Le taua o papa puna i le taamilosaga o papa

O le Taua o Ma'a Puna i le Ta'amilosaga o Ma'a

O le taamilosaga o papa o se faagasologa masani faifai pea lea e faaalia ai le auala e fausia ai papa i le Lalolagi, suia, faaleagaina, ona toe faafouina lea i ni foliga eseese. I totonu o lenei faagasologa faigofie, e iai se manatu autu e masani ona le amanaiaina loloto: o le papa puna. E mafai ona malamalama i le papa puna o le papa muamua po o le papa "puna" lea e avea ma mea amata mo le fausiaina o isi papa e ala i faagasologa o le faaleagaina o le eleele, soloia, faaputuina, fesuiaʻiga, ma le liusuavai. O le malamalama i le matafaioi a le papa puna e le gata ina taua mo le faamatalaina faasaienisi o le taamilosaga o papa, ae aoga foi i le olaga i aso taitasi, mo se faataitaiga i faatoaga, suʻesuʻega o punaoa minerale, ma le faaitiitia o faalavelave faalenatura.

O le ā le uiga o le papa puna (source rock)?

I se tulaga lautele, o le papa matua o le papa lea e avea ma mea faavae mo le fausiaina o papa fou. I tulaga eseese, e mafai ona eseese fa'amamafa o lenei upu. I le geology o le taamilosaga o papa, o le papa matua e faasino i le papa muamua lea e suia i le papa sedimentary, metamorphic, po'o le igneous. I le saienisi o le eleele (pedology), o le papa matua e faasino i le mea muamua e fausia ai le eleele lea e a'afia ai meatotino faaletino ma vaila'au o le eleele. Peita'i, o lo'o tumau pea le autu: o le papa matua o le "amataga" lea e fuafua ai le itu o suiga o meafaitino o le eleele e mulimuli mai.

E leai se ituaiga papa matua e tasi o le Lalolagi. O papa igneous, sedimentary, ma metamorphic e mafai ona avea ma papa matua, e fuafua i faiga e tutupu. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le granite (papa igneous) e mafai ona avea ma papa matua mo le eleele oneone, o le sandstone (papa sedimentary) e mafai ona avea ma papa matua e suia i le quartzite, ma o le limestone (papa sedimentary) e mafai ona suia i le maamora. O lenei fetuutuunaʻi e avea ai le papa matua ma se manatu taua i le malamalama i le suiga o papa.

Puna o le Papa o le Amataga o Suiga

FAITAU  Aiseā e pā ai mauga mu?

I le taamilosaga o papa, e lē tupu faafuaseʻi suiga. E iai se puna manino o meafaitino—ma o le papa matua lea. A faʻaalia le papa matua i ni tulaga patino o le siosiomaga, e amata ona suia lona fausaga. Afai o loʻo i luga o le fogaeleele le papa matua, o le a oʻo i ai le pala, pe faʻaletino pe faʻakemikolo. O le pala faʻaletino e faʻaleagaina ai le papa i ni fasi vaega laiti, ae o le pala faʻakemikolo e suia ai ona minerale e ala i tali atu i le vai, okesene, poʻo ni ʻasita. Ona mafai lea ona aveʻesea le mea ua pala e le vai, matagi, poʻo le kalave e ala i le soloia ma felauaiga.

A aunoa ma le papa puna, e leai se "mea mata" e feaveaʻi ma teuina. O lona uiga o papa sedimentary e pei o le conglomerate, sandstone, shale, ma le limestone o mea toe faʻaaogaina ia mai papa puna tuai. I se isi faaupuga, o le papa puna o le puna autu lea o le sediment e fausia ai le tele o fogāeleele konetineta.

Fuafuaina o le Fa'atulagaga ma Uiga o Papa Fou

E manino le tāua o le papa matua pe a tatou talanoaina le tuufaatasiga o le papa fou ua fausia. O meatotino faaletino ma kemikolo o le papa na maua mai e matuā aʻafia lava e lona papa matua. Afai e tele minerale kuata i le papa matua, o le oneone kuata e maua mai ai e masani ona tele ai le oneone kuata ma maua ai le oneone oneone malolosi. Afai e tele le feldspar ma minerale e faigofie ona pala i le papa matua, o le eleele po o le oneone e maua mai ai e mafai ona sili atu ona tele le omea.

E fa'apena fo'i le tulaga i le fesuia'iga o le ma'a. Afai e fa'a'ofuina se ma'a matua i le vevela ma le mamafa maualuga, o le a toe fa'amamago ona minerale. Peita'i, o le i'uga mulimuli e fa'alagolago tele i minerale muamua i le ma'a matua. Mo se fa'ata'ita'iga:
– O le ma'a 'amu o le papa matua, a liua i le ma'a 'amu e maua ai le ma'a 'amu.
– E mafai e le shale o le papa matua ona suia malie i le slate, phyllite, schist, ma e oʻo lava i le gneiss (e fuafua i le tulaga o le metamorphism).
– O le papa oneone kuata o le papa autū e mafai ona avea ma kuata malō tele.

FAITAU  Le taua o suʻesuʻega o le eleele i le geology

O le malamalama i le papa autū, e mafai ai e tagata suʻesuʻe i le eleele ona vavalo po o a papa metamorphic atonu e maua i se eria, faapea foi ma le fuafuaina o tulaga o le eleele sa i ai muamua.

O le Matafaioi a Papa Matua i le Fausiaina o le Eleele

I le olaga o le tagata, o se tasi o aafiaga sili ona manino o papa matua o le fausiaina lea o le eleele. O le eleele e sili atu nai lo na o se faaputuga o le efuefu; o se faiga faigata na fausia mai le palapalā o papa ma se paluga o mea ola. O papa matua e aʻafia ai le foliga o le eleele (oneone, palapala, omea), pH, aofaʻiga o minerale, ma le lafulemu.

Mo se faʻataʻitaʻiga, o le eleele e maua mai papa mauga mu (e pei o le andesite poʻo le basalt) e masani ona lafulemu ona e tele meaʻai e pei o le calcium, magnesium, ma le potassium. I se isi itu, o le eleele e maua mai papa e le lava ni minerale patino e ono le lafulemu ma manaʻomia ai se pulega faʻapitoa o faʻatoʻaga. I Initonesia, o le tele o eria e tele ai le gaioiga o mauga mu e iai le eleele lafulemu e lagolagoina ai faʻatoʻaga malolosi—ma o le tele o lenei mea e mafua mai i le matafaioi a papa matua o mauga mu i le saunia o minerale.

Taiala i le Talafaasolopito o le Geology ma Punaoa Faalenatura

E taua fo'i papa puna o ni fa'ailoga i le talafaasolopito o le eleele. O le su'esu'eina o le papa puna o se papa sedimentary, mo se fa'ata'ita'iga, e mafai e tagata su'esu'e eleele ona fa'atatauina le amataga o mea sedimentary: pe na sau mai se mauga granite anamua, o se arc volcanic, po'o se itulagi metamorphic. O lenei au'ili'iliga e fesoasoani e toe fausia tulaga tectonic ma siosiomaga anamua.

E le gata i lea, o papa puna e fesoʻotaʻi vavalalata ma punaoa faanatura, e aofia ai minerale tau tamaoaiga ma le malosi. O le tele o minerale e maua mai i faiga faʻale-geologic e aofia ai papa puna faapitoa. Mo se faʻataʻitaʻiga, o nisi papa igneous e mafai ona avea ma puna o uʻamea e pei o le kopa, auro, poʻo le nickel. I isi tulaga, o nisi papa sedimentary e avea ma papa puna mo hydrocarbons—o papa e mauoa i mea olaola lea e liua i le suauʻu ma le kesi e ala i le mamafa ma le vevela i le tele o miliona tausaga. E ui o le faaupuga "papa puna" i le suauʻu ma le kesi e iai faʻamatalaga patino, ae o le manatu autu e tumau pea: o le papa puna e tele lava ina fuafua ai le gafatia o punaoa.

FAITAU  O a faiga o le oxidation ma le reduction i le geochemistry?

Feso'ota'iga o Faiga i le Ta'amilosaga o Papa

E masani ona faʻaalia le taamilosaga o papa i se ata: papa afi → papa faʻaputu → papa faʻaputu → papa metamorphic → magma → papa afi. I lalo o le ata, o le papa matua o le soʻotaga lea e faʻamalamalamaina ai le faagasologa o suiga e tusa ai ma le mafuaʻaga ma le aafiaga. A tatou fai atu "o papa faʻaputu e fausia mai le faʻaputu," o le isi fesili o le: o fea na sau ai le faʻaputu? E toetoe lava o taimi uma e toe foʻi ai le tali i le papa matua na aʻafia i le pala.

O le mea lea, o papa e fesoasoani ia i tatou e vaʻai i le taamilosaga o papa e le gata o se "taamilosaga o foliga," ae o se suiga o meafaitino e iai ni amataga ma ni auala patino o suiga. O lenei manatu e aʻoaʻo mai ai foi ia i tatou o le Lalolagi o se faiga feliuliuaʻi: ​​e leai se papa e "mautu" moni. I taimi faʻale-geologic, o papa uma e iai le gafatia e avea ma papa e talimalo ai isi papa.

I'uga

E taua tele le papa puna i le taamilosaga o papa, e avea o se mea e maua ai le puna ma fuafua ai uiga o papa o loʻo mulimuli mai. E ala i le pala ma le soloia, e maua ai e le papa puna le palapala e manaʻomia e fausia ai papa palapala. E ala i le fesuiaʻiga o le tulaga, e fuafua ai e le papa puna le ituaiga o papa fesuiaʻi ua fausia, e fuafua i ona minerale muamua. E oʻo lava i le fausiaina o le eleele, e aʻafia ai e le papa puna le lafulemu ma meatotino faʻakemikolo-faʻaletino, lea e aʻafia tuusaʻo ai faʻatoʻaga ma le olaga o tagata.

O le malamalama i le taua o le papa puna, e mafai ai ona tatou malamalama lelei i le taamilosaga o le papa: mai le amataga o le meafaitino, e ala i le faagasologa o le suiga, seia oo i le oloa mulimuli. I le iuga, o le manatu o le papa puna e faamamafaina ai o papa taitasi e iai lona "talafaasolopito" ma se "agavaa i le lumanai"—o se vaega o se taamilosaga umi e faatulaga ai foliga o le Lalolagi i le aluga o taimi.

Taofi faamatalaga