Mataupu Faavae o le Faagaioiga o Photodiodes ma Phototransistors
O le atinaʻeina o tekinolosi faʻaeletoronika faʻaonaponei e faʻalagolago tele i masini e mafai ona "vaʻaia" le malamalama ma liua i ni faʻailoilo eletise. O vaega e lua e masani ona faʻaaogaina mo lenei faʻamoemoe o photodiodes ma phototransistors. O nei mea uma e lua e aofia i le aiga o semiconductors e maaleale i le malamalama, e faʻaaogaina lautele i faiga faʻaautomatika, fesoʻotaʻiga vaʻaia, mea e fuaina ai, ma masini faʻatau e pei o mea e pulea mamao, lomitusi, ma sensors malamalama i telefoni feaveaʻi. E ui lava e tali uma i le malamalama, o photodiodes ma phototransistors e eseese a latou mataupu faavae faʻatino, uiga, ma faʻaoga. O lenei tusiga o loʻo talanoaina loloto ai a latou mataupu faavae faʻatino, faʻatusatusaina, ma tuʻuina atu faʻataʻitaʻiga o a latou faʻaoga.
-
1. Fa'avae o le Lagonaina o le Malamalama i Semiconductors
Ina ia malamalama i photodiodes ma phototransistors, e manaʻomia ona tatou manatua le manatu autū o semiconductors: o mea e feaveaʻi ai le eletise, electrons ma holes. A paʻi atu le malamalama (photons) i se mea semiconductor, latou te faʻamalosia electrons, ma mafua ai ona latou siitia mai le valence band i le conduction band. O lenei faiga e fausia ai ni paga electron-hole. O le tele o photons e mitiia, o le tele foi lea o paga o mea e feaveaʻi ai le eletise e fausia, ma faʻateleina ai le tele o le eletise e mafai ona tafe.
O le manatu autū lenei: e mafua ai e le malamalama ni suiga i meatotino eletise o vaega. O nei suiga e mafai ona i ai i le tulaga o le faateleina o le tafe eletise, faaitiitia o le tetee, po o le foliga mai o se voltage. I photodiodes ma phototransistors, o le suiga autū e vaaia i le tafe eletise.
-
2. Mataupu Faavae o le Faagaioiga o le Photodiode
a. Fausaga ma le Faiga o Galuega
O le photodiode o se PN diode (po'o ni fesuia'iga e pei o le PIN ma avalanche photodiodes) ua mamanuina ina ia maaleale i le malamalama. O le fausaga PN e fausia ai se vaega o le fa'aitiitia, o se vaega e leai ni avega totogi saoloto e galue e pei o se "vaega vavae'ese" ua molia.
E mafai e Photodiodes ona faʻagaoioia i le tele o auala, ae o auala e masani ona faʻaaogaina o:
1. Faiga fa'a-photoconductive (fa'afeagai)
O le photodiode e fa'afeagai le itua'iga. E fa'alauteleina le vaega o le fa'aitiitia, e vave le tali atu, e fa'aitiitia le capacitance, ma e masani lava ona lelei le linearity. O lenei faiga e masani lava ona fa'aaogaina mo sensors ma feso'ota'iga opitika.
2. Faiga photovoltaic (leai se fa'aituau/leai se fa'aituau)
E lē fa'aitu'au mai fafo ata o le photodiodes. O le malamalama e ulufale mai e maua ai se voltage e tutusa ma se solar cell, e ui lava e la'ititi. O lenei mea e iai le lelei o le maualalo o le pisa, ma talafeagai ai mo nisi o fua, ae e mafai ona telegese le tali atu nai lo le fa'aitu'au fa'afeagai.
e. Faiga o le Liliuina o le Malamalama i le Tafega
Pe a fa'aalia le photodiode i le malamalama:
1. E mitiia photons i le vaega o le fa'aitiitia pe lata ane i le so'oga.
2. Ua fausia se paga eletise-pu.
3. O le fanua eletise i totonu i le feso'ota'iga e vavae'eseina ai le paga:
– E tuleia eletise i le itu N
– Ua tulei le pu i le itu P
4. O lenei vavae'eseina o le moliaga e maua ai se tafega o le malamalama (photocurrent).
O le aofaʻi atoa o le tafe atu e masani lava o se tuufaatasiga o:
– Tafe pogisa: o se tafe itiiti e tafe tusa lava pe leai se malamalama (ona o aafiaga o le vevela).
– Tafe o le malamalama: tafega e tutusa ma le malosi o le malamalama.
I se faaupuga faigofie, o le pupula o le malamalama → o le tele foi lea o le tafe mai o le malamalama (photocurrent).
i. Uiga o Photodiodes
O nisi o uiga taua o photodiodes e aofia ai:
– Tali vave (talafeagai mo faailoilo televave)
– Malosiaga laina i le malamalama i luga o se vaega patino
– E laʻititi lava le eletise e alu i fafo pe a faʻatusatusa i le phototransistor, o lea e masani ona manaʻomia ai se amplifier (op-amp/transimpedance amplifier)
– O le pisa ma le tafe pogisa o mea taua ia i faʻaoga saʻo.
-
3. Mataupu Faavae o le Faagaioiga o le Phototransistor
a. Fausaga Faavae o se Phototransistor
O le phototransistor o se transistor BJT (e masani lava o le NPN) o lona fa'avae e faia e lagona ai le malamalama. I totonu o se phototransistor, e galue le malamalama o se "tafe fa'avae" e pulea ai le tafe o le collector-emitter.
E le pei o photodiodes, lea e fa'atupuina sa'o le eletise mai le aafiaga o le photon, e fa'aogaina e phototransistors le gain a le transistor. Ona o le gain, e mafai ona sili atu le tele o le eletise e alu i fafo a le phototransistor.
b. Faiga Fa'atino: Malamalama e fai ma Sui o le Tafe Fa'avae
E mafai ona faʻamatalaina le auala e galue ai e pei ona taua i lalo:
1. E pa'i atu le malamalama i le vaega o le base–collector (e masani lava o le BC junction).
2. E fausia paga o le eletise ma le pu ona o le mitiia o le photon.
3. O lenei aafiaga e maua ai se tafe laʻititi e tutusa ma le tafe o le photobase.
4. I totonu o se transistor BJT, o le tafe o le aoina e tusa ma le:
\[
I_C \approx \beta \cdot I_B
\]
Talu ai o le \( I_B \) e "faia" e le malamalama, o le a pulea e le malamalama le \( I_C \).
O le iʻuga, o suiga laiti i le malosi o le malamalama e mafai ona mafua ai ni suiga tetele i le tafe o le eletise nai lo le photodiode, ona o le gain factor \(\beta\).
c. Faiga o le Matagaluega ma le Fa'atinoga
E masani ona faʻaaogaina phototransistors i auala nei:
– Common emitter: le collector i le voltage e ala i se resistor, e fa'aulufale mai i le collector. A fa'aalia i le malamalama, e sili atu le "ON" o le transistor, e suia le voltage o le fa'aulufale mai.
– Common collector (emitter follower): le mea e alu i le emitter, e aoga mo nisi ae e seasea ona iai i masini faigofie.
O nisi taimi e aveese ai le pine faavae (3-pin) o phototransistors, ae o le tele foi e na o le 2-pin (e le mafai ona maua le faavae i totonu).
d. Uiga o Phototransistors
– E sili atu ona maaleale (sili atu le malosi o le eletise)
– E telegese nai lo photodiodes ona o le faagasologa o le teuina o le totogi ma le malosi o le transistor
– E foliga mai e itiiti ifo le laina sa'o i nisi tulaga, aemaise lava i le tulaga o le saturation
– Talafeagai mo le iloa o le malamalama/pogisa, iloa o mea faitino, optocouplers, faitau o suiga o le tau, ma faʻaoga faigofie e pulea ai.
-
4. Faatusatusaga o le Photodiode ma le Phototransistor
O se aotelega lenei o eseesega autū:
1. Saosaoa o le tali atu
– Photodiode: vave tele (lelei mo fesoʻotaʻiga vaʻaia, vave le fesuiaʻiga)
– Phototransistor: e telegese (lava mo masini fa'alogo lautele)
2. Maaleale / faʻateleina
– Photodiode: eletise laʻititi, e masani ona manaʻomia le faʻamalosia
– Phototransistor: ua tele atu le tafe ona o le transistor gain
3. Fa'asologa sa'o
– Photodiodes: e masani ona sili atu ona laina sa'o
– Phototransistor: e mafai ona lē laina, faigofie ona fa'atumuina
4. Faasologa
– Photodiode: e masani ona manaʻomia se matagaluega faʻamalosi eletise mai le eletise i le voltage
– Phototransistor: e mafai ona fa'aoga sa'o ma se tete'e faigofie o le avega
5. Talosaga
– Photodiodes: feso'ota'iga alava optic, sensors sa'o, fuaina o le malamalama ua fa'atulagaina
– Phototransistors: masini e iloa ai mea faitino, masini e iloa ai laina, optocouplers, ki o moli
-
5. Faʻataʻitaʻiga o Faʻaoga i le Olaga Moni
1. Optocoupler
E tele optocouplers e faʻaaogaina phototransistors ona e manaʻomia ona lava le tele o le faailoilo o le output e faʻatautaia ai matagaluega numera poʻo matagaluega fesuiaʻi.
2. Mea e talia ai le infrared
I masini e talia ai le IR (remotes), e masani ona faʻaaogaina photodiodes poʻo photodiode-based IR receiver modules ma amplifiers i totonu aua latou te manaʻomia se tali vave i le modulation (e.g. 38 kHz).
3. Sensor laina i luga o le robot
E masani ona faʻaaogaina phototransistors faʻatasi ma IR LEDs e fai ma transmitters e faitau ai faʻaata o le malamalama mai mea uliuli/paʻepaʻe.
4. Mita o le malosi o le malamalama
E sili atu ona talafeagai photodiodes mo masini e manaʻomia ai le saʻo o le malosi ma le laina saʻo.
-
6. Faaiuga
E liua e Photodiodes ma phototransistors le malamalama i faailoilo eletise, ae e eseese auala latou te faʻaaogaina. E faʻaaogaina e Photodiodes le fausiaina o paga electron-hole i le PN junction e faʻatupu ai se photocurrent vave ma laina, ma avea ai ma mea lelei mo faʻaoga saoasaoa maualuga ma fua saʻo. Ae o Phototransistors, i le isi itu, e faʻaaogaina aafiaga o le malamalama e "sui" ai le base current ona faʻateleina lea e ala i le transistor's gain, ma avea ai ma mea e sili atu ona maaleale ma faigofie ona faʻaaoga i matagaluega faigofie, e ui lava e masani ona telegese ma itiiti le laina.
O le malamalama i le auala e faʻagaoioia ai uma e lua, e mafai ona tatou filifilia vaega saʻo mo o tatou manaʻoga: pe o tatou sailia le saoasaoa ma le saʻo (photodiodes) pe o le maaleale ma le faigofie (phototransistors). A faʻaaogaina saʻo, o mea uma ia e lua o ni faʻavae taua o faiga faʻaonaponei o masini faʻalogo.