Punaoa Faanatura ma lo latou Pulega i Initonesia
O Initonesia, o se atunuu e iai atumotu i Sautesasae o Asia, e tele ana punaoa faalenatura e taua tele i lona tamaoaiga ma lona tofi faaleaganuu. Faatasi ai ma le silia ma le 17,000 motu, e mitamita Initonesia i le tele o ituaiga eseese o meaola, vaomatua tetele, meaola o le sami e tele, ma minerale tetele. Peitai, o le pulega gafataulimaina o nei punaoa e taua tele mo le faamautinoaina o le paleni o le siosiomaga ma le manuia tau tamaoaiga i se taimi umi. O lenei tusiga o loo suʻesuʻeina ai punaoa faalenatura eseese o loo maua i Initonesia, o latou taua tau tamaoaiga, ma fuafuaga na faaaogaina mo lo latou pulega lelei.
Vaomatua Punaoa
O le vaomatua o Initonesia o se tasi o vaomatua aupito tele i le lalolagi, e tusa ma le 120 miliona eka le lautele. O vaomatua o le fale lea o le tele o laau ma manu, o nisi o ia vaomatua e maua i le natura ma ua matuā lamatia. O ituaiga autu o vaomatua e aofia ai vaomatua o le teropika, magrove, ma vaomatua o le peat swamp. O nei vaomatua e maua ai auaunaga taua i le siosiomaga, e pei o le teuina o le kaponi, faatonutonuina o le vai, ma le faasaoina o le eleele, e faaopoopo atu i le avea ma punaoa o laupapa, oloa e le o ni laupapa, ma vailaau faaleaganuu.
Taua Tau Tamaoaiga: E tele le sao o le vaega o vaomatua i le GDP a Initonesia ma galuega, aemaise lava i nuu i tua lea e faalagolago ai nuu i vaomatua mo a latou galuega. O le atunuu o se tasi o atunuu e sili ona auina atu i fafo laupapa, plywood, ma oloa pepa.
Luʻitau o le Pulega: O le faʻaleagaina o vaomatua ma le faʻaleagaina o vaomatua o ni popolega tetele ia. O le faʻasolitulafono o le laʻau, le liua o fanua mo faʻatoʻaga (aemaise lava o faʻatoʻaga pama), ma le atinaʻeina o atinaʻe tetele ua mafua ai ona leiloa tele le ufiufi o vaomatua.
Fuafuaga Tau Pulega: Ua faʻatino e le malo o Initonesia ni fuafuaga se tele, e aofia ai:
– Taofia le Fa'amamaina o Vaomatua: Ua iai se taofiga o laisene fou mo le fa'amamaina o vaomatua muamua ma fanua peat talu mai le 2011, e fa'amoemoe e fa'aitiitia ai le fua o le fa'aleagaina o vaomatua.
– Faiga Fa'atino o le Pulega o Vaomatua Fa'aauau (SFM): Fa'amalosiauina o le fa'aaogaina o faiga fa'atino SFM e ala i polokalame fa'amaonia e pei o le Forest Stewardship Council (FSC) ma le Indonesian Sustainable Palm Oil (ISPO).
– Pulega o Vaomatua i Nu'u (CBFM): Fa'amalosia o nu'u i le lotoifale e pulea vaomatua i se auala gafataulimaina, fa'ailoa o latou aia tatau fa'aleaganuu, ma tu'uina atu fa'amalosi'au tau tupe mo taumafaiga fa'asao.
Punaoa o le Gataifale
O le talafatai lautele ma le teritori o le gataifale o Initonesia, o se vaega o le Coral Triangle, o nisi ia o atunuu e sili ona fua mai ai meaola ma eseese i le lalolagi. O ā'au 'amu, magrove, ma moega mutia o le atumotu e lagolagoina ai le tele o meaola eseese o le gataifale, e aofia ai le tele o ituaiga i'a, crustaceans, ma mammals o le gataifale.
Taua Tau Tamaoaiga: O le vaega o le gataifale, aemaise lava faigafaiva ma le faatoaga i'a, o se vaega taua tele o le tamaoaiga o Initonesia. E maua ai mea'ai, galuega, ma tupe maua mo le faitau miliona o tagata Initonesia ma o se punaoa taua o tupe mai fafo e ala i le auina atu i fafo o i'a, ula, ma isi oloa tau sami.
Luʻitau o le Pulega: O le soona fagota, faiga fagota faʻaleagaina, faʻaleagaina o le talafatai, ma suiga o le tau e mafua ai ni faʻamataʻu tetele i siosiomaga ma punaoa o le gataifale.
Fuafuaga Tau Pulega: Mo le foia o nei luitau, ua faia e le malo o Initonesia ni laasaga e pei o:
– Nofoaga Puipuia o le Gataifale (MPA): Fa'atuina o MPA e fa'asaoina ai nofoaga taua, puipuia le tele o meaola eseese, ma fa'amautinoa le pulega gafataulimaina o faigafaiva.
– Tau ma Faigafaiva Fa'asolitulafono, Lē Lipotiina, ma Lē Fa'atulafonoina (IUU): Fa'aleleia atili le mata'ituina ma le fa'amalosia o tulafono e fa'aitiitia ai gaioiga fa'asolitulafono.
– Pulega o Punaoa Fa'ale-Nu'u: Fa'aaofiaina o nu'u i le puipuiga o le gataifale ma le pulega o punaoa ina ia mautinoa lo latou fa'aaogaina gafataulimaina ma le puipuiga o aia tatau fagota masani.
Minerale Punaoa
E tamaoaiga Initonesia i punaoa minerale, e aofia ai le malala, suauu, kesi faalenatura, auro, kopa, nikel, ma le apamemea. O nei punaoa e taua tele mo manaoga o le malosiaga i totonu o le atunuu, gaosiga o fale gaosi oloa, ma tupe maua mai fafo.
Taua Tau Tamaoaiga: O le vaega o le eliina o minerale ma le malosi o se sao taua tele i le GDP a Initonesia, tupe maua a le malo, ma tupe maua mai fafo. O le atunuu o se atunuu e sili ona taʻimua i le gaosiga ma le auina atu i fafo o le malala, faatasi ai ma le tele o teuina o le kesi masani ma le gaosiga tele o le suauu.
Luʻitau o le Pulega: O le faʻaleagaina o le siosiomaga, feeseeseaʻiga i fanua, ma luʻitau faʻatonutonu o ni mataupu taua ia i le vaega o minerale. E le gata i lea, o le fesuisuiaʻi o tau o oloa i le lalolagi atoa e aʻafia ai le mautu o le vaega.
Fuafuaga Tau Pulega: O le pulega lelei o punaoa minerale e aofia ai:
– Fa'avae Fa'atonutonu: Fa'amalosia o fa'avae fa'atonutonu e fa'amautinoa ai le puipuiga o le siosiomaga, aia tatau a nu'u, ma faiga fa'atino gafataulimaina o le eliina o minerale.
– Fa'aopoopoga Taua: Fa'alauiloaina o le fa'aopoopoga taua e ala i le fa'agasologaina o minerale i lalo ifo o le eleele e fa'aleleia atili ai fa'amanuiaga tau tamaoaiga ma fa'atupuina ai avanoa faigaluega.
– Toe Fa'aleleia o le Siosiomaga: Fa'atonuina o kamupani eliina minerale e fa'atino le toe fa'aleleia o fanua ma le toe fa'aleleia o le si'osi'omaga o se vaega o a latou tiutetauave fa'atino.
Punaoa Malosi
O puna'oa o le malosiaga a Initonesia e aofia ai suau'u fa'alenatura, e pei o le malala, suau'u, ma le kesi fa'alenatura, fa'apea fo'i ma puna'oa o le malosiaga fa'afouina e pei o le geothermal, vai, la, ma le matagi.
Taua Tau Tamaoaiga: E taua tele le vaega o le malosiaga i le faʻafetaiaʻia o manaʻoga o le malosiaga i totonu o le atunuʻu, faʻaleleia atili ai le tuputupu aʻe o pisinisi, ma maua ai tupe maua mai fafo. O Initonesia o se tasi o atunuʻu e sili ona taʻutaʻua i le lalolagi i le auina atu o le malala ma e tele lona gafatia mo le atinaʻeina o le malosiaga faʻafouina.
Luʻitau o le Pulega: O le faalagolago i suauʻu faʻavae ua oʻo atu ai i popolega tau le siosiomaga, e aofia ai le faʻasaʻolotoina o kasa faʻavevela ma le faʻaleagaina o nofoaga ma aganuʻu. E iai foʻi luʻitau i le atinaʻeina o atinaʻe tetele ma le faʻafaigaluegaina o punaoa o le malosiaga faʻafouina.
Fuafuaga Tau Pulega: O loʻo taulaʻi le malo i le faʻalauteleina o le faʻafefiloi o le malosi ma le faʻalauiloaina o le malosi faʻafouina e ala i:
– Faiga Fa'avae a le Atunu'u mo le Malosiaga: Fa'atinoina o faiga fa'avae e fa'atulaga ai sini mo le atina'eina o malosiaga fa'afouina ma fa'aitiitia ai le fa'alagolago i le malala ma le suau'u.
– Fa'amalosi'au mo Malosi'aga Fa'afouina: Tu'uina atu o fa'amalosi'au mo galuega fa'atino o le malosiaga fa'afouina, e aofia ai lafoga fa'aopoopo, tuusaunoaga o lafoga, ma auala fa'atupeina.
– Polokalame mo le Fa'aleleia o le Malosiaga: Fa'alauiloaina o le fa'aleleia atili o le malosi i vaega eseese e fa'aitiitia ai le fa'aaogaina atoa o le malosi ma a'afiaga i le siosiomaga.
iʻuga
O le pulega gafataulimaina o punaoa faalenatura i Initonesia e taua tele mo le faamautinoaina o le tuputupu aʻe o le tamaoaiga o le atunuu i se taimi umi, le soifua maloloina o le siosiomaga, ma le soifua manuia lautele. E ui o luitau e tele ona itu, e aofia ai le faaleagaina o le siosiomaga, mataupu tau tulafono, ma aia tatau a nuu i le lotoifale, o taumafaiga tuufaatasi a le malo, vaega tumaoti, ma sosaiete lautele o loo saunia ai le ala mo ni faiga e sili atu ona gafataulimaina. E ala i faiga faavae atoatoa, le auai o paaga, ma fuafuaga tau pulega fou, e mafai e Initonesia ona faaaogaina lona tamaoaiga faalenatura a o faasaoina mo tupulaga o le lumanai.