E Faapefea Ona Fesoasoani Fossils i Faʻamaumauga Stratigraphic
O le suʻesuʻeina o le talafaasolopito o le Lalolagi e tutusa ma le faʻaaogaina o se tusi anamua ua pala ma e masani ona misi pe malepelepe itulau. O tagata suʻesuʻe i le eleele ma le eleele, e pei o tusitala o talafaasolopito filiga, e taumafai e toe fausia lenei tala e ala i auala eseese. I totonu o nei mea, o le faʻaaogaina o mea tuai i le faʻamatalaina o faʻamaumauga o le stratigraphic o loʻo tumau pea o se tasi o metotia sili ona aoga ma malamalama. O mea tuai e maua ai se faʻavae faʻasolosolo, faʻaalia ai tulaga o le siʻosiʻomaga, ma fesoasoani i le faʻafesoʻotaʻiina o strata i mamao mamao. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina ai le auala e taua ai nei toega o le olaga anamua i le suʻesuʻeina o le stratigraphy.
O mea totino o se fa'ailoga o le Biostratigraphic
O le Biostratigraphy o le lala o le stratigraphy e taulaʻi i le fesootaʻiga ma le faʻatatauina o aso o papa e ala i mea o loʻo i totonu o mea tuai. E faʻalagolago i le mataupu faavae o le faasologa o manu, na tuʻuina mai e William Smith i le amataga o le seneturi lona 19. Na matauina e Smith o vaega o papa sedimentary (strata) o loʻo i ai ni faʻaputuga eseese o mea tuai ma o nei faʻaputuga e sosoo le tasi ma le isi i se faasologa e iloagofie. O lenei mataupu faavae e mafai ai e tagata suʻesuʻe geology ona faʻatulaga tausaga faʻatatau i strata ma faʻatusatusa i latou i vaega lautele o le lalolagi.
Mo se faʻataʻitaʻiga, afai o le Vaega A i Amerika i Saute o loʻo i ai le Fossil X lea e maua foʻi i le Vaega B i Aferika, e mafai ona faʻapea o nei vaega e tusa ma le tausaga tutusa. O ia fesootaʻiga ua matua taua tele i le fausiaina o le taimi faʻale-geolosi ma le malamalama i le tufatufaina o siosiomaga o le konetineta ma le sami i le aluga o taimi.
Faʻasino Igilisi
O le autū i le biostratigraphy o fossil fa'asino. O fossil ia o meaola e lautele le tufatufaina atu i se nofoaga ae pu'upu'u le taimi. O lo latou iai i totonu o se vaega o papa e le gata ina fa'ailoa mai ai le matua o le papa ae fa'apea fo'i lona fa'aputuina fa'atasi i vaega eseese. O Trilobites, ammonites, ma nisi foraminifera o fa'ata'ita'iga sili ia o fossil fa'asino.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o le ammonite Dactylioceras, e masani ona maua i vaega o le Jurassic, e faʻaaogaina o se mea faʻamaumau faʻasino. O lona iai e fesoasoani i tagata suʻesuʻe eleele e faʻailoa ai papa ua leva ona iai i le Jurassic i le lalolagi atoa. O le saʻo e maua mai i mea faʻamaumau faʻasino e mafai ai ona faʻamatalaina atili ma auiliili le talafaasolopito o le Lalolagi.
Meaola ma le Toe Fausiaina o le Siosiomaga
E lē gata ina su'esu'eina le taimi o papa e fa'avae i mea anamua. E maua ai fo'i se fa'amaumauga o siosiomaga ua mavae, ma maua ai ni malamalamaga i tau anamua, le maualuga o le sami, ma le fa'agasologa o le si'osi'omaga. I le su'esu'eina o fa'aputuga o mea anamua, e mafai ai e tagata su'esu'e eleele ona iloa pe o se vaega fa'apitoa o lo'o fa'atusalia ai se siosiomaga o le sami, se vaituloto vai mamā, se toafa, po'o se vaomatua.
O mea totino o le sami e pei o 'amu ma nisi ituaiga o plankton e fa'ailoa mai ai se siosiomaga i le vasa, ae o mea totino o la'au ma i'a vai fou e fa'ailoa mai ai se siosiomaga i luga o le eleele po'o le vai fou. E le gata i lea, o le iai o nisi mea totino e mafai ona fa'ailoa mai ai tulaga o le tau i aso ua mavae; mo se fa'ata'ita'iga, o le mauaina o lau pama ua avea ma mea totino i le Arctic strata e fa'ailoa mai ai sa i ai muamua le vevela o le eria.
Paleontology ma le Sequence Stratigraphy
O le fa'asologa o le stratigraphy o se metotia fa'aonaponei o le au'ili'iliga o le stratigraphic e tu'ufa'atasia ai le sedimentology, stratigraphy, ma le paleontology. E taula'i i le malamalama i fa'asologa o le teuina—o le fa'asologa tutusa o papa sedimentary e fa'atapula'aina e le tutusa. E taua tele le sao o mea totino iinei e ala i le fesoasoani e fa'atuina taimi mo nei fa'asologa ma le malamalama i suiga i siosiomaga teuina.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o le faʻailoaina o manu feʻai o le sami ua liu suāvai i luga aʻe o se vaega o loʻo i ai mea tuai o laʻau i le eleele e ono faʻaalia ai se faʻasologa o solitulafono—lea na siʻitia ai le maualuga o le sami i luga aʻe o le laueleele na muaʻi faʻaalia. I se isi itu, o le mauaina o mea tuai o le eleele i luga o mea palapala o le sami e ono faʻaalia ai se faʻasologa o le toe foʻi i tua, e atagia ai le paʻu o le maualuga o le sami.
Faamaumauga o Mea Fa'asolopito ma le Chronostratigraphy
O le Chronostratigraphy, o le lala o le stratigraphy e taulaʻi i le fesootaʻiga o taimi ma tausaga o papa, e faʻalagolago tele i mea tuai. Talu ai e masani ona le aoga le faʻatulagaina o taimi i luga o le radiometric mo papa sedimentary (e seasea ona iai minerale saʻo mo lenei ituaiga o faʻatulagaina), o mea tuai e maua ai se isi auala taua. E ala i le faʻailoaina ma le faʻatulagaina o vaega o lefulefu mauga mu i totonu o faʻasologa o mea tuai (talu ai e mafai ona faʻatulagaina i luga o le radiometric), ma faʻafesoʻotaʻi ma faʻapotopotoga o mea tuai, e mafai e tagata suʻesuʻe eleele ona fatuina se faʻavae chronostratigraphic e sili atu le saʻo.
O lenei metotia na faʻataʻitaʻiina i le faʻatulagaina o le tuaoi o KT (tulaga o Cretaceous-Paleogene), lea e faʻailoga ai se faʻaumatiaga tele. O le tuaoi e faʻailogaina i se vaega tulaga ese o le omea ua faʻamauoa i le iridium, e manatu na mafua mai i le paʻuʻū o le asteroid lea na mafua ai le faʻaumatiaga tele. O faʻamaoniga o mea mai luga ma lalo o lenei vaega, faʻatasi ai ma le faʻatulagaina o le leitio, na fesoasoani e faʻamaonia ai lenei faʻalavelave mataʻutia i le tusa ma le 66 miliona tausaga talu ai.
Taphonomy ma lona Matafaioi i le Stratigraphy
O le Taphonomy, o le suʻesuʻega lea o faiga e aʻafia ai meaola pe a faʻaputuina i le fossil, e fesoasoani foʻi i le stratigraphy. O le malamalama i tulaga ma faiga e oʻo atu ai i le faʻaputuina o le fossil e fesoasoani i tagata suʻesuʻe i le eleele e faʻamatalaina siosiomaga faʻaputuga tuai ma suiga o le diagenetic. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le maualuga o le faʻaputuina o fossil iʻa ua lelei ona faʻasaoina i totonu o se stratum faapitoa e ono faʻaalia ai se tanuga vave i se siosiomaga anoxic (e leai se okesene), e pei o se vaituloto e le minoi, e puipuia ai le pala ma le faʻaumatia.
E le gata i lea, e mafai e suʻesuʻega taphonomic ona faʻaalia ai suiga pe a uma ona faʻaputuina, e pei o aafiaga o le diagenesis (suiga faaletino ma vailaʻau i le taimi o le lithification) i le tulaga lelei ma le tufatufaina atu o mea totino. O nei malamalamaaga e taua tele pe a faʻamatalaina faʻamaumauga o mea totino ma faʻafesoʻotaʻi i latou i tulaga lautele o le stratigraphic.
Luitau ma Tapulaa
E ui o mea totino o papa e maua mai ai faʻamaumauga taua mo suʻesuʻega o le stratigraphic, ae o lo latou faʻaaogaina e o mai ma luʻitau. O faʻamaumauga o mea totino o papa e le atoatoa ona o le tele o faʻaituau, e pei o le eseese o le puipuiga ma le faʻataʻitaʻiga, faʻatapulaʻaina o le siosiomaga, ma faiga faʻale-geological e ono faʻaumatia pe faʻapogisaina ai faʻamaoniga o mea totino o papa. E le o ituaiga papa uma e iai mea totino o papa, ma o le tele o meaola e itiiti le ono liu mea totino o papa, ma o lea e mafua ai ni va i faʻamaumauga.
E le gata i lea, o le diachronous deposition (o sediments ua teuina i taimi eseese i nofoaga eseese ae fausia ai se vaega e tasi) e mafai ona faigata ai taumafaiga e fesootaʻi ai. E ui i nei luʻitau, o le faʻaaogaina ma le faautauta o faʻamaumauga o mea tuai, faʻatasi ai ma isi metotia stratigraphic, e mafai ona faʻaitiitia ai nisi o nei tapulaʻa.
iʻuga
E avea mea totino o le lalolagi ma faamalama i le talafaasolopito loloto o le Lalolagi, ma maua ai ni malamalamaaga taua mo le auiliiliga o le stratigraphic. Latou te galulue o ni faailoga taimi, faailoga o le siosiomaga, ma meafaigaluega mo le fesootaiga tele o le eleele. E ala i le suesueina ma le faaeteete ma le faauigaina o faamaoniga o mea totino o le lalolagi, e mafai ai e tagata suʻesuʻe eleele ona toe fausia le tala faasolopito o lo tatou paneta, ma faʻaalia ai mealilo o siosiomaga anamua, suiga o le tau, ma mea tutupu i le eleele. E ui atonu e le atoatoa faamaumauga o mea totino o le lalolagi, ae o ona sao i le malamalama i le stratigraphy e matua taua lava, ma faamamafaina ai le taua o le paleontology i le lautele o saienisi o le Lalolagi.