Fa'afanua o tuaoi o le tectonic plate e fa'aaoga ai metotia geophysical

Fa'afanua o Tuaoi o Papa Tectonic e Fa'aaoga ai Metotia Geophysical

O lo'o iai Initonesia i se tasi o itulagi e sili ona malosi le tektonika i le lalolagi. O mafui'e, mauga mu, ma le fausiaina o mauga o ni fa'amaoniga manino ia o lo'o fealua'i pea le pa'u o le Lalolagi. I tua atu o lenei gaioiga o lo'o i ai se vaega autu e fa'atinoina ai lenei faiga: o papatusi tektonika. O nei papatusi e fegalegaleai le tasi ma le isi i sone feso'ota'i e ta'ua o tuaoi o papatusi. Ina ia malamalama ma pulea lamatiaga fa'ale-geological, ma ia fa'aleleia atili le sa'o o fa'ata'ita'iga fa'ale-evolusione o le Lalolagi, e taua tele le fa'afanua o tuaoi o papatusi tektonika. O se tasi o auala sili ona fa'atuatuaina i lenei mea o le auala lea e ala i metotia fa'ale-geophysical.

Manatu Fa'avae o Tuaoi o Papa Tektonika

I se tulaga lautele, e vaevaeina tuaoi o papa i ni ituaiga autu se tolu. Muamua, tuaoi e fetaua’i, lea e feto’ai ai papa e lua. E masani ona fausia ai ni sone e sosolo ai le sami, lua o le sami, aufana o le mauga mu, ma mafui’e tetele i ni mafui’e tetele. Lua, tuaoi e eseese, lea e fe’ese’esea’i ai papa e lua, ma mafai ai ona tula’i mai le magma ma fausia ai se pa’u fou, mo se fa’ata’ita’iga, i tumutumu o le sami. Tolu, tuaoi e fesuia’i, lea e se’e fa’alava ai papa e lua i le tasi ma le isi, ma fausia ai ni fa’aletonu e fesuia’i ai le sami ma fa’aosofia ai mafui’e papa’u, e ono fa’aleagaina ai.

O se luʻitau tele i le faʻafanua, o le lē o vaʻaia manino o tuaoi o papa i luga o le fogaeleele. O le tele o tuaoi e loloto i le sami, e ufitia i oneone mafiafia, pe faigata ona o le iai o papa laiti, o faʻaletonu e sosolo, ma le lautele o le faʻaleagaina o le paʻu. O iinei e aoga ai metotia faʻale-geophysical: latou te "vaʻaia" le fausaga o le eleele i lalo e ala i le tali atu faaletino o le Lalolagi i galu, kalave, fanua maneta, ma le faʻaleagaina.

Mafui'e: O le Ivitū o le Fa'afanua o Tuaoi o Papa

O le metotia fa'ale-geofisika e sili ona tāua mo le fa'afanua o tuaoi o papa o le mafui'e, auā o mafui'e e mulimuli lava i sone o fa'aletonu ma fegalegaleaiga o papa. E tele auala fa'ale-geofisika e masani ona fa'aaogaina:

1. Tufatufaina o nofoaga tutotonu o mafui'e
I le fa'afanua o nofoaga ma loloto o mafui'e, e mafai ai e le au su'esu'e ona su'esu'eina le fausaga o tuaoi o papa. Mo se fa'ata'ita'iga, i sone subduction, o nofoaga tutotonu o mafui'e e fausia ai se va'alele fa'asolo ifo e ta'ua o le Wadati–Benioff zone. O lenei mamanu e fa'ailoga ai le papa o le vasa o lo'o subduce i totonu o le mantle.

FAITAU  Tekinolosi o le fa'agasologaina o ata satelite i le geophysics

2. Mekanika o le taula'i ma le moment tensor
O le iloiloina o le “faʻataʻitaʻiga o le faʻaletonu” o se mafuiʻe (pe o se faʻaletonu tulei, se faʻaletonu strike-slip, poʻo se faʻaletonu strike-slip) e fesoasoani e iloa ai ituaiga o tuaoi o le laulau. O tuaoi faʻatasi e pulea e le faʻapipiʻiina (faʻaletonu tulei), o tuaoi divergent e pulea e le faʻalauteleina (faʻaletonu slip), ma o tuaoi fesuiaʻi e pulea e le gaioiga o le shear.

3. Tomography o le mafui'e
E tutusa ma le CT scan o le tino o le tagata, o le seismic tomography e faʻafanua ai suiga i le saoasaoa o galu seismic. O papa malulu e masani ona foliga mai o ni mea e le masani ai le saoasaoa, ae o vaega mafanafana, e pei o le siʻitia o le mantle poʻo le magma chambers, e faʻaalia ai saoasaoa maualalo. O lenei mea e mafai ai ona faʻamatalaina tuaoi o papa i le selau kilomita.

4. Fa'ata'ita'iga ma le fa'aliliuina o mafui'e
O suʻesuʻega faʻale-seismic e faʻaaogaina ai punaoa o le malosi (e pei o fana ea i le sami) e faʻafanua auiliili ai le fausaga o le paʻu. O metotia o le atagia e lauiloa mo le faʻailoaina o gaugau, faʻaletonu, sone faʻaputuga, ma le mafiafia o le palapala i lua o le maupuepue, ae o metotia o le refraction e fesoasoani e faʻatatau le mafiafia o le paʻu ma le tuaoi o Moho.

Geodesy (GPS ma le InSAR): Fuaina sa'o o le Gaioiga o le Papa

Afai e fa'afanua e le mafui'e seismology le "tulaga" o fegalegaleaiga o papatusi e ala i mafui'e ma fausaga i lalo o le fogaeleele, ona fuaina lea e le geodesy a latou gaioiga sa'o i luga o le fogaeleele.

1. GPS Fa'afanua
E mafai e se feso'ota'iga o nofoaga tumau a le GPS ona fa'amaumauina le si'itia o le papa i le fa'atonuga o milimita i senitimita i le tausaga. Mai nei vectors o le saoasaoa, e mafai ona fa'ailoa mai tuaoi o papa o ni sone o suiga vave o le saoasaoa—mo se fa'ata'ita'iga, i tafatafa o fa'aletonu tetele po'o pito o sone subduction. E le gata i lea, e iloa fo'i e le GPS le fa'aputuga o le strain, lea e fa'ailoa mai ai sone loka e mafua ai mafui'e tetele.

2. InSAR (Radar Fa'apitoa Fa'apitoa mo le Va'aia o Fa'amatalaga)
E fa'aaogā e le InSAR ata o satelite radar e fa'afanua ai le fa'aleagaina o le fogaeleele pe a uma mafui'e po'o ni faiga tektonika e lemu. E aoga tele lenei metotia i le mata'ituina o mamanu o le se'e i luga o mea sese, fa'aleagaina i sone subduction, ma gaioiga malie e faigata ona iloa e ala i mata'ituina o le fanua.

FAITAU  Manatu autū o vai i lalo o le fogaeleele i le geophysics

O le tu'ufa'atasiga o le GPS ma le InSAR e maua ai se malamalamaga sili atu ona atoatoa: E sili le lelei o le GPS i fa'amaumauga fa'asolosolo taimi mo se taimi umi, ae o le InSAR e sili atu i le maualuga o le iugafono fa'ale-atunu'u.

Metotia o le Kalave: Fa'aalia o Eseesega o le Mamafa ma Fausaga Tetele

O suiga i le fa'avavevaveina o le kalave o le Lalolagi e atagia mai ai suiga i le mafiafia o papa. I luga o le fua fa'atekonika, e mafai e fa'ailoga o le kalave ona fa'ailoa mai:

– O lua o le sami ma sone e loloto ifo i lalo e iai ni eseesega tetele o le mafiafia.
– Fa'amafiafiaina o le pa'u i totonu o sone feto'ai o le konetineta.
– O le fausaga o le tuasivi o le sami, le pesini, po'o le pesini i tua o le alāvai.

E maua faʻamaumauga o le kalave e ala i fua o le laueleele, sami, ea, ma satelite. E masani ona faigata ona faʻamatalaina lona faʻauigaga na o ia ona o lona natura e le tulaga ese (e mafai e le tele o faʻataʻitaʻiga o le mafiafia ona maua ai ni mea e le masani ai), ae e matua malosi lava pe a tuʻufaʻatasia ma le mafuiʻe ma le geology.

Metotia Fa'amagnetika: Fa'ailoga o le Fausiaina o le Pa'u o le Vasa ma Fa'aletonu

E matuā aogā tele su'esu'ega fa'amagnetika i vaega o le sami. A fa'ama'a'a le lava basaltic i luga o le fola o le sami, e fa'amaumauina e minerale fa'amagnetika le itu o le fanua fa'amagnetika o le Lalolagi i lea taimi. Talu ai ona suia e le fanua fa'amagnetika o le Lalolagi lona polarity i lea taimi ma lea taimi, e fausia ai ni mamanu "fa'apipi'i" tutusa o anomalie fa'amagnetika i tumutumu o le sami. O nei mamanu o fa'amaoniga autū ia o le salalau o le fola o le sami ma fesoasoani e fuafua:

– Nofoaga o tuaoi eseese (tumutumu).
– Saosaoa o le fausiaina o se pa'u fou.
– Se'ega fa'atafafā i luga o se fa'aletonu fa'aliliu lea e tipiina ai le tuasivi.

I luga o le laueleele, e mafai fo'i e ni fa'aletonu fa'amagnetisi ona fesoasoani e fa'afanua ai osofa'iga o igneous, tuaoi o papa ma'a, ma laina fa'aletonu, e ui o lo latou fa'auigaga e masani ona sili atu ona lavelave ona o suiga i le lithology.

Metotia Eletise Maneta (MT/CSEM): Suavai, Liusuavai, ma Sone Vaivai

E masani ona pulea tuaoi o papa e le iai o vai, vaega ua liusuavai, ma nisi minerale e fa'ateleina ai le tafe o papa. O le Magnetotellurics (MT) e fuaina le tali atu o le eleele i lalo ifo o le eleele i suiga i fanua eletise masani, ma fa'apea ona fa'afanua ai le tufatufaina o le tete'e eletise.

I sone e sosolo i lalo, mo se faʻataʻitaʻiga, o le faʻamago o le papa e faʻasaʻoloto ai vai e oso aʻe i le pito i luga o le mantle ma faʻaosofia ai le fausiaina o magma. O sone e tele ai vai poʻo le liusuavai e foliga mai o ni mea e le masani ai le teteʻe. O faʻamaumauga MT e fesoasoani e faʻailoa ai auala o vai, sone vaivai, ma fesoʻotaʻiga e ono tulaʻi mai i arcs o mauga mu.

FAITAU  Iloiloga o fa'atanoa suau'u ma kesi e fa'aaoga ai le geophysics

Feso'ota'iga o Metotia e Tele: O le Ki i le Fa'afanua Fa'atuatuaina

E leai se metotia fa'ale-geofisika e "atoatoa" mo le fa'afanua o tuaoi o papatusi i lalo o tulaga uma. O le mea lea, o auala fa'aonaponei e masani ona tu'ufa'atasia ai le tele o fa'amaumauga:

– Mafui'e mo le fausaga o le laupapa ma gaioiga o mafui'e.
– GPS/InSAR mo mamanu o le fa'aleagaina ma fua fa'atatau o gaioiga.
– Kalave mo fausaga tetele ma mafiafia.
– Talafa'asolopito fa'amaneta o le pa'u o le vasa ma fa'aletonu o suiga.
– MT mo vai ma melts o loʻo pulea ai sone vaivai.

E fa'atinoina le tu'ufa'atasiga e ala i le so'oga fa'afeagai, fa'ata'ita'iga fa'afuainumera o le tektonika, ma le fa'auigaga e fa'avae i luga o le geology o le fogaeleele ma le bathymetry.

Luʻitau ma Auala o le Atinaʻe

O nisi o luʻitau autū o tapulaʻa o fesoʻotaʻiga o meafaigaluega i nofoaga maotua poʻo nofoaga loloto o le sami, le pisa o faʻamaumauga, ma le lavelave o tektonika, lea e le mulimulitaʻi i taimi uma i ni tuaoi faigofie. I le agai i luma, o le faʻateleina o le tele o masini suʻesuʻe o le mafuiʻe ma le GPS, le faʻaaogaina o geodetic buoys ma seismometers o le fola o le sami, le faʻaaogaina o satelite radar o le tupulaga fou, ma le faʻateleina o le faʻaogaina o le inversion computing o le a faʻaleleia atili ai le iugafono o le faʻafanua o tuaoi o papatusi.

Fa'ato'a

O le fa'afanua o tuaoi o le tectonic plates e fa'aaoga ai metotia geophysical o se la'asaga taua i le malamalama i le gaioiga o le Lalolagi ma le fa'aitiitia o le lamatiaga o fa'alavelave fa'ale-geological. O le mafui'e e fa'aalia ai mamanu o mafui'e ma fausaga o lalo o le fogaeleele, o le geodesy e fuaina sa'o le gaioiga o le plates, o le kalave ma le magnetic fields e fa'aalia ai uiga fa'aletino o le crust ma le mantle, ae o metotia electromagnetic e pu'eina le matafaioi o vai ma liusuavai. Faatasi ai ma le tu'ufa'atasia o le tele o metotia, o tuaoi o le plates sa "le va'aia" muamua e mafai ona fa'afanua manino atili, fesoasoani i le geoscience, fuafuaga fa'aitulagi, ma le fa'aitiitia o fa'alavelave fa'alenatura i itulagi o lo'o olaola e pei o Initonesia.

Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga i le tulaga o Initonesia (e pei o le Sunda Megathrust, Banda Arc, Sumatra Fault, ma le Indo-Australian–Eurasian–Pacific junction), pe faʻaopoopo se lisi o mataupu faasaienisi.

Taofi faamatalaga