Tausiga o Tina e maua i le Multiple Sclerosis
O le multiple sclerosis (MS) o se faʻamaʻi tumau o le autoimmune lea e aʻafia ai le faiga tutotonu o neula (faiʻai ma le uaea o le tuasivi) ona o le faaleagaina o le myelin sheath. O lenei tulaga e mafai ona mafua ai le tele o faʻailoga—mai le vaivai o vae, faʻalavelave i le vaʻai, tetete, tiga o le neuropathic, spasticity, faʻafitauli o le paleni, i le vaivai tele. I fafine, e masani ona maua le MS i le taimi o latou tausaga fanautama, ma avea ai le maitaga, fanautama, faʻasusu, ma le avea ma tina o se vaega taua o le fuafuaga tausiga. O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai mataupu faavae o le tausiga atoatoa mo tina e iai le MS, e aofia ai itu tau fomaʻi, tausi soifua, mafaufau, ma le lagolago a le aiga.
1. Aotelega o le MS i Fafine ma Tina
E iai le MS e toe foʻi mai pe faʻasolosolo ona aʻafia. I le tele o gasegase, e fesuisuiaʻi faʻailoga, faʻatasi ai ma vaitaimi o le faʻaleleia ona sosoo ai lea ma le toe foʻi mai. Mo tina, o nei suiga e aʻafia ai le tomai e tausi ai, fealuaʻi, mautu faʻalagona, ma le gaosiga i aso taʻitasi. Talu ai ona e le gata ina aʻafia e le MS le galuega faʻaletino ae faʻapea foʻi ma itu tau mafaufau ma fegalegaleaiga faʻaagafesootai, e tatau ona atoatoa ma faʻaauau pea le auala e tausia ai.
I le tulaga o le tina failele, e iai uiga tulaga ese o le MS: e masani ona faʻaitiitia e le maitaga le fua faatatau o le toe foʻi mai o le maitaga, aemaise lava i le trimester lona lua ma le lona tolu, ae o le lamatiaga o le toe foʻi mai o le maitaga e mafai ona faʻateleina i le vaitaimi pe a uma le fanautama (aemaise lava i le 3–6 masina muamua talu ona fanau). O le mea lea, e le gata le tausiga i le fanautama ae e manaʻomia ona faʻatulagaina lelei aʻo leʻi oʻo i le maitaga, i le taimi atoa o le faʻasusu ma le tausiga mo se taimi umi.
2. Sini o le Tausiga o Tina e iai le MS
O sini autū o le tausiga o:
1. Fa'aleleia atili le tulaga lelei o le soifuaga o le tina (galuega fa'aletino, fa'alagona, ma agafesootai).
2. Fa'aitiitia le tele ma le a'afiaga o le toe tupu o fa'afitauli.
3. Tausia le saogalemu o le tina ma le pepe (pe afai o loʻo maʻitaga/faʻasusu).
4. Faaleleia atili le mafai e tina ona faatino le tausiga o le tagata lava ia ma le tausiga o lana fanau.
5. Ia mautinoa le lagolago a le aiga ma le maua o auaunaga tau soifua maloloina faifai pea.
3. Tausiga a'o le'i Maitaga (Tausiga a'o le'i Maitaga)
E taua tele le tausiga a'o le'i ma'itaga mo tina e iai le MS o lo'o fuafuaina se tamaititi. O la'asaga autū e aofia ai:
a. Fautuaga ma fuafuaga mo le maitaga
E manaʻomia ona logoina tina e uiga i suiga e ono tutupu i faʻailoga i le taimi o le maitaga ma le taimi e uma ai le fanautama, le lamatiaga o le toe tupu o le maitaga, ma se fuafuaga e faʻaauau ai. E fesoasoani le fautuaga i tina e fai ni faʻaiuga moni e uiga i le sauniuni faaletino, lagolago a le aiga, ma le puleaina o matafaioi.
b. Iloiloga o Fualaau Faasaina (Togafitiga e Fa'asa'o ai Fa'ama'i)
O nisi vailaʻau mo le MS (aemaise lava togafitiga e suia ai faʻamaʻi/DMT) e iai ni faʻatapulaʻaga i le taimi o le maitaga ma le faʻasusu. O le mea lea, o le fuafuaina e tatau ona aofia ai se fomaʻi o neula ma se fomaʻi o fanautama e iloa ai pe tatau ona taofi, suia, pe faʻaauau le togafitiga e faʻatatau i le saogalemu ma le faʻasologa o le maʻi o le maʻi. O le taofia o vailaʻau e aunoa ma le vaʻavaʻaia e mafai ona faʻateleina ai le lamatiaga o le toe tupu.
c. Fa'aleleia atili o le soifua maloloina lautele
O le tausiga e aofia ai:
– Su'esu'ega mo le anemia, tulaga o mea'ai, ma le vaitamini D (e masani ona fesoota'i ma le MS).
– Togafitiga o faʻamaʻi pipisi: loto mafatia, faʻalavelave moe, puta tele, toto maualuga.
– A'oa'oga i le olaga: fa'amalositino saogalemu faifai pea, puleaina o le atuatuvale, taofi le ulaula tapa'a, ma le fa'atapula'aina o le 'ava malosi.
4. Tausiga a'o le'i Fanau (I le taimi o le Maitaga)
I fafine maʻitaga e iai le MS, o le mataupu faavae o le tausiga aʻo leʻi fanau mai o le mataʻituina totoʻa lea ma le faʻaaogaina o se auala e tele vaega e aʻafia ai le soifua maloloina.
a. Mata'ituina o fa'ailoga o neura
E manaʻomia e le au fomaʻi ona iloa le eseesega i le va o faʻailoga masani o le maʻitaga (e pei o le vaivai) ma faʻailoga o le MS e faʻateteleina (vaivai faʻasolosolo, faʻalavelave vaʻai, faʻaletonu le galulue faʻatasi). O le tausia o se api talaaga o faʻailoga e mafai ona fesoasoani.
b. Pulega o le vaivai ma le feoa'i
E mafai ona ogaoga le vaivai i le MS. O togafitiga e aofia ai:
– Fa'atulagaina o gaoioiga e fa'aaoga ai metotia o le “fa'asaoina o le malosi” (vaevaeina o gaoioiga, fa'amuamua, fuafuaga o le malolo).
– O togafitiga māmā e fa'amālōlō ai maso e fa'atumauina ai le malosi.
– Mea e fesoasoani i le savali pe a manaʻomia e puipuia ai le pa'ū.
– Fa'asa'oga i le fale ('au o le faleta'ele, fala e tete'e ai i le maseesee).
c. Puipuiga o faʻalavelave mai le pa'ū ma manuʻaga
E faigofie ona pa'ū fafine ma'itaga ona o suiga i le ogatotonu o le mamafa. I le MS, e sili atu le maualuga o le lamatiaga. O a'oa'oga mo le saogalemu e aofia ai le ofuina o seevae mautu, moli lelei i le fale, ma le 'alo'ese mai gaoioiga e ono i'u ai i le leiloa o le paleni.
d. Tausiga fa'alemafaufau ma le lagolago fa'alagona
E mafai e le MS ona faʻateleina le lamatiaga o le popole ma le lotovaivai, lea e masani foʻi i le taimi o le maitaga. O fautuaga faʻapitoa mo le mafaufau, vaega lagolago, ma fesootaʻiga tatala ma paʻaga o se vaega o le tausiga. E tatau i fomaʻi ona suʻesuʻeina le lotovaivai ma faʻasino pe a manaʻomia.
5. Tausiga i totonu o le Tina Fanau (Fanau Mai)
E masani lava e lē o se fa'ailoga mautinoa le MS mo se taotoga cesarean. O le auala e fanau ai e fuafua e fa'atatau i fa'ailoga o le tina ma le tulaga galue o le tina.
a. Fuafuaga o le fanautama
E manaʻomia e le 'au fomaʻi ona faia se fuafuaga fanautama e amanaʻia ai:
– Le tulaga o le vaivai o maso ma le malosi o le tina.
– O le mafai ona tulei (i nisi tulaga, e mafai ona mafaufau i ai ni fesoasoani e pei o le vacuum/forceps pe a manaʻomia).
– Pulega saogalemu o tiga.
b. Vai fa'agase ma le fa'aitiitia o le tiga
E masani ona mafaufauina se epidural e faʻavae i luga o le iloiloga o le vai faʻagase, aemaise lava pe afai e fesoasoani i le mafanafana ma faʻaitiitia ai le vaivai. E tatau ona faia le faaiuga e faʻatatau i le tulaga o neura o le maʻi ma le faiga faʻavae faafomaʻi.
c. Puipuiga mai le vaivai tele
E mafai ona faigata le fanautama. O le lagolago mai se tausi ma'i, metotia o le mānava, tulaga lelei o le tino, ma le mata'ituina o fa'ailoga taua ma le tulaga o neura e mafai ona fesoasoani e puipuia ai le vaivai o le tino.
6. Tausiga pe a uma le fanautama (pe a uma le fanautama) ma le fa'asusu i le susu
O le vaitaimi pe a uma le fanautama o se laasaga taua tele aua e mafai ona faateleina le lamatiaga o le toe tupu o le fanautama.
a. Mata'ituina o le toe tupu o le fa'alavelave
E tatau i foma'i ona a'oa'oina gasegase i fa'ailoga o le toe fo'i mai o le ma'i (e pei o ni fa'ailoga fou po'o ni fa'ailoga fa'ateteleina o neura e tumau mo le >24 itula e aunoa ma le fiva/fa'ama'i pipisi). E taua tele le vave iloiloina ina ia mautinoa le vave ona togafitia.
b. Lagolago i le fa'asusuina o pepe
E tele aogā o le fafagaina o le susu o le tina i le susu o le tina, ae mo tina e maua i le MS, o le saogalemu o vailaʻau o se mea taua tele lea e mafaufau i ai. Afai e manaʻomia e se tina ni togafitiga faapitoa, atonu e manaʻomia ona fetuʻunaʻi lana fuafuaga mo le fafagaina o le tina i le susu o le tina. E mafai e se faufautua mo le fafagaina o le tina ona fesoasoani i fuafuaga mo le fafagaina o le tina, faʻasusu, pe tuʻufaʻatasia le fafagaina o le tina i le susu faʻasusu susu pe a manaʻomia.
c. Pulega o le moe ma le vaivai
O le le lava o le moe e mafai ona mafua ai le faateteleina o faʻailoga.
– Fa'asolosolo le taimi e malolo ai ma le pa'aga/aiga.
– Faigofie le “tuma o le moe”.
– Fesoasoani i le tausiga o tamaiti i le po pe a mafai.
d. Su'esu'ega o le atuatuvale pe a uma le fanautama
E mafai ona tupu le atuatuvale pe a uma le fanautama ma faʻaleagaina ai tomai faʻamatua. O le suʻesuʻega masani ma le maua o auaunaga tau soifua maloloina o le mafaufau o ni vaega taua ia o le tausiga.
7. Tausiga Tausi Soifua ma le Toe Fa'aleleia mo se Taimi Umi
O le matafaioi a tausisoifua ma 'au e toe fa'aleleia le soifua maloloina e taua tele i le fesoasoani i tina e fetu'una'i i le MS a'o fa'atinoina fo'i la latou matafaioi tausi.
a. Aoaoga tausi tagata ia te oe lava
O mea tau a'oa'oga e aofia ai:
– Fa'ailoa mea e mafua ai ona toe tupu le ma'i (fa'ama'i pipisi, atuatuvalega, vevela tele).
– Usita'ia o tulafono fa'atonutonu ma togafitiga.
– Togafiti mo le puleaina o tiga o le neuropathic ma le spasticity (oomi mafanafana/malulu e pei ona fautuaina, fa'aloaloa, fa'amalositino o gaioiga eseese).
e. Toe fa'aleleia ma togafitiga fa'atino
E fesoasoani le togafitiga fa'atino galuega i tina e pulea ai galuega fa'aleaiga ma le tausiga o tamaiti i se auala saogalemu. O fa'ata'ita'iga o fuafuaga e aofia ai:
– Ave le pepe i se tulaga e faʻaitiitia ai le mamafa i luga o le tua.
– Fa'aaogāina o se stroller/stroller i le fale.
– Toe faatulaga meaafale e fausia ai ni auala savali lautele ma saogalemu.
c. Puipuiga o ma'i pipisi ma fa'alavelave fa'afuase'i o le lē mafai ona gaoioi
Mo tina e matuā faigata ona gaoioi, e tatau ona mafaufau i le mata'ituina o le tulaga lelei o le pa'u, fa'amalositino e aunoa ma le gaoioi, ma le puipuia o le deep vein thrombosis (e pei ona fa'ailoa atu).
8. Lagolago Faaleaiga ma le Lautele
O le MS o se faʻamaʻi faaleaiga, auā e lagona lona aʻafiaga i faiga faʻaleaiga. O le auai o paʻaga ma aiga e taua tele i le manuia o le tausiga.
– E manaʻomia e ulugalii ona malamalama o le MS e fesuisuiaʻi ma e le o le “paiē”.
– E manaʻomia ona malilie i se vaevaega talafeagai o matafaioi faaleaiga.
– O le avanoa i nuʻu o tagata e iai MS, vaega o mātua, ma auaunaga lautele e mafai ona fesoasoani e faʻaitiitia ai le tuʻua toʻatasi ma faʻateleina ai le onosaʻi o aiga.
9. Faaiuga
O le tausiga o tina e maua i le multiple sclerosis e manaʻomia ai se auala e tele ona vaega, e patino i le tagata lava ia, ma faifai pea mai le taimi aʻo leʻi maʻitaga seʻia oʻo i le taimi e uma ai le fanautama ma le tausiga mo se taimi umi. O le taulaʻiga e le gata i le puleaina o faʻamaʻi ae faʻapea foʻi i le tulaga lelei o le olaga, saogalemu, lagolago faʻalagona, ma le fetuʻunaʻi i le avea ai ma tina. Faatasi ai ma se fuafuaga lelei, mataʻituina masani, toe faʻaleleia talafeagai, ma le lagolago malosi a le aiga, e mafai e le toʻatele o tina e maua i le MS ona maua ni maʻitaga maloloina, fanau saogalemu, ma faʻaauau pea ona faʻataunuʻuina a latou matafaioi tausi i se tulaga sili ona lelei.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga i se lomiga e sili atu ona "tausimaʻi" (e.g. faʻaaogaina le faatulagaga o le assessment–diagnosis–intervention–implementation–evaluation/SDKI-SIKI-SLKI) poʻo se lomiga faʻaleaʻoaʻoga faʻatasi ai ma se lisi o tusi.