O le manatu o le vateatea i le fa'afanua ma fa'ata'ita'iga

O le Manatu o le Vateatea i le Fa'afanua ma Fa'ata'ita'iga

Pendahuluan

O le fa'afanua o se saienisi e taula'i i le su'esu'eina o le nofoaga, tufatufaina, ma sootaga fa'ale-vateatea i le va o mea fa'aletino ma tagata i luga o le fogaeleele. O se tasi o manatu autu i le fa'afanua o le manatu o le "vateatea." O le vateatea i se tulaga fa'ale-vateatea e le na'o se nofoaga fa'ale-tino, ae aofia ai fo'i vaega fa'aagafesootai, fa'ale-aganu'u, tamaoaiga, ma le siosiomaga e fegalegaleai fa'afuase'i. O le talanoaina o le manatu o le vateatea e taua tele mo le malamalama i le auala e fegalegaleai ai tagata ma o latou siosiomaga ma le auala e a'afia ai e suiga fa'ale-vateatea le olaga o tagata.

O le Manatu o le Vateatea i le Fa'afanua

O le manatu o le vateatea i le fa'afanua e aofia ai le malamalama i le fesuia'iga fa'ale-nofoaga ma le tufatufaina atu o mea eseese fa'aletino ma mea fa'aletagata i luga o le fogaeleele. O nisi nei o vaega taua o le manatu o le vateatea i le fa'afanua:

1. Nofoaga

O le nofoaga o le tulaga lea o se nofoaga i luga o le fogaeleele o le Lalolagi, lea e mafai ona fuafuaina e faʻaaoga ai faʻamaopoopoga faʻafanua (latitude ma longitude) poʻo faʻamatalaga lautele e pei o se tuatusi poʻo se igoa o le nofoaga. E lua ituaiga o nofoaga i le faʻafanua: nofoaga mautinoa ma nofoaga faʻatatau.

– Nofoaga Atoatoa: E faasino i le tulaga mautu ma patino o se nofoaga, e pei o faamaopoopoga faale-nofoaga. Mo se faataitaiga, o le Eiffel Tower i Pale, Farani o lona tulaga atoatoa o le 48.8584° N ma le 2.2945° E.

– Nofoaga Fa'atatau: E fa'atatau i le tulaga o se nofoaga e fa'atatau i se isi nofoaga. Mo se fa'ata'ita'iga, o Jakarta o lo'o i saute sisifo o Bandung.

2. Tuu

I le fa'afanua, o se nofoaga e fa'asino i uiga tulaga ese e fa'avasega ai le tasi nofoaga mai le isi ma maua ai lona fa'asinomaga patino. O nei uiga e mafai ona avea ma foliga fa'aletino (e pei o mauga, vaitafe, ma le tau) po'o foliga fa'aletagata (e pei o aganu'u, fausaga o fale, ma fa'amaumauga o tagata).

FAITAU FOI  Fa'amatalaga ma fa'ata'ita'iga o fanua laugatasi

3. Mamao

O le mamao e fuaina ai le mamao o se tasi nofoaga mai le isi. E mafai ona fuaina faaletino (kilomita, maila) pe fa'avaitaimi (taimi o femalagaa'iga). E fa'atatau le mamao, e fuafua i le auala o felauaiga ma tulaga o atina'e.

4. Fa'atonuga

O le itu o se fa'asino i se nofoaga patino mai se amataga. E mafai ona fa'amatalaina le itu maoti (matu, saute, sasa'e, sisifo) pe fa'atatau (agavale, taumatau, luma, tua).

5. Fa'ata'ita'iga

O se mamanu o se sootaga fa'avasega fa'atulagaina i le va o mea fa'afanua. O nei mamanu e mafai ona va'aia i le tufatufaina o le faitau aofa'i, fa'aaogaina o fanua, mamanu o nofoaga, ma isi mea fa'apena. E fesoasoani mamanu e fa'ailoa ai aga masani ma sootaga i le va o mea eseese.

6. Fegalegaleaiga Fa'ale-Atunu'u

O fegalegaleaiga fa'ale-atunu'u e fa'atatau i fegalegaleaiga ma tafega i le va o nofoaga eseese. E aofia ai fefa'ataua'iga, femalagaa'iga, felauaiga, ma fesoota'iga e tutupu i le va o nofoaga. O fegalegaleaiga fa'ale-atunu'u e fa'aalia ai le auala e feso'ota'i ai nofoaga ma a'afia ai le tasi ma le isi.

7. Faasalalauina

O le fa'asalalauina o le fa'agasologa lea o le fa'asalalauina o se mea mai le tasi nofoaga i le isi. I le fa'afanua, e mafai ona aofia ai le fa'asalalauina o mea fou, aganu'u, fa'ama'i, tekonolosi, ma isi mea fa'apena. E mafai ona tupu le fa'asalalauina i se fa'asologa fa'asolosolo (mai le ogatotonu i le pito i tua) pe fa'asolosolo (mai le tasi nofoaga i le isi).

Faʻataʻitaʻiga o le Manatu o le Vateatea i le Faʻafanua

Mo se faʻataʻitaʻiga o manatu o le vateatea i le faʻafanua, o nisi nei o faʻataʻitaʻiga moni o le lalolagi:

1. Fa'atupuina o le Taulaga ma le Atina'eina o Aai

O le fa'atupuina o taulaga o se fa'ata'ita'iga taua lea o le auala e iai le sao o le manatu o le vateatea i le fa'afanua. O le fa'atupuina o taulaga e fa'atatau i le fa'agasologa o le fa'ateleina o le faitau aofa'i o tagata i totonu o taulaga, e masani ona mafua mai i le femalaga'iga mai nu'u i tua i nu'u i totonu o taulaga. E aofia ai suiga i le tufatufaina o le faitau aofa'i, mamanu o nofoaga, ma le fa'aaogaina o fanua.

FAITAU FOI  Vaega o le ea o le Lalolagi ma a latou galuega

Mo se faʻataʻitaʻiga, o le atinaʻeina o Jakarta o le laumua o Initonesia o loʻo faʻaalia ai fegalegaleaiga tetele i le va o nofoaga, faʻatasi ai ma le tuputupu aʻe maualuga o le tamaoaiga e tosina mai ai femalagaaʻiga mai itulagi eseese i le atunuʻu. O lenei mea ua mafua ai ona nonofo ai tagata i nofoaga tetele, suiga o le faʻaaogaina o fanua mai faʻatoʻaga i nofoaga tau alamanuia ma pisinisi, ma le tele o mataupu faigata o le siosiomaga ma agafesootai.

2. Fa'ata'ita'iga o le Fa'asalalauina o Fa'ato'aga

E masani ona aʻafia faʻatoʻaga i tulaga faʻaletino e pei o le ituaiga o eleele, le tau, ma le foliga o le eleele. O le tufatufaina o faʻatoʻaga i le motu o Java e faʻaalia ai le auala e fuafua ai mamanu faʻale-nofoaga e nei mea. E masani ona maua fanua araisa i fanua maulalo e lelei le faʻasūsūina, ae o faʻatoʻaga e pei o le lauti ma le kofe e taatele i vaega maugā.

3. Faasalalauina o Aganuu

O le salalau atu o aganuʻu e faʻamatalaina ai le salalau atu o elemene faʻaleaganuʻu e pei o le gagana, tū ma agaifanua, lotu, ma tekinolosi. O le faatosinaga o le aganuʻu Initia i Initonesia, e pei o le faʻaaogaina o le Sanskrit i upu a Initonesia, ma le faatosinaga o le Hindu ma le Buddhism i faatufugaga, fausaga fale, ma sauniga faʻalelotu, o ni faʻataʻitaʻiga ia o le salalau atu o aganuʻu ua tutupu i Asia i Sautesasae i le tele o seneturi.

4. Pulega o Faalavelave Tutupu Faafuasei

O le suʻesuʻeina o le faʻafanua o le vateatea e taua tele foʻi mo le puleaina o faʻalavelave faʻafuaseʻi. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le pa o le Mauga o Merapi i Initonesia na manaʻomia ai le faʻafanua ma le auʻiliʻiliga o le vateatea mo le faʻateʻaina o tagata, saunia o fale, ma le toe faʻaleleia ma le toe fausiaina pe a uma le faʻalavelave. O le fuafuaina o sone e faigofie ona aʻafia i faʻalavelave faʻafuaseʻi ma le faʻafanua o tulaga lamatia e fesoasoani i malo ma faʻalapotopotoga e pulea tulaga lamatia ma puipuia tagata vaivai.

FAITAU FOI  Uiga o le eleele podzolic ma ona faʻaoga

5. Suiga o le Tau

O suiga o le tau i le lalolagi atoa ua mafua ai ona suia mamanu o timuga, vevela, ma tau ogaoga. O lenei mea e aʻafia ai le tufatufaina o laau, manu, ma tagata. I nofoaga i le talafatai e pei o Jakarta, o le siitia o le maualuga o le sami ua lamatia ai nofoaga ma atinae tetele, ma manaʻomia ai le suʻesuʻeina o le avanoa mo fetuunaiga ma fuafuaga mo le faʻaitiitia o le tau.

6. Fa'aleagaina o le Ea ma Felauaiga

O suʻesuʻega i le tufatufaina atu o le filogia o le ea i totonu o aai tetele e fesoasoani e malamalama ai i le sootaga i le va o mamanu o felauaiga, le faitau aofaʻi o tagata, ma le tulaga lelei o le ea. Mo se faʻataʻitaʻiga, o aai e lelei felauaiga lautele, e pei o Tokyo poʻo Sigapoa, e maualalo le tulaga o le filogia o le ea pe a faʻatusatusa i aai e faʻalagolago tele i taavale tumaoti.

7. Suiga i le Fa'aaogaina o Fanua

O le suiga o le faʻaaogaina o fanua o se mataupu taua i nofoaga o loʻo vave ona faʻateleina ai taulaga. Mo se faʻataʻitaʻiga, i Initonesia, o le liua o vaomatua i togālaau pama i Sumatra ma Kalimantan e iai ona aafiaga i siosiomaga, meaola eseese, ma nuʻu o loʻo faʻalagolago i ai.

I'uga

O le manatu o le vateatea i le fa'afanua o se fa'avae taua mo le malamalama i le auala e tutupu ai mea eseese ma fegalegaleai ai i luga o le fogaeleele o le Lalolagi. O le nofoaga, nofoaga, mamao, itu, mamanu, fegalegaleaiga fa'ale-vateatea, ma le salalau o mea taua ia e fesoasoani e fa'amatala ai le lavelave o le lalolagi. E ala i fa'ata'ita'iga moni o le lalolagi e pei o le fa'atupuina o taulaga, fa'asalalauina o aganu'u, pulega o fa'alavelave fa'afuase'i, ma suiga o le fa'aaogaina o fanua, e mafai ona tatou va'ai pe fa'apefea ona fa'aogaina le manatu o le vateatea i le fa'afanua e iloilo ma fo'ia ai fa'afitauli eseese o lo'o feagai ma tagata soifua. O le malamalama i le manatu o le vateatea e mafai ai ona tatou fuafua ma pulea le vateatea i se auala sili atu ona lelei, mo le soifua manuia o tagata ma le fa'asaoina o le siosiomaga.

Taofi faamatalaga