Su'esu'ega o le Fa'aogaina o Geophysics i le Su'esu'ega o Mea Anamua
Pendahuluan
I tausaga talu ai nei, ua faʻateleina le taua o le sao o tekinolosi i le matata o suʻesuʻega o mea anamua, ma ua mafai ai e le au suʻesuʻe ona aoina faʻamatalaga sili atu ona saʻo ma mauoa e aunoa ma le faʻaleagaina o nofoaga faʻasolopito. O se tasi o lala o tekinolosi ua faia ni laʻasaga taua i suʻesuʻega o mea anamua o le geophysics. O le tele o metotia geophysical e pei o le Ground Penetrating Radar (GPR), Magnetometry, ma le Electrical Resistivity Tomography (ERT) ua faʻavavevaveina ai mea fou ua maua ma puipuia ai le tofi faʻaleaganuʻu mai le faʻaleagaina.
O le Geophysics o le suʻesuʻega lea o le Lalolagi e ala i le fuaina o meatotino faaletino o papa ma le eleele. I se tulaga faʻasolopito o mea anamua, o lenei metotia e faʻaaogaina e iloa ai ma faʻafanua ai fausaga o loʻo i lalo o le fogaeleele e aunoa ma le manaʻomia o le tele o eliina. O lenei tusiga o le a talanoaina ai faʻaoga eseese o le geophysics i mea anamua e ala i suʻesuʻega o mataupu ua faʻalauteleina ai lo tatou malamalama i le taimi ua tuanaʻi.
Suʻesuʻega o le Mataupu 1: Mauaina o le Aai Anamua o Pompeii e ala i le GPR
O Pompeii, le aai anamua o Roma na tanumia e lefulefu o le mauga mu mai le pa o le Mauga o Vesuvius i le 79 TA, o se tasi o nofoaga sili ona lauiloa i le lalolagi i mea anamua. Ua tele mea ua faaalia mai e eliina masani e uiga i le olaga anamua o Roma, ae o lenei auala e le gata ina fai si lemu ae mafai foi ona faaleagaina ai fausaga o loo i lalo ifo o le eleele.
I le vaitau o le 2000, na faʻaaogaina ai e se 'au suʻesuʻe ni metotia o le Ground Penetrating Radar (GPR) e faʻafanua ai vaega e leʻi suʻesuʻeina o le aai. E galue le GPR e ala i le auina atu o ni radar pulses i totonu o le eleele ma iloa ai ata mai mea o loʻo i lalo o le fogaeleele. I le faʻaaogaina o lenei metotia, na mafai ai e le au suʻesuʻe ona faʻailoa le fesoʻotaʻiga o auala, fale, ma isi fale faitele e aunoa ma le tele o eliina. Na mafai ai e le GPR ona malamalama le au suʻesuʻe i le faʻatulagaga o Pompeii i se auiliiliga sili atu ma taulaʻi atu eliina i vaega e maualuga le gafatia.
Suʻesuʻega o le Mataupu 2: Suʻesuʻega o se Nofoaga o le Malumalu o Mayan i le Magnetometry
O le nofoaga fa'asolopito a tagata Maya o Copán, Honduras, o se tasi o nofoaga taua o le aganu'u Mesoamerican. E pei o le tele o nofoaga fa'asolopito, o eliina masani i Copán e feagai ma le lu'itau o le fa'aleagaina o fausaga taua. O le Magnetometry, o le isi metotia fa'ale-geophysical e fuaina ai suiga o le fanua maneta i le eleele, na fa'aaogaina e su'esu'e ai le nofoaga o Copán e aunoa ma le fa'aleagaina o atina'e o lo'o iai.
E mafai e le Magnetometry ona iloa ni suiga laiti i fanua maneta e mafua mai i le iai o ni mea uʻamea faapitoa poʻo ni fausaga i lalo o le eleele. I le tulaga o Copán, na faʻaaogaina e le au suʻesuʻe lenei metotia e suʻe ma faʻafanua ai faʻavae o fale, fesoʻotaʻiga o auala, ma e oʻo lava i tuugamau o tupu na ufitia i le eleele i seneturi. Na latou mauaina ni fausaga natia sa leʻi iloa muamua, ma maua ai ni malamalamaga fou i le faʻalapotopotoga faʻaagafesootai ma faʻalelotu a tagata Mayan.
Suʻesuʻega Tulaga 3: Faʻafanua o Necropolises Aikupito e ala i le ERT
I Aikupito, o le mauaina o nofoaga tanu anamua, poʻo necropolis, e masani ona tosina mai ai le mafaufau o le lalolagi o mea anamua. O se tasi o luʻitau i le eliina o necropolis o le faʻamautinoaina lea e leai ni tuugamau e faʻalavelaveina pe faʻaleagaina. O iinei e taua tele ai le Electrical Resistivity Tomography (ERT). E galue le ERT e ala i le fuaina o le teteʻe eletise o le eleele e faʻafanua ai fausaga o loʻo i lalo ifo o le eleele.
I le 2010, na faʻaaogaina ai e le au suʻesuʻe le ERT e faʻafanua ai le necropolis i Saqqara, Aikupito. I le faʻaaogaina o lenei metotia, na mafai ai ona latou faʻaalia fausaga faigata o tuugamau o loʻo natia i lalo o le oneone e aunoa ma le manaʻomia o ni eliina faʻaleagaina. Na fesoasoani le ERT e faʻamuamua nofoaga patino mo le eliina e le lima ma puipuia fausaga anamua mai mea e le manaʻomia.
Fa'amanuiaga ma Lu'itau
O le faʻaaogaina o le geophysics i mea anamua e ofoina atu le tele o faʻamanuiaga. O lenei metotia e le faʻaleagaina e mafai ai e le au suʻesuʻe ona maua faʻamatalaga saʻo e aunoa ma le faʻaleagaina o le nofoaga. E le gata i lea, o lenei tekinolosi e faʻavavevaveina ai le faagasologa o le iloa ma le faʻafanua, ma mafai ai ona vave ma sili atu ona lelei sailiga.
Peita'i, e ui o lenei tekinolosi e matuā aogā tele, ae e iai fo'i lu'itau. O se tasi o lu'itau tele o le fa'amatalaina o fa'amaumauga. E masani ona lavelave fa'amaumauga fa'ale-geophysical ma e mana'omia ai le malamalama loloto ina ia fa'amatalaina sa'o. E le gata i lea, o tulaga o le siosiomaga e pei o le ituaiga o eleele ma le susū e mafai ona a'afia ai le sa'o o fa'amaumauga fa'ale-geophysical.
O Le Lumanai o Geophysics i le Suʻesuʻega o Mea anamua
O le faʻaauau pea ona atinaʻe tekinolosi faʻafanua e tatala ai avanoa mo suʻesuʻega loloto ma sili atu ona gafataulimaina o mea anamua. O le tuʻufaʻatasia o faʻamatalaga mai metotia eseese faʻafanua, e pei o le faʻaaogaina faʻatasi o le GPR, magnetometry, ma le ERT, e mafai ai ona faia ni faʻafanua e sili atu ona atoatoa ma tele itu.
E le gata i lea, o le atamai fa'apitoa (AI) ma le a'oa'oina o masini ua amata fo'i ona fa'aogaina i le au'ili'iliga o fa'amaumauga fa'afanua. E mafai e algorithms AI ona fesoasoani e fa'ailoa mamanu i fa'amaumauga e ono misia e le au'ili'iliga lima. O lea la, o lenei tekinolosi e fa'avavevaveina ai le fa'agasologa o le fa'amatalaina o fa'amaumauga ma fa'aleleia atili ai lona sa'o.
Fa'ato'a
O suʻesuʻega o mataupu o loʻo talanoaina i lenei tusiga o loʻo faʻaalia ai le auala e mafai ai e le geophysics ona faia se sao taua i le suʻesuʻega o mea anamua. I le mafai ai e le au suʻesuʻe ona maua le poto e aunoa ma le faʻaleagaina o nofoaga faʻasolopito, o lenei tekinolosi e faʻasaoina ai le tofi faʻaleaganuʻu aʻo faʻamauoa ai lo tatou malamalama i le taimi ua tuanaʻi.
O le alualu i luma o tekinolosi fa'ale-geofisika ma lona tu'ufa'atasia ma le au'ili'iliga o fa'amaumauga fa'atekinolosi ua ofoina atu ai se lumana'i manuia mo su'esu'ega o mea anamua. A'o fa'aauau pea ona alualu i luma le tekinolosi, o le a fa'apea fo'i ona maua le avanoa e maua ai nisi mealilo o lo'o natia i lalo o le fogaeleele o lo tatou Lalolagi. O lo tatou tofi fa'asolopito o le a fa'asaoina ma su'esu'eina i se auala e sili atu ona mafaufau loloto ma fa'atuatuaina.