Fa'ato'aga i A'oa'oga Fa'afeusuaiga a Talavou
O le talavou o se vaitaimi o fesuiaiga e tumu i suiga—faaletino, mafaufau, ma agafesootai. I le taimi lea, e faateleina ai le fia iloa, e aofia ai le tino, mafutaga, ma feusuaiga. I le isi itu, e feagai foi talavou ma tulaga lamatia: faamatalaga sese mai le initaneti, faatosinaga a tupulaga, sauaga e faavae i itupa, ma e oo lava i amioga tau feusuaiga matautia e mafai ona oo atu ai i le maitaga e lei fuafuaina po o faamai pipisi i feusuaiga (STIs). O le tulaga lea e faatino ai e fafine faatosaga se matafaioi taua i aoaoga tau feusuaiga a talavou: e le gata ina tuuina atu faamatalaga tau i le tino, ae ia fausia foi se malamalamaga maloloina, saogalemu, ma le tiutetauave i feusuaiga.
Talavou ma le Manaʻoga mo Aʻoaʻoga Atoatoa i Feusuaiga
E masani ona sese le malamalama i aoaoga tau feusuaiga o se valaaulia e faia feusuaiga. O le mea moni, o lona uiga autū o le saunia lea o talavou i le malamalama, uiga, ma tomai e faia ai faaiuga saogalemu ma mamalu. O aoaoga tau feusuaiga atoatoa e aofia ai mataupu e pei o le matua, soifua maloloina o le fanautama, tuaoi faaletagata lava ia (maliega), mafutaga tutusa, puipuiga o sauaga tau feusuaiga, auala e taofia ai feusuaiga, STIs, ma le malamalama faatekinolosi e fesoʻotaʻi ma ponokalafi ma le saogalemu o ala o faasalalauga lautele.
I Initonesia, o loʻo iai pea ni faʻalavelave faʻaleaganuu e faʻasaina ai le talanoaina o feusuaʻiga. O le iʻuga, e toʻatele talavou e sailia ni tali mai punaoa e leʻi faʻamaonia: tupulaga, tala e le o iloa le suafa, poʻo anotusi faʻasalalau. A le atoatoa faʻamatalaga, e faigofie ona faia e talavou ni faʻaiuga e aunoa ma le malamalama i taunuuga. O iinei e mafai ai e tagata faigaluega tau soifua maloloina i totonu o le nuʻu, e pei o fafine tausi maʻi, ona faʻafesoʻotaʻi le va i le va o manaʻoga faʻamatalaga a talavou ma tulaga taua o le soifua maloloina lautele.
Aiseā e I Ai i Tausima'i se Tulaga Tāua?
E lauiloa tele tausisoifua o ni tagata faigaluega tau soifua maloloina e vavalalata i aiga ma nuʻu. I totonu o nofoaga tutotonu tau soifua maloloina i nuʻu (Puskesmas), falemaʻi, nofoaga tau soifua maloloina tuʻufaʻatasi (Posyandu), aʻoga, ma gaoioiga faʻamalosiau i nuʻu, e masani ona faʻatuatuaina tausisoifua. E taua tele lenei vavalalata ona o aʻoaʻoga tau feusuaʻiga e manaʻomia ai se nofoaga saogalemu, fesoʻotaʻiga agaalofa, ma le faʻalilolilo. E sili atu ona fesiligia e talavou ni fesili e uiga i suiga o le tino, maʻi masina, miti susu, poʻo popolega i mafutaga pe a latou lagona le saʻoloto mai le faʻamasinoina.
E le gata i lea, o tomai o faatosaga e aofia ai auaunaga tau soifua maloloina o le fanautama ma le soifua maloloina o tina, ia e fesoʻotaʻi tonu ma mataupu tau talavou: puipuia o le anemia i teine talavou, aʻoaʻoina i latou e uiga i le tumama o le masina, puleaina o le tafe o le vai i le measā, fautuaga i tulaga lamatia o le faaipoipo vave, ma le tuʻuina atu o faʻasinomaga mo faʻailoga o sauaga faʻafeusuaiga poʻo faʻamaʻi pipisi (STIs). Faatasi ai ma le lagolago a se faiga tautua e faauo i talavou, e mafai e faatosaga ona i ai i le tulaga muamua i le faʻalauiloaina o le soifua maloloina talafeagai o le fanautama.
O le Matafaioi a Fafine Tausima'i i A'oa'oga Fa'afeusuaiga a Talavou
1. Faiaʻoga: Tuʻuina Atu o Faʻamatalaga Saʻo ma Faigofie ona Malamalama i ai
O la latou matafaioi sili ona iloga o le avea ma faiaʻoga. E mafai e fafine faatosaga ona tuʻuina atu ni faʻamatalaga faasaienisi e uiga i le fausaga ma le physiology o le fanautama, matua, maʻi masina, faʻamaʻi pipisi o le manava, ma suiga faalelagona e masani ona iai i talavou. O nei faʻamatalaga e taua tele e puipuia ai talavou mai le popole pe lagona le maasiasi i suiga i o latou tino.
E mafai fo'i e fa'ato'aga ona fa'aalia le sese o tala pepelo ua salalau solo, e pei o manatu sese e uiga i le ma'itaga, "fa'ailoga o le taupou," po'o ni metotia e le fa'afoma'i mo le puipuia o fa'ama'i pipisi (STIs). A tu'uina atu fa'amatalaga sa'o i se gagana e talafeagai ma tausaga, e sili atu ona mafai e talavou ona fa'amama ese mea e fa'asesēina.
2. Faufautua: Fesoasoani i Talavou e Fai Faaiuga Lelei
O aʻoaʻoga tau feusuaʻiga e lē gata i faʻamatalaga, ae faʻapea foʻi i tomai e faia ai faʻaiʻuga. E mafai e fafine tausi maʻi ona avea ma faufautua, e fesoasoani i talavou ia malamalama i o latou tulaga faatauaina, tuaoi patino, ma taunuuga o a latou filifiliga. E mafai e le fautuaga ona aofia ai mataupu e pei o mafutaga maloloina, omiga mai paaga alofa, le mafai ona fai atu "leai," ma le malamalama i le maliega.
I le fautuaga, e matuā tāua tele se auala e lē fa’amasinoina ai. O talavou ua a’afia i amioga lamatia e masani ona musu e saili se fesoasoani ona o le fefe ne’i faitioina. Afai e mafai e le tausima’i ona fausia se mafutaga saogalemu ma fa’alilolilo, e sili atu ona tatala atu talavou ma talia ta’iala talafeagai.
3. Tagata e Lagolagoina: Fausiaina o Auaunaga e Faauo i Talavou
E mafai fo'i e tausima'i ona avea ma fautua i nofoaga tausi soifua maloloina. O auaunaga e fa'auo i tupulaga talavou o lona uiga o itula faigaluega e faigofie ona maua, o se faiga resitala e faigofie ona faia, o potu faufautua tumaoti, ma le aufaigaluega ua a'oa'oina e fesoota'i ma tupulaga talavou. I le fa'atinoina, o lenei lagolago e mafai ona aofia ai le atina'eina o faiga fa'avae fa'atino (SOP) mo le fa'alilolilo, a'oa'oga fa'afeso'ota'i, ma le galulue fa'atasi i polokalame eseese i nofoaga tausi soifua maloloina i nu'u (Puskesmas).
I totonu o aʻoga, e mafai e tausimaʻi ona faʻamalosia le atinaʻeina o polokalame tau soifua maloloina o talavou e ala i polokalame tau soifua maloloina aʻoga (UKS) poʻo gaoioiga faʻaopoopo i fafo atu o le aʻoga. Faatasi ai ma le lagolago a aʻoga ma matua, e sili atu ona faʻatulagaina lelei aʻoaʻoga tau feusuaʻiga ma e le faʻalagolago tele i se taimi fautuga e tasi.
4. Iloa vave ma le Faasinoina: Taulimaina o Tulaga Lamatia ma Mataupu Faapitoa
Atonu e feagai nisi talavou ma ni faʻafitauli e manaʻomia ai nisi togafitiga, e pei o le faʻaletonu ogaoga o le maʻi masina, le toto maualalo, faʻailoga o le atuatuvale e fesoʻotaʻi ma mafutaga leaga, poʻo le masalomia o sauaga faʻafeusuaiga. E mafai e faʻatosaga ona faia ni suʻesuʻega muamua, tuʻuina atu fesoasoani muamua faʻalemafaufau faigofie, ona faʻasino lea o talavou i fomaʻi, fomaʻi o mafaufau, poʻo auaunaga puipuiga pe a manaʻomia.
E taua tele lenei matafaioi auā e toʻatele tagata ua aʻafia i sauāga faʻafeusuaiga e lē vave lipotia. Afai e mataala fafine tausi maʻi i faʻailoga faaletino ma faʻalagona, e mafai e tagata ua aʻafia ona maua vave le fesoasoani, e aofia ai le puipuia o le maitaga ona o sauāga ma le puipuia o faʻamaʻi pipisi mai feusuaiga (STIs), e tusa ai ma tulafono faʻatonutonu a le soifua maloloina.
5. Feso'ota'iga Fa'aleaiga ma le Nu'u: Fa'aitiitia o Mea Fa'asā
E ola talavou i se faiga fa'aleaiga. O le mea lea, o le a sili atu ona aoga a'oa'oga tau feusua'iga pe afai e aofia ai fo'i mātua. E mafai e fa'ato'aga ona faia vasega fa'amatua po'o sauniga fa'alea'oa'oga fa'aleaiga i le auala e fesoota'i ai ma talavou, le auala e tali ai fesili ma'ale'ale, ma le auala e fa'atupu ai tulaga fa'atauaina e aunoa ma le fa'amata'uina o i latou.
E mafai fo'i e tausima'i ona galulue fa'atasi ma ta'ita'i o nu'u ma lotu e fa'ailoa atu fe'au o le soifua maloloina o le fanautama i totonu o le fa'avae o le puipuiga o tamaiti ma le puipuiga o tulaga lamatia. O lenei auala e fesoasoani e fa'aitiitia ai le tete'e fa'aagafesootai e fa'apea o a'oa'oga tau feusua'iga e feteenai ma tu ma aga masani.
Fuafuaga Aogā mo Aʻoaʻoga Tau Feusuaiga e Faia e Faatosaga
Ina ia aogā, e manaʻomia e aʻoaʻoga tau feusuaʻiga a talavou ni taʻiala talafeagai:
1. Faaaoga se gagana e talafeagai ma tausaga ma aganuu, e aunoa ma le faaleagaina o le sa'o faafoma'i.
2. Metotia e auai ai, e pei o talanoaga i vaega toalaiti, suʻesuʻega o mataupu, ma sauniga Fesili ma Tali e lē o taʻua ai igoa e faʻamalosia ai talavou e fai ni fesili.
3. Fa'amamafa tomai o le olaga, e pei o le tete'e atu i le mamafa, fa'atulagaina o tapula'a, ma le mafaufau loloto i fa'amatalaga i luga ole initaneti.
4. Ia aofia ai talavou e fai ma faiaʻoga tupulaga, faatasi ai ma le lagolago a tausimaʻi ina ia faigofie ona talia savali e tupulaga.
5. Fa'aaoga ala o faasalalauga faatekinolosi, mo se fa'ata'ita'iga o anotusi fa'alea'oa'oga i luga o tala aloaia a nofoaga tutotonu/falema'i, fa'atasi ai ma savali pupuu ma sa'o.
6. Tausisia le faalilolilo ma amioga tatau, auā o le faatuatuaga o le faavae lea o auaunaga mo tupulaga talavou.
Luʻitau o loʻo feagai ma Faʻatoʻaga
O lenei matafaioi tāua e mautinoa lava e o faatasi ma luʻitau. Muamua, o loʻo tumau pea le faʻailogaina, ma mafua ai ona faʻatuai fafine tausi maʻi e talanoaina nisi o mataupu. Lua, o le taimi e le lava ai le tautua ma le tele o galuega i nofoaga tau soifua maloloina e masani ona faʻalavelaveina ai le faia o fautuaga loloto. Tolu, e le o itulagi uma e iai ni faiga tautua malolosi e faʻauo i tupulaga talavou, e aofia ai fesoʻotaʻiga faʻasino mafaufau ma le puipuiga mo ē ua aʻafia i sauaga.
E le gata i lea, o le faʻateleina o faʻamatalaga i luga o le initaneti e faigofie ai ona "sili atu" i feʻau tau soifua maloloina nai lo mea ua salalau solo. O le mea lea, e manaʻomia e tausimaʻi ona faʻaleleia a latou tomai faʻatekinolosi numera ma fesoʻotaʻiga lautele ina ia le gata ina saʻo aʻoaʻoga ae ia faʻaosofia ai foʻi ma faigofie ona malamalama i ai talavou.
Fa'ato'a
E taua tele le matafaioi a faatosaga i aoaoga tau feusuaiga a talavou ona o lo latou sootaga vavalalata ma le alalafaga, o latou tomai i le soifua maloloina o le fanautama, ma lo latou gafatia e avea o se punaoa saogalemu ma faatuatuaina o faamatalaga. I le avea ai ma faiaoga, faufautua, tagata e puipuia, sui e vave iloa, ma fesootaiga faaleaiga, e mafai e faatosaga ona fesoasoani i talavou ia malamalama i o latou tino, fausia ni mafutaga maloloina, ma puipuia le lamatiaga o le maitaga e lei fuafuaina, STIs, ma sauaga tau feusuaiga.
O aʻoaʻoga tau feusuaʻiga a talavou e lē gata i le talanoaina o "feusuaiga," ae o le sauniaina o talavou i le malamalama ma tomai e puipuia ai i latou lava, faaaloalo i isi, ma faia faaiuga faatuatuaina. A lagolagoina e aʻoga, aiga, ma faiga tau soifua maloloina e faauo i talavou, e mafai e aʻoaʻoga tau feusuaʻiga ona avea ma se puipuiga malosi mo le atiina ae o talavou malolosi, mautinoa, ma mamalu.