Eseesega i le va o le Magma ma le Lava

Eseesega i le va o le Magma ma le Lava

I le lalolagi mata'ina o le geology, o le gaioiga o mauga mu o se tasi lea o mea e sili ona mata'ina e fa'amanatu mai ai ia i tatou le natura feliuliua'i o le Lalolagi. O mea taua e lua i le malamalama i le pāpā o mauga mu: magma ma le lava. O nei upu e masani ona fa'aaogaina fa'afesaga'i i talanoaga masani, ae e iai o la'ua uiga ma matafaioi eseese i faiga fa'ale-geology o lo tatou paneta. O lenei tusiga o lo'o su'esu'eina ai eseesega i le va o le magma ma le lava, ma fa'amatala ai o la'ua amataga, uiga, ma faiga latou te o'o i ai mai le loloto o le Lalolagi i luga o le fogaeleele.

O Le Nofoaga na Fanau ai: I Lalo o le Lalolagi

O le magma o le faaupuga e faʻaaogaina e faʻamatala ai papa ua liusuavai o loʻo i lalo o le paʻu o le Lalolagi. O lenei mea ua liusuavai e afua mai i le asthenosphere ma le vaega pito i lalo o le paʻu, lea e mafua ai ona liusuavai papa ona o le vevela tele ma le mamafa. E matua eseese lava le tuufaatasiga o le magma, e aofia ai minerale silicate, kasa felafoaʻi, ma tioata tautau. I le tulaga o le vevela, e mafai e le magma ona amata mai le 700°C i le 1300°C e fuafua i lona tuufaatasiga faʻakemikolo.

O le fausiaina o le magma e amata i le liusuavai fa'aitiiti o papa o le mantle. O lenei faiga e mafai ona mafua mai i mea eseese, e aofia ai le si'itia o le vevela ona o le geothermal gradients, fa'aitiitia o le mamafa a'o alu a'e papa agai i luga, po'o le fa'aopoopoina o mea e pei o le vai e fa'aitiitia ai le tulaga liusuavai o papa. A'o liusuavai papa, latou te fausia se vai e opeopea, e le mafiafia tele e masani ona alu a'e i luga o papa malo o lo'o siomia ai ona o eseesega o le mamafa.

Fa'atulagaga ma Ituaiga o le Magma

E vaevaeina le magma i ni vaega autū se tolu e faʻatatau i lona aofaʻi silica:

tagai foi i le  Fa'aleagaina ma Ona Ituaiga

1. Magma Basaltic: E maualalo le silica (45-55%) ma e tele i le u'amea ma le magnesium, o le magma basaltic e matuā suavai ma e maualalo le mafiafia. O lenei ituaiga magma e masani ona maua i tumutumu o le sami ma mauga mu e pei o Hawai'i.

2. Magma Andesitic: E feololo le tele o le silica (55-65%), o le magma andesitic e feololo lona mafiafia ma e masani ona fesootaʻi ma arcs volcanic ma subduction zones. O lenei ituaiga magma e mafua ai ona fausia ni mauga mu e pei o le Mauga o St. Helens.

3. Rhyolitic Magma: E mauoa i le silica (65-75%), o le rhyolitic magma e matuā mafiafia ma e masani ona maileia ai kasa, e mafua ai ona pāpā. O lenei ituaiga magma e masani ona maua i nofoaga o le konetineta e pei o le Yellowstone Caldera.

O le Malaga a le Magma i le Fogāeleele

A alu aʻe le magma agai i luga o le Lalolagi, e fetaiaʻi ma tulaga eseese o le vevela ma le mamafa e mafai ona mafua ai suiga faaletino ma vailaʻau. E mafai ona tupu lenei alu aʻe e ala i ni gau, ni mea sese, poʻo ni alavai i totonu o le paʻu. A o agai i luga le magma, o nisi o ona vaega feʻaveaʻi (e pei o le ausa o le vai, le kaponi taiokesaita, ma le sulfur taiokesaita) e amata ona liu suavai, ma fausia ai ni pupuni. O lenei liu suavai e faʻaitiitia ai le mafiafia o le magma ma faʻateleina ai lona opeopea, ma faʻateleina ai lona tuleia agai i luga.

Afai e taunuu le magma i se potu magma papau, e ono tumau ai iina mo sina taimi, ma malulu ma fa'aputuina teisi. O le fausaga ma le natura o papa o lo'o i luga, fa'apea fo'i ma le tulaga tektonika, e taua tele i le fuafuaina pe o le a iu lava ina pa lenei magma.

Mai le Magma i le Lava: O se Suiga Suiga

A oo ina pa le magma i luga o le fogaeleele, e ala i māvaevaega po o pu o mauga mu, e ta’ua lea o le lava. O lenei suiga e fa’ailoa mai ai se suiga e le gata i le fa’aupuga ae fa’apea fo’i i tulaga fa’aletino ma amioga o le meafaitino.

tagai foi i le  O le ā le A'oa'oga o Pangea

1. Vevela ma le Malulu: A oʻo atu i luga o le fogaeleele, e vave ona alu ese le vevela o le lava i le ea poʻo le vai o le sami, ma mafua ai ona malūlū ma faʻamaʻaʻa i papa afi. O le saoasaoa o le malūlū e matua aʻafia ai le foliga o le papa e mafua mai ai. O le vave o le malūlū e masani ona iʻu ai i ni foliga manifinifi poʻo ni foliga tioata (e pei o le basalt ma le obsidian), ae o le malūlū malie e mafai ai ona fausia ni tioata tetele (pheneritic textures).

2. Malōlō ma le Tafe: O le malōlō o le lava o se mea taua tele i le fuafuaina o lona tafe ma foliga o le eleele e mulimuli mai ai. O le lava basaltic, faatasi ai ma lona malōlō maualalo, e mafai ona tafe i ni mamao mamao, ma fausia ai ni mauga mu lautele ma le mālūlū ma ni fanua laugatasi tetele o le lava. I se isi itu, o le malōlō maualuga o le lava rhyolitic e taofia ai lona tafe, ma mafua ai ona fausia ni dome ma’ai ma ni mamanu o le pāpā o le afi.

3. Fausaga o le Luga: A o tafe ma faamalulu le lava, e mafai ona fausia ai ni fausaga eseese o luga. O le lava o Pahoehoe, e iloga i se foliga lamolemole ma mafiafia, e masani ona maua i tafega basaltic. I se faatusatusaga, o le lava 'A'ā e ma'a'a ma manifinifi, e fausia pe a faamalulu le luga ma malepe ae tumau pea le vai i totonu. O le lava pillow o se fausaga tulaga ese e tupu pe a pa le lava i lalo o le vai, ma fausia ai ni fausaga e pei o ni aluga.

O le Aafiaga ma le Taua o le Siosiomaga

O le eseesega i le va o le magma ma le lava e lē gata i le aʻoaʻoga; e iai foʻi ni ona aafiaga loloto mo le malamalama i lamatiaga o mauga mu, vavalo i le pāpā o mauga mu, ma le faʻamatalaina o le talafaasolopito o le eleele o itulagi. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le suʻesuʻeina o le fausaga ma amioga a le magma e mafai ona fesoasoani i tagata suʻesuʻe mauga mu e iloilo le ono pāpā o se mauga mu, ae o le suʻesuʻeina o tafega o le lava e maua ai ni malamalamaaga i le talafaasolopito o le pāpā ma gaioiga i le lumanaʻi.

tagai foi i le  O le ā le Divergent Tectonic Plates

E le gata i lea, o faiga o mauga mu e mafua mai i le magma ma le lava e fesoasoani i le fausiaina ma le suia o le pa'u o le Lalolagi. O le pa'u fou o le sami e fa'aauau pea ona gaosia i le ogatotonu o le sami e ala i le magmatism basaltic, ae o le pa'u o le konetineta e masani ona toe fa'atulagaina e le gaioiga o le mauga mu andesitic ma le rhyolitic. O nei faiga e taua tele i le taamilosaga o papa ma le toe fa'aaogaina umi o meafaitino o le Lalolagi.

iʻuga

I se aotelega, e ui o le magma ma le lava o ni vaega eseese i le taamilosaga o le olaga o papa ua liusuavai, ae e fesoʻotaʻi faʻatasi i laʻua i le tala tele o gaioiga faʻale-geolosi a le Lalolagi. O loʻo i ai le magma i lalo o le fogaeleele, o se paluga ua liusuavai e faʻamalosia e le vevela ma le mamafa mai totonu o le Lalolagi. A alu aʻe ma pa, e liua i le lava, e salalau atu i luga o le fogaeleele ma faʻamālūlūina i papa malo. O le malamalama i eseesega i le va o le magma ma le lava e taua tele mo le malamalama i le lavelave o faiga o mauga mu ma lo latou aʻafiaga i le evolusione o le lalolagi.

Tuua se Faamatalaga