O le ā le Papa Metamorphic?
O le papa metamorphic o se tasi o ituaiga autū e tolu o papa e fausia ai le pa'u o le Lalolagi, fa'atasi ai ma papa igneous ma papa sedimentary. O le upu "metamorphic" e sau mai le upu Eleni o lona uiga "suiga i le foliga." E fa'amatalaina ai le fa'agasologa o le fausiaina o papa metamorphic, lea e tupu i lalo o tulaga o le mamafa maualuga, vevela maualuga, po'o mea uma e lua, lea e liua ai le papa muamua, po'o le protolith, i se foliga fou. O nei papa e mafai ona afua mai papa igneous, papa sedimentary, po'o isi papa metamorphic.
Fa'avaeina o Papa Metamorphic
O le fausiaina o papa metamorphic e aofia ai suiga i le foliga, mineralogy, ma le tuufaatasiga o vailaʻau o le papa matua i lalo o tulaga eseese o le siosiomaga. E mafai ona tupu lenei faagasologa ona o mea autu e lua: mamafa ma le vevela.
1. Mamafa: E mafai ona mafua mai le mamafa maualuga mai faiga tektonika e pei o feto'ai i le va o papa konetineta po'o le subduction. O lenei mamafa e mafai ona mafua ai le fa'apipi'iina ma le toe fa'akristalina o minerale i papa, ma suia ai le fausaga ma le foliga o le papa muamua.
2. Vevela: O vevela maualuluga e manaʻomia mo le fesuiaʻiga o papa e masani ona maua i tafatafa o le magma pe ona o le feteʻenaʻiga i taimi o tektonika. O nei vevela e mafai ona mafua ai le toe faʻafouina o minerale, lea e masani ona le tupu i luga o le fogaeleele.
I nisi tulaga, o vai e pei o le vai ma kasa e tele ai minerale e iai foʻi se sao taua i le fesuiaʻiga o papa. E mafai e nei vai ona faʻavavevaveina le fesuiaʻiga o ions ma minerale, ma faʻavavevaveina ai le suiga o le papa.
Ituaiga o Papa Metamorphic
E fa'atatau i o latou uiga ma le faiga o le fausiaina, e vaevaeina papa metamorphic i ni ituaiga eseese. O vaega autū e lua o papa metamorphic e lau ma papa metamorphic e le'i lau.
1. Papa Fa'afoliga ua Fa'afoliga:
– Schist: O le Schist o se papa metamorphic e iai se fausaga tulaga ese, poʻo se foliation. O minerale i totonu o le schist e masani ona fausia ai ni tioata tetele e vaʻaia e mata le lavalava. O lenei papa e fausia mai papa manifinifi e faʻalagolago i le mamafa tele, ma vaevaeina ai minerale e tusa ai ma le ituaiga.
– Gneiss: O le Gneiss o se papa metamorphic e sili atu ona mafiafia ona lau nai lo le schist. O minerale i totonu o le gneiss e fa'atulaga i ni vaega, e fausia e ala i le metamorphism i lalo o tulaga o le maualuga tele o le mamafa ma le vevela. O le Gneiss e fausia mai papa granite po'o papa sedimentary ua o'o i ai le metamorphism malosi.
2. Papa Metamorphic e le'i Fa'aputuina i Lau:
– Ma'amora: O le ma'amora o se papa e liua i le ma'a 'amu e faia mai le ma'a 'amu e suia lona foliga. O lenei faiga e toe fa'atulaga ai le minerale calcite, ma maua ai se papa e sili atu ona ma'a'a ma tioata. E masani ona fa'aaogaina le ma'amora i faatufugaga ma le fausaga o fale ona o lona matagofie ma le malosi.
– Kuatasi: O le Kuatasi o se papa metamorphic e le'i fa'apipi'iina i lau e fausia mai le oneone e tele ai le kuata. O le faiga metamorphic e fusifusia fa'atasi ai fatu kuata, ma fausia ai se papa e matua malo ma tumau.
Mea e A'afia ai le Metamorphism
E tele mea e aʻafia ai le faagasologa o le fesuiaʻiga o papa e aofia ai:
1. Mamafa: E pei ona ta'ua muamua, e mafai ona mafua mai le mamafa maualuga mai gaoioiga tektonika e pei o feto'ai o papa po'o gaioiga fa'atulagaina.
2. Vevela: E mafai ona maua mai puna o le vevela mai gaoioiga a mauga mu po'o le fete'ena'iga i totonu o le Lalolagi. O lenei vevela e mafai ai e minerale ona tuputupu a'e ma toe fa'atulaga ni kirisitala, ma fatuina ai ni foliga ma ni fa'atulagaga fou.
3. Suavai: O suavai e tele ai minerale, e pei o le vai, e tafe i papa e mafai ona faatelevaveina le fesuia'iga e ala i le aveina o ions taua e fesoasoani e fausia ai minerale fou.
4. Taimi: O le faagasologa o le fesuia'iga o foliga e alu ai se taimi umi, o nisi taimi e faitau miliona tausaga, e faia ai ni suiga taua i papa.
Faaaogāina o Ma'a Fa'ametamorfo
E tele fa'aoga o papa metamorphic i pisinisi ma faatufugaga. O nisi nei o fa'ata'ita'iga:
1. Ma'amora: Ua tele seneturi o fa'aaogaina le ma'amora i fa'atagata, fale, ma mea fa'aoga i totonu o le fale ona o lona matagofie ma le tumau. O fale ta'uta'ua e pei o le Taj Mahal i Initia ma le Parthenon i Eleni na fa'aaogaina le ma'amora i a latou fausiaina.
2. Schist: Ona o lona malosi, e fa'aaogaina le schist i le fausiaina o auala ma o se mea fau fale. E le gata i lea, o le schist o lo'o i ai minerale taua e fa'aaogaina i nisi taimi mo le eliina o minerale.
3. Ma'a papa: O le ma'a papa o se papa ma'a e manifinifi ona fa'aogaina e fai ma mea e fai ai taualuga e le gata ona o lona umi e tumau ai ae ona o lona gafatia fo'i ona vaeluaina i ni papa manifinifi.
4. Gneiss: O lenei papa e fa'aaogaina o se mea e fau ai fale ma auala. Ona o lona fausaga manaia, e fa'aaogaina fo'i le gneiss i teuteuga o togālaau ma laufanua.
I'uga
O papa metamorphic o se vaega taua o le taamilosaga o papa ma e mafai ona maua ai ni malamalamaaga ofoofogia i faiga fa'ale-geologia o lo'o tutupu i lalo o le fogaeleele o le Lalolagi. Mai lo latou fausiaina i lalo o le mamafa maualuga ma le vevela e o'o atu i lo latou fa'aaogaina i le tele o alamanuia, o papa metamorphic e taua tele e le gata i le malamalama i lo tatou paneta ae fa'apea fo'i i o tatou olaga i aso uma. O ni molimau le leoa i le miliona o tausaga o le talafaasolopito o le lalolagi o lo'o suia pea ma eseese.
O le malamalama i papa metamorphic, tatou te maua ai foʻi se talisapaia sili atu mo le gaioiga ma le lavelave o le Lalolagi o loʻo tatou nonofo ai, ma le auala e fesoasoani ai faiga masani eseese i le eseesega ma le matagofie o lo tatou paneta. O le suʻesuʻega faifai pea o papa metamorphic ma a latou faiga faʻavae o loʻo avea pea ma se matata mataʻina ma taua i le geology.