Le galuega a sela T i le faiga puipuia o le tino

Galuega a Sela T i le Faiga Puipuiga o le Tino

O le puipuiga o le tino o le tagata o se fesoʻotaʻiga puipuiga e matuā lavelave, ua mamanuina e iloa ma faʻaumatia ai mea taufaʻamataʻu e pei o siama, siama, fungi, parasite, ma e oʻo lava i sela kanesa. I totonu o le tele o vaega o loʻo galulue faʻatasi—mai le paʻu o se pa puipui faaletino, i sela toto papaʻe, antibodies, ma molecules faʻailoilo—e taua tele le matafaioi a sela T. O sela T e le gata o "fitafita" e tau saʻo faʻasaga i siama, ae faʻapea foʻi ma "taʻitaʻi" e faʻatulagaina fuafuaga, faʻamautinoa osofaʻiga faʻatatau, ma puipuia ai tali soona fai e ono faʻaleagaina ai aano i totonu. O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai le galuega a sela T i le puipuiga o le tino, o latou ituaiga, ma le auala latou te fesoasoani ai i le tausia o le soifua maloloina.

O a sela T?

O sela T (T lymphocytes) o se ituaiga lymphocyte, o se ituaiga sela toto paʻepaʻe e iai sona sao i le puipuiga faʻafetaui. O le puipuiga faʻafetaui o se faiga puipuiga e mafai ona iloa faʻapitoa ai siama ma atiina ae le manatuaga o le puipuiga o le tino, e mafai ai e le tino ona tali vave ma malosi pe a feagai ma le taufaʻamataʻu lava e tasi i le lumanaʻi.

O le igoa "T cell" e sau mai le totoga e matua ai nei sela, o le thymus. E muamua fausia sela T i le ponaivi ona malaga atu lea i le thymus e faia ai le matua ma le filifiliga. I le taimi o lenei faagasologa, e "a'oa'oina" sela T e iloa ai antigens mai fafo ae le osofa'ia sela o le tino lava ia. O lenei faiga filifiliga e taua tele mo le puipuia o fa'ama'i autoimmune.

Auala e iloa ai e sela T ia taufaamata'u: mea e talia ai ma le fa'aalia o antigen

E iloa e sela T ia lamatiaga e ala i se fausaga faapitoa i luga o latou luga e ta'ua o le T-cell receptor (TCR). E le pei o antibodies, lea e mafai ona iloa ai antigens saoloto, e masani ona iloa e TCR ni vaega o antigen (peptides) e tu'uina atu e mole mole MHC (Major Histocompatibility Complex) i luga o isi sela.

Faigofie lava:
– O le MHC vasega I e maua i toetoe lava o sela uma i le tino ma e faʻaalia ai antigens mai totonu o le sela. E taua tele lenei mea mo le iloa o faʻamaʻi pipisi poʻo suiga i sela (e.g., sela o le kanesa).
– O le MHC vasega II e maua tele i sela fa'apolofesa e tu'uina atu antigen e pei o sela dendritic, macrophages, ma sela B. O nei molela'au e fa'aalia ai antigens e afua mai fafo atu o le sela (extracellular), mo se fa'ata'ita'iga mai siama 'aina.

FAITAU  Faiga o le gaioiga o adrenergic receptors

O le faagasologa o le faʻaalia o antigen e mafai ai e sela T ona galulue ma le saʻo atoatoa: osofaia le sini saʻo, i le taimi saʻo.

Ituaiga o sela T ma a latou galuega

E lē o se vaega e tasi sela T. E tele ituaiga eseese e eseese a latou galuega, ae e galulue fa'atasi.

1. Sela Fesoasoani T (CD4+): fa'atonutonu ma fa'amaopoopo o le tali atu o le puipuiga o le tino

O sela Fesoasoani T o “pule” ia o le puipuiga o le tino. Latou te lē fasiotia sa’o lava siama, ae latou te fa’asa’olotoina ni cytokines (molecules fa’ailo) e fa’agaoioia ma fa’atonutonu ai gaioiga a isi sela puipuiga. E iloa e sela Fesoasoani T ia antigens e tu’uina mai e le MHC vasega II.

O galuega autū a sela fesoasoani T e aofia ai:
– Fa'agaoioia sela B e gaosia ai ni antibodies e sili atu le lelei (suiga o vasega) ma fausia ai ni sela manatua.
– Fa'agaoioia macrophages e fa'ateleina ai lo latou gafatia e fasiotia ai siama 'aina.
– Fa'afaigaluega isi sela puipuia e pei o neutrophils ma eosinophils e tusa ai ma le ituaiga o fa'amata'u.
– Fa'atonutonu le mamanu o le tali atu o le puipuiga o le tino ina ia fetaui ma le siama o lo'o fetaia'i.

E iai fo'i vaega taua o sela Fesoasoani T, mo se fa'ata'ita'iga:
– Th1: e malosi tele e faasaga i siama i totonu o le tino (e pei o siama ma nisi siama), e faamalosia ai le faagaoioiga o macrophage.
– Th2: lagolagoina le tali atu i parasite ma e iai sona sao i le faʻamaʻi o allergies.
– Th17: taua i le puipuiga o le mucosal ma le tau faasaga i nisi siama/fungi, ma e fesoʻotaʻi foʻi ma le mumū.
– Tfh (T follicular helper): fesoasoani i sela B i totonu o germinal centers o lymph nodes e gaosia ai ni antibodies e sili atu ona patino ma malolosi.

2. Sela T e afaina ai le tino (CD8+): fasiotia sela ua a'afia ma sela o le kanesa.

O sela T e mafua ai le fasiotia o sela o le tino ua a'afia i siama po'o sela ua le toe masani ai (e pei o sela o le kanesa). E iloa e nei sela ni antigens i le vasega I o le MHC.

E matuā aogā ma pulea lelei le auala e fasioti ai:
– E fa'asa'oloto e sela T oona le perforin e fa'atupu ai ni pu i totonu o le membrane o le sela fa'atatau.
– Ona fa'aofi lea o le granzyme lea e fa'aosofia ai le apoptosis (oti fa'apolokalameina o sela).
– Faatasi ai ma le apoptosis, e “fasiotia” lelei sela fa'atatau, ma fa'aitiitia ai le tele o le mumū.

FAITAU  Le matafaioi a sela B i le puipuiga o le tino

E taua tele lenei galuega i le puleaina o faʻamaʻi pipisi, auā e nanā ma faʻateleina siama i totonu o sela. A aunoa ma sela T e afaina ai siama, e mafai e siama ona salalau lautele atu.

3. Sela T Fa'atonutonu (Treg): tausia le paleni ma puipuia fa'ama'i pipisi o le tino

Afai o sela fesoasoani ma sela oona o le malosiaga lea e osofaʻi ai, o lona uiga o sela faʻatonutonu o le T o “leoleo i totonu” ia e taofia ai le puipuiga o le tino mai le osofaʻia o ia lava pe soona tali atu. E fesoasoani Tregs e faʻatumauina le onosaʻi o le puipuiga o le tino ma puipuia ai le mumū tumau.

O matafaioi a sela Treg e aofia ai:
– Taofiofia ai le fa'agaoioiga o sela puipuia o le tino pe a pulea lelei le lamatiaga.
– Puipuia sela T o lo'o tali atu fa'asaga i le "tagata lava ia" mai le atina'eina o se tali fa'a-tekinisimā.
– Fesoasoani e faatumauina le paleni i totonu o aano e pei o le manava, lea e masani ona fetaiai ai le puipuiga o le tino ma siama masani (microbiota) ma meaʻai.

O le le paleni i le galuega a le Treg e mafai ona fesoasoani i faʻamaʻi pipisi o le tino, allergies, poʻo le mumū tumau.

4. Sela T o le Manatua: o le faavae lea o le puipuiga mo se taimi umi

O se tasi o malosiaga o le puipuiga fa'afetaui o lona gafatia lea e "manatua" ai siama. A mae'a ona fo'ia se fa'ama'i pe a uma ona tui puipui, o nisi sela T e avea ma sela T manatua. A toe a'afia, e vave ma malosi le tali atu o sela T manatua nai lo le tali muamua.

E mafai e sela T manatua ona tumau mo le tele o tausaga, e oo lava i le tele o tausaga. O le mafuaʻaga lea e aoga ai tui puipui: latou te "toleni" le puipuiga o le tino e aunoa ma le mafua ai o ni maʻi matuia, ina ia saunia ai le tino mo faʻamaʻi pipisi moni i le lumanaʻi.

Le matafaioi a sela T i tui puipui ma faʻamaʻi pipisi

E toatele tagata e manatu e na'o le aoga o tui puipui e ala i antibodies. Peita'i, e iai le sao taua o sela T, aemaise lava i:
– Fesoasoani i sela B e gaosia ni antibodies e sili atu ona matutua ma tumau (matafaioi o le fesoasoani T).
– Fa'aitiitia le ogaoga o le fa'ama'i e ala i le vave fasiotia o sela ua a'afia (matafaioi a le cytotoxic T).
– E maua ai le puipuiga pe a amata ona fa'aitiitia le malosi o antibodies, auā e mafai ona tumau pea le malosi o sela manatua T.

FAITAU  Aiseā e tāua ai amino acids tāua

I nisi faʻamaʻi pipisi—aemaise lava i siama—o le tali atu a le sela T e masani lava ona avea ma mea e filifili ai pe vave ona pulea le faʻamaʻi pe faʻasolosolo atu i se faʻamaʻi ogaoga.

A sese sela T: taunuuga mo le soifua maloloina

Ona o la latou matafaioi autū, o faʻaletonu o sela T e mafai ona i ai ni taunuuga tetele:
– Le lava o le puipuiga o le tino: Afai e itiiti le numera po'o le galuega a sela T, e faigofie ona a'afia le tino i fa'ama'i pipisi. O se fa'ata'ita'iga lauiloa o le HIV, lea e osofa'ia ai sela CD4+ T, ma fa'avaivaia ai le feso'ota'iga o le puipuiga o le tino.
– Autoimmune: Afai e fa'alavelaveina le filifiliga i le thymus po'o le Treg control, e mafai e sela T ona osofa'ia o latou lava a'ano, ma mafua ai fa'ama'i e pei o le type 1 diabetes, multiple sclerosis, po'o le lupus.
– Allergies ma le tale: O nisi tali atu o le sela fesoasoani T (e pei o le pulea e le Th2) e ono mafua ai ni tali atu i allergies e tele.
– Kanesa: O sela T e maua i le cytotoxic e tatau ona fesoasoani e mata'ituina ma fa'aumatia sela e le masani ai. Afai e mafai e sela o le kanesa ona "'alo'ese" mai le mata'ituina o sela T, e mafai ona tuputupu a'e tumo. O le fa'avae lea mo le atina'eina o togafitiga fa'aonaponei o le puipuiga o le tino e pei o le checkpoint inhibitors ma le togafitiga CAR-T.

I'uga

O sela T o vaega autū ia o le puipuiga o le tino, e lē gata o ni malosiaga e osofaʻi ai ae o ni faʻatonutonu foʻi, faʻapaleni, ma ni mea e teu ai manatuaga o le puipuiga o le tino. O sela fesoasoani T e faʻamaopoopoina le tali atu o le puipuiga o le tino, o sela T e faʻaleagaina ai sela ua aʻafia ma sela o le kanesa, o sela T faʻatonutonu e puipuia ai le soona tali atu ma faʻamaʻi o le tino, ma o sela T manatua e maua ai le puipuiga mo se taimi umi. O le malamalama i le galuega a le sela T e fesoasoani ia i tatou e malamalama ai pe aisea e tau ai le tino ma faʻamaʻi pipisi, pe aisea e aoga ai tui puipui, ma pe aisea e mafai ai e nisi faʻaletonu ona oʻo atu ai i maʻi ogaoga. Faatasi ai ma le alualu i luma i suʻesuʻega o le puipuiga o le tino, o sela T e tāua foʻi i le atinaʻeina o togafitiga fou e folafola mai, aemaise lava i le taua faasaga i le kanesa ma faʻamaʻi pipisi.

Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga mo galuega faatino a le aʻoga (e faigofie atu) pe mo tamaiti aʻoga i kolisi (e sili atu ona faʻasaienisi, faʻatasi ai ma faʻamatalaga ma upu autu).

Taofi faamatalaga