Togafitiga Fa'aletino i le Puleaina o le Irritable Bowel Syndrome
O le Irritable Bowel Syndrome (IBS) o se fa'aletonu o le gastrointestinal e fa'ailoaina i le tiga o le manava po'o le le to'a, suiga i amioga o le manava (manava tata, manava tata, po'o le fesuia'i), fulafula, ma le lagona o le le atoatoa o le gaioiga o le manava. O le IBS e le o se fa'ama'i e fa'aleagaina ai le a'ano o le manava e pei o le fa'ama'i mumū o le manava, ae o ona fa'ailoga e mafai ona fa'aleagaina ai le tulaga lelei o le olaga, le gaosiga, le moe, ma le soifua maloloina o le mafaufau. O le puleaina o le IBS e masani lava ona tele vaega: a'oa'oga, suiga i mea'ai, puleaina o le atuatuvale, nisi vaila'au, ma auala e le fa'aaogaina ai vaila'au. I lenei tulaga, o le physiotherapy ua fa'ateleina lona iloa o le matafaioi, aemaise lava e ala i fa'alavelave e fa'atatau i le fai'ai ma le manava, galuega a le pelvic floor, mamanu o le manava, ma le tali atu o le tino i le atuatuvale.
Malamalama i le IBS ma le faiʻai-gut axis
O le IBS e aʻafia i se fegalegaleaiga faigata i le va o le gaioi o le manava, le maaleale o le tino (e sili atu le "maaleale" o le manava i le faʻaloaloa), suiga i le microbiota, mea e le ogaoga ai le mumū, ma le faʻatonutonuina o le autonomic nervous system. E tele gasegase e lipotia mai le faʻateteleina o faʻailoga i taimi o le atuatuvale, popole, le lava o le moe, poʻo le atuatuvale faʻaagafesootai. E fesoʻotaʻi lenei mea ma le faiʻai ma le manava: o se fesoʻotaʻiga fesoʻotaʻiga e lua itu i le va o le central nervous system, le autonomic nervous system, hormones o le atuatuvale (e.g., cortisol), ma le digestive system. A iai le tino i se tulaga o le "mataala" (sympathetic dominance), e mafai ona faʻamaʻaʻa maso, e aofia ai le diaphragm ma le pelvic floor, e papaʻu le manava, ma faʻateleina le iloa o le tiga. O le physiotherapy, aemaise lava auala e taulaʻi i le faʻatonutonuina o le neura ma le puleaina o maso, e mafai ona fesoasoani e motusia le taamilosaga o le tiga-fefe-mafaufau lea e masani ona tupu i le IBS.
O le matafaioi o le physiotherapy: e sili atu nai lo na o faamalositino
E toatele tagata e na'o le toe fa'aleleia o manu'a o maso ma so'oga e fa'afeso'ota'i ai le physiotherapy. Peita'i, e aofia ai fo'i e le physiotherapy ni togafitiga fa'apitoa mo maso, a'oa'oga, togafitiga fa'atino, fa'amalositino manava, ma le biofeedback e fa'aleleia atili ai galuega fa'apitoa a totoga e ala i le fa'atonutonuina o neula ma maso. I le IBS, o sini o le physiotherapy e ono aofia ai:
1. Fa'aitiitia le ma'ale'ale ma le lagona o le tiga e ala i le fa'amalieina ma le fa'atonutonuina o neula.
2. Fa'aleleia le galuega a le pelvic floor i gasegase e ma'i manava tata, fa'anatinati, po'o le lagona o le le atoatoa o le mimi.
3. Fa'aleleia atili ai mamanu o le manava ma le gaoioi o le diaphragm e fesoasoani ai i le fa'atonutonuina o le tino ma le mafanafana o le manava.
4. Fa'ateleina le onosa'i i gaioiga fa'aletino ma le malosi o le tino, lea ua fa'aalia e feso'ota'i ma le fa'aleleia atili o fa'ailoga o le fa'agasologa o mea'ai i nisi o gasegase.
5. Fa'aitiitia le fe'ei i le puipui o le manava, sulugatiti, ma maso o le pelvis lea e mafai ona fa'ateteleina ai le fulafula po'o le tiga.
Iloiloga o togafitiga fa'aletino i tagata mama'i IBS
A'o le'i faia se polokalame togafitiga, o le a faia e se foma'i fa'aletino se iloiloga mae'ae'a. E masani ona aofia ai se tala'aga o fa'ailoga (faiga o le tiga, mea'ai/mea e mafua ai le popole, so'o se taimi e 'ai ai), amioga, lelei o le moe, ma le su'esu'eina o "fa'ailoga mumu" e pei o le pa'u tele o le mamafa, toto toto o le manava, fiva, anemia, po'o le tiga faifai pea i le po—lea e mana'omia ai nisi iloiloga fa'afoma'i.
I le itu faaletino, e mafai e se foma'i fa'aletino ona iloilo mamanu o le manava (pe pulea le fatafata ma papa'u), tulaga, gaioiga o ivi 'asoaso ma le diaphragm, fe'ei o maso o le manava, ma le galuega a le pelvic floor (aemaise lava pe afai e iai le manava manava tumau pe faigata ona fa'amama le ga'au). I nisi tulaga, e mafai ona faia se iloiloga o le pelvic floor e fa'aaoga ai metotia saogalemu ma lelei, e aofia ai le biofeedback po'o se su'esu'ega galue e se foma'i fa'aletino ua agavaa i le soifua maloloina o le pelvic.
O togafitiga autū o le physiotherapy i le IBS
1) Fa'amalositino o le manava diaphragmatic ma le fa'atonutonuina o le autonomic
O le manava diaphragmatic e faʻamoemoe e faʻagaoioia le tali parasympathetic (le faiga "mālōlō ma faʻaʻai"), ma faʻaitiitia ai le popole, popole, ma le lagona o le tiga. O lenei faiga e fesoasoani foʻi e faʻaitiitia ai le masani o le taofi o lou manava pe a lagona le tiga poʻo le fulafula. O se polokalame masani e aofia ai:
– faamalositino o le manava malie ma le taulaiga i le faalauteleina o le manava i le taimi e manava ai,
– manava vave (e.g. 4 sekone mānava i totonu, 6 sekone mānava i fafo),
– fa'agasolo malie o le malolo po'o fa'amalositino e iloa ai le tino (su'esu'ega o le tino).
I le tele o gasegase, o lenei auala e maua ai se faavae e faafaigofie ai le manuia o isi polokalame faamalositino aua e sili atu le "filemu" o le tino ma e faaitiitia ai le tali atu i le tiga.
2) Togafitiga o le fola o le pelvic ma le biofeedback mo le manava tata ma le dyssynergia
O nisi o gasegase IBS, aemaise lava le IBS-C (e sili atu ona tele le manava tata), e iai le faaletonu o le galulue faatasi o maso o le pelvic floor i le taimi e alu ai i le fale, e taʻua o le defecation dyssynergia. Nai lo le malolo, e fenumiai maso o le pelvic floor, ma faigata ai ona alu i le fale ma mafua ai ona lagona le le atoatoa o le alu i le fale. E fesoasoani le physiotherapy o le pelvic floor e toleni ai:
– le mafai ona fa'amalūlū maso i le taimi o le fa'agasologa o le alu ese o le otaota,
– fa'amaopoopoina lelei o le mānava ma le tulei,
– tulaga sili ona lelei pe a alu i le fale (mo se faʻataʻitaʻiga, faʻaaoga se mea e tuʻu ai vae ina ia maualuga atu tulivae),
– ni masaniga lelei o le faleuila (aua le taofia le mana'o, aua le soona tuleia).
E mafai ona fa'aaogaina le Biofeedback e tu'uina atu ai ni fa'amatalaga va'aia/fa'alogo e uiga i gaioiga o maso, ma fa'afaigofie ai mo gasegase ona malamalama i le auala e malolo ai ma fa'agata ai maso. O lenei togafitiga e masani lava o le filifiliga muamua lea mo le manava tata ma e mafai ona matua talafeagai mo le IBS-C ma le poloka o le manava.
3) A'oa'oga e pulea ai le tiga ma le saoasaoa o gaioiga
E masani ona o faatasi le IBS ma le central sensitization, lea e sili atu ona maaleale ai le faiga o neula. E mafai e physiotherapists ona tuʻuina atu aʻoaʻoga e uiga i le neurophysiology o le tiga: e moni le tiga, ae o lona malosi e aʻafia e le atuatuvale, moe, ma le mataala o neula. Faatasi ai ma lenei malamalamaaga, e mafai e gasegase ona faʻataʻitaʻi le saoasaoa (faʻatonutonuina o gaioiga e puipuia ai le "soona gaoioi" ma le toe foʻi mai), faʻatuina se faasologa mautu o gaioiga, ma aloese mai le mamanu o le boom-bust (soona gaoioi pe a lagona lelei, ona paʻuʻū lea pe a tupu se faʻalavelave).
4) Gaioiga fa'aletino fa'atulagaina ma fa'amalositino aerobic mama-feololo
E tele suʻesuʻega ua faʻaalia ai o le faʻamalositino masani e fesoʻotaʻi ma le faʻaleleia atili o faʻailoga o le IBS i nisi o gasegase, atonu e ala i le faʻateleina o le gaioiga o le manava, faʻaitiitia o le atuatuvale, ma ni aafiaga e teteʻe ai i le mumū. E mafai e le physiotherapy ona fesoasoani e atiina ae se polokalame moni ma saogalemu, e pei o:
– savali vave mo le 20–30 minute, 3–5 taimi i le vaiaso,
– tietie uila vilivae pe aau foʻi,
– faamalositino mama e faamalosia ai le ogatotonu, suilapalapa ma maso o le tua ma le taulaiga i le puleaina o le manava,
– fa'agaoioi ma fa'aloaloa e aunoa ma le tiga.
O le sini e lē na o le "susunuina o kalori," ae ia fausia ai se tino e sili atu ona fetuutuunai i le atuatuvale ma faaleleia ai le onosa'i i gaioiga.
5) Togafitiga fa'atino ma fa'amalositino o le gaioi o le vaega lumbopelvic
E ui o le IBS e afua mai i le faiga o meaʻai, o le tiga o le manava e masani ona fesootaʻi ma le fenumiai o maso i le puipui o le manava, le pito i lalo o le tua, ma le pelvis. E mafai e fomaʻi faʻamalositino ona faia togafitiga faʻatino e faʻaitiitia ai le fenumiai o aano vaivai ma faʻateleina ai le iloa o gaioiga. O nisi gasegase e oʻo foʻi i le tiga o le pito i lalo o le tua faʻatasi ai ma le IBS; o polokalame faʻamautu ma le gaoioi e mafai ona fesoasoani e faʻaitiitia ai le mamafa atoa o le tiga, ma faʻafaigofie ai ona pulea faʻailoga o le IBS. E taua le maitauina o togafitiga faʻatino e le "faʻamaloloina ai le manava," ae e mafai ona faʻaitiitia ai mea tau musculoskeletal e faʻateteleina ai le le toʻa.
6) Fa'amalositino e malolo ai ma auala e fa'avae i le mafaufau loloto
O togafitiga fa'alotoifale e pei o le malolo malie, mafaufau loloto, po'o fa'amalositino e gaua'i atu ai i lagona o le tino e mafai ona avea ma vaega o se fuafuaga fa'amalositino, aemaise lava pe a manino mai fa'ailoga e mafua mai i le atuatuvale. O nei auala e fesoasoani i gasegase e iloa ai fa'ailoga vave o le fa'alavelave ma tali atu i ni fuafuaga e fa'ato'afilemu ai neula, nai lo le popole pe 'alo'ese tele mai gaioiga.
Galulue fa'atasi ma isi matata
O le puleaina lelei o le IBS e masani ona aofia ai le galulue faatasi. E iloilo e se fomaʻi le faʻamaʻi, iloilo faʻailoga mumu, ma faʻatonuina togafitiga faafomaʻi pe a manaʻomia. E fesoasoani se fomaʻi taumafa i auala taumafa (e pei o se taumafataga maualalo-FODMAP faʻatulagaina) ma faʻamautinoa le lava o meaʻai. E mafai e se fomaʻi mafaufau poʻo se fomaʻi mafaufau ona fesoasoani i togafitiga faʻapitoa ma amioga, puleaina o le popolevale, poʻo ni togafitiga e faʻatatau i manuʻaga, pe a talafeagai. O se fomaʻi faʻaletino e avea o se fesoʻotaʻiga taua i le faʻatalanoaina o vaega o le galuega a le tino: manava, malosi o maso, gaioiga faaletino, ma aʻoaʻoga o le pelvic floor. O le galulue faʻatasi, e ausia ai e gasegase se fuafuaga e sili atu ona atoatoa ma gafataulimaina.
O ai e sili ona manuia ai?
E mafai ona aoga le togafitiga faaletino i ituaiga eseese o le IBS, ae e masani lava ona sili ona fesoasoani i gasegase e iai:
– manava tata ma faigata ona fa'a'aisa,
– lagona o le lē atoatoa o le fe’au i totonu o le manava, mana’omia ona tulei malosi, pe tiga i le taimi e fe’au ai i totonu o le manava,
– fulafula e faateteleina i le taimi o le atuatuvale,
– tiga o le manava e o faatasi ma le fenumiai o maso o le manava/sulugatiti,
– mamanu o le mānava papaʻu, popolevale, ma faʻalavelave i le moe,
– fa'atapula'aina o gaioiga ona o le fefe ne'i fa'atupuina ni fa'ailoga.
Ua fa'atulagaina le polokalame e tusa ai ma le tulaga o le tagata ta'ito'atasi, e aofia ai le tulaga o le ma'ale'ale i fa'ailoga ma mea e fiafia i ai le ma'i.
I'uga
O le togafitiga fa'aletino i le puleaina o le irritable bowel syndrome (IBS) o se auala talafeagai ma fa'avae i galuega, e ala i fa'amalositino manava diaphragmatic, fa'atonutonuina o le autonomic nervous system, togafitiga pelvic floor ma le biofeedback, a'oa'oga e pulea ai le tiga, ma polokalame fa'amalositino fa'atulagaina. O le IBS o se fa'afitauli tumau e masani ona fesuisuia'i, ae fa'atasi ai ma fuafuaga sa'o ma le galulue fa'atasi a le tele o vaega, e mafai ona pulea lelei fa'ailoga ma fa'aleleia atili le tulaga lelei o le olaga. E le suia e le togafitiga fa'aletino le iloiloga fa'afoma'i, ae o se vaega taua i le fesoasoani i tagata mama'i e pulea o latou tino i se auala sili atu ona lelei—mai le manava i maso i masaniga i aso uma—ina ia toe fa'afo'isia le paleni i le va o le fai'ai ma le manava ma ia le toe fa'ateteleina ai fa'ailoga e le tali atu a le tino i le atuatuvale.