O le faagasologa o le fausiaina o ni fa'aputuga o mea'ai

Faiga o le Fausiaina o le Placer Deposit

O faaputuga minerale o se ituaiga faaputuga minerale e fausia e ala i le faaputuputuina o mea taua ona o malosiaga mai fafo e pei o le pala, soloia, felauaiga, ma le faaputuga e le vai po o le matagi. O nei faaputuga e masani ona faatatau i le eliina ona e mafai ona i ai minerale taua e pei o le auro, cassiterite (tin ore), zircon, rutile, ilmenite, monazite, ma e oo lava i maa taua. O le uiga autu o faaputuga minerale o le faaputuga minerale mamafa e faaputuputu i ni nofoaga faapitoa, e vavaeese mai minerale mama e faigofie ona aveese e tafega.

O lenei tusiga o loʻo talanoaina auiliili ai le auala e fausia ai ni placer deposits, e amata mai i le papa puna e oʻo atu i le fausiaina o ni vaega o minerale mamafa i le siosiomaga e teu ai.

1. Punaoa o Minerale ma Papa Punaoa

O le faagasologa o le fausiaina o le placer deposit e amata i le i ai o papa puna o loʻo i ai minerale taua. Mo se faʻataʻitaʻiga, e masani ona afua mai le auro mai alatoto kuata hydrothermal, cassiterite mai le granite poʻo le greisen, ma minerale oneone uʻamea (ilmenite-magnetite) mai papa mafic ma metamorphic igneous. O nei papa puna e maua i vaega i luga o le sami, mauga, poʻo sone papa ua aliali mai ua mulimuli ane aʻafia i le weathering.

O minerale taua i totonu o le papa matua e masani ona fa'asalalauina (fa'asalalauina) pe fusifusia i totonu o ni fausaga fa'apitoa. Ina ia avea ma se nofoaga e teu ai minerale, e tatau muamua ona vavae'ese fa'aletino nei minerale mai le papa autu ona faia lea o se fa'avasegaga masani i le taimi o felauaiga.

2. Fa'aleagaina o le ea: Fa'asa'olotoina o Minerale Taua

O le palapalā o se la'asaga taua tele auā e fa'aleagaina ai papa ma fa'asa'oloto ai minerale. E mafai ona tupu palapalā i auala nei:

– Fa'aleagaina fa'aletino (fa'amekanika): e malepelepe papa i ni fasi vaega laiti ona o suiga i le vevela, fa'a'aisa-liu suavai o le vai, po'o gaioiga tektonika ma le kalave.
– Fa'aleagaina o le ea e ala i vaila'au: o nisi minerale e liu suavai pe suia i ni minerale fou e pei o le omea e ala i faiga o le fa'ama'iina, fa'asusu, po'o le fa'akalaponi.
– Fa'aleagaina o le siosiomaga fa'abiologika: o a'a o la'au ma meaola ninii e fesoasoani e fa'avavevave le malepe o papa.

E masani ona tete'e atu minerale placer i le pala o vaila'au ma e maualuga le ma'a'a ma le mautu. O le auro, mo se fa'ata'ita'iga, e matua le gaoioi ma e le tali atu; e fai si mautu fo'i le cassiterite. O le mea lea, e ui o isi minerale e suia ma fa'aleagaina, ae o nei minerale mamafa e tumau pea o ni fatu sa'oloto.

FAITAU  O le ā le papa metamorphic?

3. Fa'aleagaina ma le Tu'uina Atu o Mea i totonu o le Faiga o Felauaiga

A maeʻa ona faʻavaivaia le papa ona o le pala, o le isi faagasologa o le soloia lea, o le faʻaleagaina ma le aveeseina o meafaitino mai lona nofoaga muamua. E tupu le soloia ona o le tafe o le timu, vaitafe, sologa o le eleele, poʻo galu e paʻi atu i le matafaga.

O mea ua fa'asa'olotoina o le a ulufale atu i auala felauaiga e pei o vaitafe po'o tafega o le talafatai. I le taimi nei, o le tele o fatu, foliga o fatu, ma le mafiafia o minerale o le a a'afia tele ai le auala e fealua'i ai minerale. O le amataga lea o le fa'avasegaina masani.

4. Felauaiga: Le Matafaioi a le Vai ma le Malosiaga o le Tafe

O le tele o mea e teu ai mea e fa'aputu e mafua mai i felauaiga a le vai, aemaise lava vaitafe ma gataifale. I tafega o le vai, e fealua'i mea e fa'aputu i ni auala eseese:

– Fa'a'au'au: o ni fasi mea manifinifi o lo'o fa'a'au'au i le vai.
– Masima: o fasi oneone e “oso” i luga o le alia.
– Toso: o fatu lapopo'a pe mamafa e ta'avale/toso i le pito i lalo.

O minerale mamafa e pei o le auro e maualuga le mafiafia (pe tusa ma le 19,3 g/cm³), e sili atu le maualuga nai lo le kuata (pe tusa ma le 2,65 g/cm³). O le i'uga, e vave ona fa'atumauina le auro ma agai atu i le pito i lalo o le vaitafe. Ae o minerale mama, i le isi itu, e faigofie ona feavea'i mamao atu pe a tautau.

Peita'i, e lē gata ina fe'avea'i meafaitino e felauaiga; ae e "fa'avasega" fo'i. O le mamao e fe'avea'i ai se minerale, o le a manifinifi ai fo'i lona lapo'a ma o le a lapotopoto ai fo'i lona foliga. E masani ona maua ni fasi auro e pei o ni fasi mea manifinifi, ni fasi mea lamolemole, po'o ni fasi mea, e fuafua i le mamao e fe'avea'i ai ma le auala e olo ai.

5. Fa'avasega ma le Fa'aputuina o Minerale Mamafa

O le uiga autū o le fausiaina o le placer deposit o le faʻaputuina lea o minerale mamafa e ala i le hydrodynamic sorting. E tupu le faʻaputuina ona o eseesega i:

– Mafiafia
– Tele ma foliga o fatu
– Saosaoa o le tafe ma le vevesi

A fa'aitiitia le malosi o le tafe—mo se fa'ata'ita'iga, i vaega o vaitafe o lo'o fa'alauteleina, pi'oga, tua o papa tetele, pe a amata ona maui ifo le vai lologa—o le a vave ona fa'aputuina oneone mamafa nai lo oneone mama. E toe fai lava lea faiga, aemaise lava i taimi o lologa, lea e aumaia ai le tele o mea fou, sosoo ai ma le vaega o le fa'aputuina a'o fa'aitiitia le tafe.

FAITAU  E faapefea ona aʻafia e le tau le fausiaina o le eleele

O se taunuuga o lenei faifai pea, ua faʻateleina ai le faʻaputuputuina o minerale mamafa i nisi o vaega, ma fausia ai ni "laina o le auro" i le eliina o auro i luga o le eleele: o vaega e tele ai auro e masani ona lata ane i le pito i lalo o le palapala, i luga aʻe o le papa poʻo luga aʻe o se vaega o oneone mafiafia.

6. Siosiomaga o le Fa'aputuga o Mea'ai

E mafai ona tupu ni fa'aputuga o le placer i le tele o siosiomaga, ma e tofu lava ma ona uiga:

a. Vaitafe o Placer (Fluvial Placer)
O nofoaga e sili ona taatele o vaitafe. O nofoaga e sili ona fiafia i ai mo le tele o minerale e aofia ai:
– Pi'oga i totonu o le vaitafe (pa fa'ailoga)
– Māvaevae ma māvaevae i papa maʻa e “maua” ai minerale mamafa
– O le sone i tua atu o faʻalavelave e pei o papa tetele
– O fa'asitepu o vaitafe anamua e fa'amaumauina ai le ala o vaitafe anamua

O faaputuga i luga o faapaologa o vaitafe e masani ona sili atu ona mautu ma e mafai ona avea ma sini mo le eliina o minerale tetele ona e le o taimi uma e iai i autafa o alāvai o vaitafe o loo ola pea.

b. Nofoaga e Tu'u ai Mea i le Matafaga
I matafaga, peau ma tafega i le talafatai e matuā fa'avasega ai palapala. O minerale mamafa e pei o le ilmenite, rutile, zircon, ma le monazite e masani ona fa'aputu i le "oneone uliuli." O galu ma tafega faifai pea e toe fufulu ese ai palapala mama i le sami, a'o tumau pea ma fa'aputuina minerale mamafa.

i. Va'a Fa'aputu i le Sami Papa'u (Va'a Fa'aputu i le Sami)
O nisi o mea e fa'aputu ai minerale e afua mai i le matafaga po'o mea o le vaitafe lea e fa'aputuina i luga o papa'u o le sami. O galu, tafega o le tai, ma afā e fai ma mea e fa'avasega ai e mafai ona fausia ai ni vaega o minerale mamafa i luga o le fola o le sami.

o. Mea e Fa'aputu ai le Matagi (Mea e Fa'aputu ai le Eolian)
E ui e seasea ona tupu, ae e mafai foi e le matagi ona fausia ni nofoaga i toafa po o matafaga oneone. E faigofie ona feliuliua'i e le matagi ni fatu mama, ma tu'ua ai minerale mamafa e avea ma fa'aputuga o minerale.

FAITAU  O le ā le divergent tectonic plate?

7. O le Matafaioi a Mailei Faanatura i le Fa'aputuga o Mea'ai i le Placer

Mo le faia o ni fa'aputuga e tele ai minerale, e mana'omia ni mailei e puipuia ai minerale mamafa mai le tafe ese e le tafe. O nei mailei e mafai ona aofia ai:
– O le fogāeleele papa e lē tutusa (o ni tama’i lua, māvaevae, po’o ni la’asaga)
– O se vaega o maa oneone mafiafia e galue e pei o se “sieve”
– Fausaga e pei o galu tetele, fa'alava, po'o pa
– La'au ma pa puipui fa'alenatura e fa'agesegese ai le tafe

O le auro, mo se faʻataʻitaʻiga, e masani ona faʻaputuina i vaega sili ona loloto o le palapala ona o lona mamafa e mafua ai ona "goto" i le va o le oneone ma oʻo atu i le papa. O le mea lea, o le eliina o le placer e masani ona faʻatatau i vaega pito i lalo.

8. Tanuina, Fa'apipi'iina, ma le Fausiaina o Mea e Sili Atu Ona Tumau

I le aluga o taimi, e mafai ona ufiufiina faaputuga o oneone i oneone fou, fa'aputuina, ma matua atili ai le eleele. I se taimi umi, o suiga o vaitafe po'o suiga o le sami e mafai ona si'itia ai faaputuga i totonu o fa'asitepu pe fa'agotoina i le siosiomaga o le sami.

E ui o mea e teu ai i totonu o le oneone e masani ona lē oo i ai le malosi o le lithification e pei o mea e teu ai i totonu o le oneone tuai, ae o nisi o mea e teu ai i totonu o le oneone anamua e mafai ona lithification i ni conglomerates. O se faʻataʻitaʻiga e masani ona talanoaina i le geology o le conglomerates e tele ai auro i totonu o faiga tuai o le sedimentary, lea e faʻamaumauina ai se faiga faapena, e naʻo le taimi ua mavae o le geological e tupu ai.

I'uga

O le fausiaina o maa e teuina i luga o le oneone o se taunuuga lea o se faasologa umi o le faaleagaina soo o papa punaoa, soloia o le eleele, felauaiga, faavasegaina, ma le teuina. O se mea taua i le taua tau tamaoaiga o maa e teuina i luga o le oneone o le gafatia lea o le natura e faaputuputu ai minerale mamafa ma tete'e—e pei o le auro, cassiterite, ma minerale oneone mamafa—i ni nofoaga patino e fai ma mailei o palapala. O vaitafe, o talafatai, ma siosiomaga papau o le sami e maua ai tulaga malosi fesuisuiai e mafai ai ona tutupu faalenatura le faaputuputuina o minerale.

O le malamalama i nei faiga, e mafai ai e tagata suʻesuʻe i le eleele ma le au eli minerale ona vavalo i le nofoaga e ono iai minerale, iloilo le tulaga lelei o minerale, ma mamanuina ni auala e sili atu ona lelei ma e faʻatonutonu ai le siosiomaga mo suʻesuʻega ma le eliina o minerale.

Taofi faamatalaga