoasoani i talavou ia malamalama o tino taʻitasi e atiina ae i lona lava saoasaoa ma e le tatau ona avea nei eseesega ma pogai o le popole.
Aogā o Aʻoaʻoga mo le Soifua Maloloina Faaletino
O se tasi o fa'amanuiaga autū o a'oa'oga i le vaitau o le matua o le fa'aleleia atili lea o le mafai e talavou ona tausia le tumama ma le soifua maloloina o le tagata lava ia. I le taimi o le matua, e fa'ateleina ai le gaosiga o le afu ma fa'agaoioi atili ai le ga'o suāu'u i totonu o le pa'u. O le i'uga, e fa'ateleina ai le lamatiaga o le manogi o le tino ma le mageso. E mana'omia e talavou ona a'oa'o pe fa'apefea ona tausia le tumama o le tagata lava ia, e pei o le ta'ele soo, fa'aaoga le deodorant pe a mana'omia, fufulu lelei o latou foliga, ma le filifilia o oloa talafeagai mo le tausiga o le pa'u.
Mo teineiti, e taua tele aʻoaʻoga i le matua, faʻamatalaina le faagasologa o le maʻi masina, le faʻaaogaina o solo solo poʻo ipu maʻi masina, tausia o le tumama o itutino sa, ma le iloa o faʻailoga o le le atoatoa o le maʻi masina. E manaʻomia foʻi e teineiti ona malamalama o le tiga māmā o le maʻi masina e masani lava, ae o le tiga tele poʻo le tele o le toto e tatau ona talanoaina ma se fomaʻi.
Mo tama, o aʻoaʻoga i le matua e fesoasoani e faʻamatalaina ai suiga masani i totoga fanautama, miti susu, ma le faʻateleina o le naunau i feusuaʻiga. O lenei malamalama e puipuia ai lagona o le tausalaina poʻo le fefe e leai se faʻavae. E le gata i lea, e manaʻomia foʻi e tama ona malamalama i le taua o le tumama o itutino faʻaletino ma suiga faʻaletino e pei o le faʻalolotoina o le leo ma le tuputupu aʻe o lauulu i foliga.
O le Aafiaga o Aʻoaʻoga i le Tausaga Fou i le Soifua Maloloina o le Mafaufau ma le Faʻaaloalogia o le Tagata ia te Ia Lava
E lē gata i suiga faaletino le matua, ae fa’apea fo’i i lagona. E mafai e suiga o hormones ona a’afia ai lagona, ma mafua ai ona sili atu ona maaleale, popole, pe itaitagofie talavou. E amata fo’i ona latou fa’atusatusa i latou lava i isi, ae maise lava i foliga o le tino, mamafa, ma foliga vaaia. A aunoa ma se a’oa’oga lagolago, e mafai e talavou ona o’o i le fa’aitiitia o le mautinoa ia i latou lava, lagona o le le mautonu, pe ono lamatia ai fo’i i le atia’eina o fa’aletonu o le va’aia o le tino.
O aʻoaʻoga lelei i le matua e faʻamamafa ai o suiga faaletino ma faalelagona o ni mea masani. E mafai foi e talavou ona aʻoaʻoina le auala e pulea ai o latou lagona i se auala maloloina, mo se faʻataʻitaʻiga e ala i le talanoa i se matua poʻo se faiaʻoga e faʻatuatuaina, faia o gaioiga faaletino, lava le moe, ma le faʻatonutonuina o le atuatuvale e ala i mea e fiafia i ai. A malamalama talavou i mea o loʻo tutupu ia i latou, e masani ona latou lagona le toʻafilemu ma le mautinoa i le taliaina o suiga.
A'oa'oga mo Tagata Matutua o se Papuipui e Faasaga i Fa'amatalaga Sese
I le vaitaimi faatekinolosi, e faigofie ona maua e talavou faʻamatalaga mai ala o faasalalauga faaagafesootai, vitio pupuu, poʻo fonotaga i luga ole initaneti. Ae paga lea, e le o nei faʻamatalaga uma e saʻo. E tele tala pepelo e uiga i le matua, maʻi masina, ma feusuaʻiga e salalau solo ma e mafai ona faʻasesēina. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le manatu o le maʻi masina e "eleelea" poʻo le talitonuga o miti susu o se faʻailoga o amioga leaga. O lenei ituaiga o faʻamatalaga sese e mafai ona oʻo atu ai i le faʻailogaina ma le māsiasi e le manaʻomia.
O aʻoaʻoga tau matua e tuʻuina atu e ala i punaoa faʻatuatuaina—e pei o aʻoga, tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina, poʻo mātua—e fesoasoani i talavou e faʻavasega faʻamatalaga ma fausia se malamalamaga faʻasaienisi. O le auala lea, e itiiti ai le ono talitonu o talavou i tala pepelo e mafai ona aʻafia ai le auala latou te vaʻai ai i o latou tino ma le soifua maloloina o le fanautama.
Fa'aitiitia o le Lamatiaga o Sauāga ma Fa'alavelave Fa'afeusuaiga
E fesoʻotaʻi vavalalata foʻi le aʻoaʻoga i le matua ma le puipuiga o le tagata lava ia. A o faʻalatalata mai le talavou, e amata ona atiina aʻe le tino ma e mafai ona faʻateleina le gauai atu o isi. E manaʻomia e talavou ona malamalama i tuaoi o le tino, le manatu o le maliega, ma le aia tatau e fai atu ai "leai" i paʻi le fiafia. E taua tele lenei aʻoaʻoga mo le puipuia o le faʻasauā faʻafeusuaiga ma fesoasoani i talavou e iloa tulaga matautia.
E le gata i lea, e manaʻomia foʻi e talavou ona iloa poʻo ai e faʻafesoʻotaʻi pe a latou aʻafia i sauāga—mo se faʻataʻitaʻiga, mātua, faufautua aʻoga, faufautua aʻoga, poʻo ofisa e puipuia tamaiti—ma ia malamalama e le o sese tagata ua aʻafia. O lenei malamalama e mafai ona avea ma se puipuiga taua mo le saogalemu o talavou.
O le Matafaioi a Matua, Aʻoga, ma le Aufaigaluega Soifua Maloloina
E sili atu le lelei o le aʻoaʻoina o le matua i le avea ai ma se vaega faʻatasi. O mātua e taua tele le matafaioi, auā o le fale o le nofoaga sili lea ona saogalemu e fai ai ni fesili. Peitaʻi, e lē o mātua uma e lagona le toʻa e talanoaina le matua poʻo le soifua maloloina o le fanautama. O le mea lea, e manaʻomia e aʻoga ona tuʻuina atu aʻoaʻoga tau soifua maloloina e talafeagai ma tausaga, e saʻo i le faasaienisi, ma e aʻafia i aganuʻu. E mafai e faiaʻoga ona galulue faʻatasi, e fesoasoani e faʻamatalaina suiga o le matua i se gagana faigofie ona malamalama i ai.
E iai fo'i le sao taua o le aufaigaluega tau soifua maloloina, aemaise lava i le tu'uina atu o fa'amatalaga fa'afoma'i sa'o ma le fa'atalanoaina o mataupu fa'apitoa e pei o le fa'aletonu o le masina, fa'afitauli matuia o le pa'u, po'o fa'aletonu o le tuputupu a'e. O lenei galulue fa'atasi o le a fa'amautinoa ai o lo'o maua e talavou fa'amatalaga tutusa, sa'o, ma e le lamatia.
Mataupu Faavae o le Aoga Lelei o le Talavou
Ina ia aogā moni lava aʻoaʻoga i le matutua, e tatau ona faʻaaogaina ni mataupu faavae se tele. Muamua, e tatau ona amata vave aʻoaʻoga, aʻo leʻi amataina le matutua, ina ia aua neʻi lagona e talavou le "teʻi" pe a tutupu ni suiga. Lua, e tatau ona tuʻuina atu faʻamatalaga i ni vaega, e talafeagai ma o latou tausaga ma manaʻoga. Tolu, faʻaaoga se gagana manino, e le faʻamasinoina ina ia lagona e talavou le saogalemu e fesili. Fa, e tatau i aʻoaʻoga ona aofia ai itu tau le soifua maloloina faaletino, lagona, agafesootai, ma le fanautama, ae le na o le tasi le itu.
E le gata i lea, e taua tele le fa'atupuina o tulaga taua o le faaaloalo i le tino, le agaalofa mo uo o lo'o a'afia i suiga eseese, ma se uiga fa'atino e uiga i lou lava soifua maloloina. E tatau fo'i i a'oa'oga o le matua ona fa'amamafa mai ai o le sailia o se fesoasoani fa'apolofesa e le o se mea e māsiasi ai ae o se la'asaga atamai.
I'uga
O le aʻoaʻoga i le matua mo talavou e lē gata o se lesona e uiga i suiga faʻaletino, ae o se meafaigaluega taua foʻi mo le faʻatautaia o le vaega o le tuputupu aʻe ma le soifua maloloina ma le mautinoa. Faatasi ai ma le malamalama lelei, e mafai e talavou ona tausia le tumama o le tagata lava ia, pulea lagona, puipuia i latou lava mai le lamatiaga o sauaga, ma aloese mai tala pepelo ma faamatalaga sese. O le lagolago mai matua, aʻoga, ma tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina o le a avea ai le matua ma se aafiaga sili atu ona lelei, saogalemu, ma anoa. I le iuga, o le aʻoaʻoga lelei o le matua e fesoasoani i talavou e malamalama atili ai ia i latou lava ma saunia i latou mo le matua faamoemoeina.