O le eseesega i le va o le magma ma le lava

O le Eseesega i le va o le Magma ma le Lava

O le magma ma le lava o ni mea taua e lua i le eleele e taua tele i le fausiaina o le Lalolagi ma le gaioiga o mauga mu. E ui o nei faaupuga e masani ona faʻaaogaina e nisi, ae o le mea moni e faasino i tulaga eseese o le mea lava e tasi. O lenei tusiga o le a otootoina ai eseesega autu i le va o le magma ma le lava, o latou amataga, uiga, ma o latou matafaioi taua i faiga o le eleele.

1. Faʻamatalaga Faʻavae:

O le magma o se papa ua liusuavai pe ua fai si liusuavai i lalo o le fogaeleele o le Lalolagi. E aofia ai se fa'afefiloi o minerale, kasa ua liusuavai, ma o nisi taimi o ni tioata ua amata ona fausia. O le magma e maua i totonu o le pa'u o le Lalolagi po'o le pito i luga o le mantle ma e mafai ona i ai ni elemene eseese, e pei o silicates ma le tele o elemene tatou te iloa.

O le lava, i le isi itu, o le magma lea ua oo atu i le fogaeleele o le Lalolagi ona o se mauga mu. A o ui atu le magma i totonu o le pa'u o le Lalolagi ma sola ese atu i se lua po o se isi avanoa, e leiloa le tele o ana kasa, e faaitiitia lona vevela ma le mamafa, ona ta'ua lea o le lava.

2. Nofoaga:

O le tulaga o se tasi lea o eseesega autū i le va o le magma ma le lava. E maua le magma i vaega i lalo o le eleele lea e matuā maualuga ai le vevela ma le mamafa o le ea. E masani lava, e maua le magma i totonu o potu magma i lalo o mauga mu po o totonu o le mantle o le Lalolagi, lea e aofia ai papa e fai si liusuavai.

E pei ona taʻua, e maua le lava i luga o le fogaeleele. A maeʻa ona pā se mauga mu, e mafai e le lava ona salalau atu i nofoaga o loʻo siomia ai, ma fausia ai ni vaega fou i luga o le fogaeleele ma faʻafoliga ai le laufanua i le aluga o taimi.

3. Fa'atulagaga ma le Fa'atulagaga:

O le magma e fai si lavelave ma e eseese e fuafua i lona amataga ma le loloto e fausia ai. E masani ona i ai se fa'afefiloi o minerale, kasa ua liu suavai, ma o nisi taimi o ni tioata. O silicates o le vaega autū lea o le magma, lea e mafai ona vaevaeina i ni ituaiga eseese, e pei o le basaltic, andesitic, ma le rhyolitic, e fuafua i lona fausaga.

FAITAU  Metotia o le geochronology e fuafua ai tausaga o le lalolagi

A oʻo atu le lava i le fogāeleele ma amata ona mālūlū, e tutusa foʻi lona fausaga ma le magma muamua, ae e iai ni suiga tetele. O le leiloa o kasa ua liu suavai ma le vave ona mālūlū e suia ai le foliga o le lava, ma iʻu ai ina fausia ni fausaga eseese e pei o le lava pahoehoe lamolemole, lava aa papa ma lē tutusa, ma le lava aluga, lea e fausia i lalo o le vai.

4. Vevela:

E matuā maualuga lava le vevela o le magma, e amata mai i le 700 i le 1300 tikeri Celsius pe sili atu foʻi. I nei vevela, e tumau pea papa i lalo o le fogaeleele i se tulaga vai poʻo se tulaga afa-vai. O le mamafa tele i totonu o le Lalolagi e iai foʻi sona sao i le taofia o le magma i se tulaga vai.

E matuā maualuga foʻi le vevela o le lava pe a faʻatoʻā aliaʻe mai se mauga mu, e masani lava e toetoe lava tutusa ma le vevela o le magma muamua. Peitaʻi, a oʻo atu le lava i luga o le Lalolagi ma faʻaalia i le ea, e amata ona vave paʻū le vevela, ma mafua ai ona mafiafia le lava ma iu ai ina faʻamaʻaʻa i papa mauga mu.

5. Gaoioiga o le Mauga Mu:

E mafua mai gaoioiga o mauga mu i le gaoioi o le magma mai lalo o le fogaeleele agai atu i luga o le fogaeleele. A faʻateleina lelei le mamafa, e saili e le magma se auala e alu ese ai i totonu o māvaevae poʻo pu o mauga mu. O le pāpā o mauga mu o se tasi lea o auala autū e oʻo atu ai le magma i luga o le fogaeleele ma avea ai ma lava.

E tele ituaiga o mauga mu, o ia ituaiga taʻitasi e aʻafia ai le auala e liua ai le magma i le lava ma le ituaiga o le lava e mafua mai ai. Mo se faʻataʻitaʻiga, o mauga mu e mafai ona tulei ese ai le magma i le ea, ona faʻamālūlūina lea i le lefulefu o le mauga mu, aʻo o mauga mu e mafua ai ona tafe le lava e mafai ona ufitia ai vaega tetele.

6. Aafiaga i Siosiomaga ma le Ola:

O le iai o le magma i totonu o le Lalolagi e taua tele mo faiga fa'ale-geological e pei o le fausiaina o le mauga mu ma le taamilosaga o meafaitino o le mantle. O gaioiga a le magma e a'afia ai fo'i le fausiaina o minerale taua e fa'aaogaina e tagata i le eliina o minerale.

FAITAU  Auala e vavalo ai mafui'e

E ui e mafai e le lava ona fa'aleagaina ai le si'osi'omaga ma le ola i se taimi pu'upu'u, ae e mafai fo'i ona fa'atupuina ai le eleele lafulemu i se taimi umi. O le eleele mauga mu e fausia mai le lava ua fa'amālūlūina e masani ona mauoa i minerale ma mea'ai, ma avea ai ma mea lelei mo fa'ato'aga. O nisi o vaega fa'ato'aga e sili ona lafulemu i le lalolagi o lo'o i luga o eleele mauga mu, e pei o le Mauga o Merapi i Initonesia po'o le Mauga o Vesuvius i Italia.

7. Matafaioi i le Fausiaina o le Eleele:

O le magma o loʻo tumau i lalo o le fogaeleele e iai sona sao taua i le fausiaina o le eleele ma papa plutonic, e pei o le granite. A o malulu malie le magma i totonu o le paʻu o le Lalolagi, e fausia ai papa ma ni tioata tetele ma manino lelei.

O le lava e malūlū i luga o le fogaeleele e maua ai papa mauga mu, e pei o le basalt, pumice, ma le obsidian. O nei papa e sili atu ona manifinifi ma e le tele ni maa nai lo papa plutonic ona o lo latou vave malūlū.

8. Suʻesuʻega Faʻale-Siosiomaga ma Mauga Mu:

E suʻesuʻeina e le au suʻesuʻe eleele ma mauga mu le magma ma le lava ina ia malamalama atili ai i le gaioiga i totonu o le Lalolagi, talafaasolopito o eleele, ma gaoioiga o mauga mu. I le suʻesuʻeina o le magma, e mafai ai e saienitisi ona malamalama i le faagasologa o le fausiaina o papa ma le evolusione o le tuufaatasiga o vailaʻau o le Lalolagi.

Ae o suʻesuʻega i le lava, e maua ai se malamalamaaga i faiga o le pāpā o mauga mu, le amioga a le lava i luga o le fogaeleele, ma ona aafiaga e ono aʻafia ai le siosiomaga ma le olaga o tagata. O le matauina o le pāpā o le lava e fesoasoani foʻi e vavalo i le lumanaʻi o le pāpā ma atiina ae ni fuafuaga e faʻaitiitia ai faʻalavelave faʻafuaseʻi.

I'uga:

O le magma ma le lava o ni vaega taua se lua o faiga o mauga mu e eseese a latou matafaioi i totonu ma luga o le fogaeleele o le Lalolagi. O le magma o papa ua liusuavai i lalo o le eleele e mafai ona mafua ai le sasao o mauga mu pe a oo atu i le fogaeleele o le Lalolagi. O le lava o le magma ua sasao ma ua fausia i ni tafega po o ni faaputuga papa o mauga mu i luga o le fogaeleele.

FAITAU  O le aafiaga o gaoioiga a tagata i le taamilosaga o papa

O eseesega autū i le va o le magma ma le lava o loʻo taoto i lo la nofoaga, tulaga faaletino, tuufaatasiga, ma aafiaga i le siosiomaga. O le malamalama i nei eseesega e taua tele i le iloaina o gaioiga o mauga mu ma ona aafiaga. E ala i le suʻesuʻeina loloto o nei mea tutupu, e mafai ai ona tatou malamalama atili i le faagasologa o lo tatou Lalolagi ma le auala e aʻafia ai e nei faiga le ola i luga o le paneta.

Taofi faamatalaga