Sootaga i le va o le saoasaoa o galu mafui'e ma le ituaiga papa
Pendahuluan
O faʻalavelave faʻalenatura e pei o mafuiʻe e masani ona mafua ai ni faʻaleagaina tetele ma o se popolega tele mo le tele o atunuʻu, aemaise lava i latou o loʻo i nofoaga e masani ona aʻafia i mafuiʻe. E taua tele le sao o galu mafuiʻe i le iloa ma le malamalama i mafuiʻe. O le saoasaoa o galu mafuiʻe, o galu muamua (P) ma galu lona lua (S), e matua aʻafia lava i le ituaiga o papa poʻo le papa latou te feoaʻi ai. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina ai pe faʻapefea ona aʻafia e le ituaiga o papa le saoasaoa o galu mafuiʻe ma aʻafiaga o lenei sootaga mo suʻesuʻega o le eleele ma le faʻaitiitia o faʻalavelave faʻafuaseʻi.
Galu Mafui'e: P ma le S
E vaevaeina galu mafui'e i ni ituaiga eseese e fa'atatau i le auala latou te sosolo ai ma le auala latou te feoa'i ai. O ituaiga autū e lua o galu P (muamua) ma galu S (lona lua).
1. Galu P (Autu): O nei galu o galu muamua ia o le mafui'e e iloa e masini fa'asusu pe a uma se mafui'e. E mafai ona latou sosolo i ituaiga uma o ala o faasalalauga: mea malo, vai, ma kesi. E maualuga atu le saoasaoa o galu P nai lo galu S aua latou te sosolo e ala i le fa'apipi'iina ma le fa'alauteleina o meafaitino.
2. Galu-S (Lua): E mulimuli mai galu-S i galu-P, ma e na'o le sosolo atu i ala mafiafia e mafai ona sosolo atu ai. E mafua ai ona gaoioi sa'o vaega o mea i le itu e sosolo atu ai galu, ma mafua ai ona sili atu ona fa'aletonu le meafaitino pe a fa'atusatusa i galu-P.
Saosaoa o Galu Mafui'e i Ituaiga Eseese o Papa
O le saoasaoa o galu masific e aʻafia i le tele o mea, e aofia ai le mafiafia ma le fetuutuunai o le ala e feoaʻi ai. O le ituaiga o papa o se tasi lea o mea autu e fuafua ai le saoasaoa o nei galu:
1. Papa Ma'a:
O le Basalt o se papa mauga mu masani e mafiafia ma malosi lona fausaga. O le saoasaoa o galu-P i le basalt e mafai ona oo atu i le 6-7 km/s, ae o le saoasaoa o galu-S e mafai ona oo atu i le 3.5-4.5 km/s. O le maualuga o le mafiafia ma le fetuutuunai o le Basalt e mafai ai ona vave sosolo galu mafui'e.
2. Papa Granitic:
O le Granite o se papa e ulufale atu i totonu e masani ona malō ma mafiafia atu nai lo papa sedimentary. O le saoasaoa o le P-wave i le granite e mai le 4.5 i le 6 km/s, ma o le saoasaoa o le S-wave e mai le 2.5 i le 3.5 km/s. O le maualuga o le mafiafia ma le leai o se porosity i le granite e mafai ai ona vave fesiita'i galu.
3. Papa Sedimentary:
O papa oneone e pei o le oneone ma le shale e maualalo le saoasaoa o galu seismic nai lo papa igneous ma papa metamorphic. O le saoasaoa o galu-P i le oneone e mafai ona mai le 2-4 km/s, ae o le saoasaoa o galu-S e mai le 1-2 km/s. E mafua lea ona o le maualuga o le porosity ma le maualalo o le density pe a faatusatusa i papa crystalline.
4. Papa Fa'aliliu:
O papa metamorphic e pei o le schist ma le gneiss e eseese le saoasaoa o galu e fuafua i le tulaga o le metamorphism ma le tuufaatasiga o minerale. O le saoasaoa o le P-wave i le gneiss, mo se faataitaiga, e mafai ona oo atu i le 5–6 km/s, ae o le saoasaoa o le S-wave e mafai ona oo atu i le 2.5–3.5 km/s.
5. Ma'a Lime ma le Dolomite:
O le maa limestone ma le dolomite o ituaiga papa carbonate e masani ona maua i le pa'u o le Lalolagi. O le saoasaoa o galu-P i le maa limestone e mai le 4-5 km/s, ae o le saoasaoa o galu-S e mafai ona o'o atu i le 2-3 km/s. O nei papa e eseese le porosity, lea e mafai ona a'afia tele ai le saoasaoa o galu seismic.
Mea e Aʻafia ai le Saosaoa o Galu Mafuiʻe
O nisi mea faaopoopo e aʻafia ai le saoasaoa o galu mafuiʻe i papa e aofia ai:
1. Mafiafia:
O le mafiafia o se papa, o le saoasaoa foi lea o galu o le mafui'e. E mafua ona e mafai ona sili atu le lelei o le fesiita'iga o gatete i mea e mafiafia nai lo mea e le mafiafia.
2. Modulus o le Elasticity:
O fa'asologa o le elastic e pei o le Young's modulus ma le shear modulus e fuafua ai le saoasaoa e mafai ai e galu ona malaga i totonu o se ala. O papa e maualuga le elastic modulus e mafai ai e galu ona malaga vave.
3. Porosity:
O papa e maualuga le porosity e iai avanoa gaogao e fa'agesegese ai le sosolo o galu ona e mitiia pe liliuese le malosi o galu e avanoa i totonu o le papa.
4. Aotelega o le Vai:
O le iai o le vai i pu o papa e mafai ona aʻafia ai le saoasaoa o galu tetele, e masani lava ona faʻaitiitia ai. O le vai i totonu o pu e faʻaitiitia ai le fusi i le va o vaega, ma faʻamalosia ai galu e ui atu i se auala e sili atu ona vaivai, pe sili atu ona mafiafia.
Aafiaga i Suʻesuʻega Faʻale-Siosiomaga ma le Faʻaitiitia o Faʻalavelave Faʻafuaseʻi
O le malamalama i le saoasaoa o galu mafuiʻe ma lo latou sootaga i ituaiga papa e i ai ni aafiaga taua i vaega eseese:
1. Su'esu'ega Fa'ale-Eropa:
I le fa'afanua o le saoasaoa o galu mafui'e i se eria patino, e mafai ai e le au su'esu'e i le eleele ona fuafua le ituaiga ma le tufatufaina o papa i lalo o le fogaeleele. E taua tele lenei mea mo le su'esu'eina o minerale ma hydrocarbon.
2. Fa'aitiitia o Fa'alavelave Fa'afuase'i:
O le iloaina o le saoasaoa o galu mafui'e ma le ituaiga papa i se eria e mafai ona fesoasoani i le mamanuina o fale e tete'e atu i mafui'e. O fale e fausia i luga o papa e mafiafia ma malolosi e masani ona itiiti le a'afia i mafui'e nai lo o fale e fausia i luga o eleele matala ma e iai ni pu.
3. Fa'afanua o Lamatiaga o Mafui'e:
I le malamalama i le saoasaoa ma le amio a galu mafui'e i ituaiga papa eseese, e mafai ai e saienitisi ona fatuina ni fa'afanua sa'o o lamatiaga mafui'e. E taua tele nei fa'amatalaga mo le fuafuaina o le va o nofoaga ma le atina'eina o atina'e saogalemu.
4. Suʻesuʻega Faasaienisi:
O le suʻesuʻeina o le saoasaoa o galu mafuiʻe i papa eseese e maua ai foʻi ni malamalamaga taua i le fausaga ma le faʻatulagaga i totonu o le Lalolagi. E fesoasoani lea i saienitisi e malamalama ai i faiga loloto o le eleele, e pei o le gaioiga o papa tektonika ma le gaioiga o totonu o le Lalolagi.
I'uga
O le sootaga i le va o le saoasaoa o galu mafuiʻe ma le ituaiga o papa o se mataupu faigata ae taua tele i le geophysics ma le faaitiitia o faalavelave faalenatura. O le mafiafia, porosity, elasticity, ma le vai o papa e taua tele i le fuafuaina o le saoasaoa o galu mafuiʻe. O lenei malamalama e le gata ina aoga i le malamalama i mafuiʻe ma le faaitiitia o latou faaleagaina, ae e iai foi ona aoga aoga i le suʻesuʻeina o punaoa faalenatura ma le fuafuaina o atinae e tetee atu i faalavelave faalenatura. O le faaauau pea ona faalautele suʻesuʻega i lenei matata, e mafai ona tatou faamoemoe e faia ni sailiiliga fou o le a fesoasoani ia i tatou e malamalama atili ai ma puipuia lo tatou paneta.