O le Taua o le Tamaoaiga Faapolokiki

O le Taua o le Tamaoaiga Faapolokiki

O le tamaoaiga fa'apolokiki o se upu e tu'ufa'atasia ai ni matā'upu tetele se lua: tamaoaiga ma le saienisi fa'apolokiki. I le avea ai o se matā'upu o su'esu'ega o lo'o fa'atupula'ia, o le tamaoaiga fa'apolokiki e fa'amoemoe e malamalama i le sootaga i le va o faiga fa'apolokiki ma gaioiga fa'aletamaoaiga i totonu o se atunu'u po'o se itulagi patino. I totonu o lenei tusiga, o le a matou fa'amatalaina ai le taua tele o le tamaoaiga fa'apolokiki i le tulaga fa'aonaponei ma le auala e mafai ai e se malamalamaga atoatoa i lenei matā'upu ona maua ai le tele o fa'amanuiaga i tagata ta'ito'atasi, sosaiete, ma malo.

Talafaasolopito ma le Atinaʻeina o le Tamaoaiga Faʻapolokiki

Na muamua aliaʻe mai le tamaoaiga faapolokiki o se mataupu tau aʻoaʻoga i le faaiuga o le seneturi lona 18 ma le amataga o le seneturi lona 19, faatasi ai ma galuega a tagata lauiloa e pei o Adam Smith, David Ricardo, ma Karl Marx. O Smith, faatasi ai ma lana tusi "The Wealth of Nations," e masani ona taʻua o le tama o tamaoaiga faaonaponei, ae o Marx na ia saunia se auiliiliga taua o le faiga faakapitalisi ma faalauiloa ai ni manatu e pei o le faaaogaina sese o tagata faigaluega ma le taua faaopoopo. O le fausiaina i luga o nei aʻoaʻoga masani, ua alualu i luma ai le tamaoaiga faapolokiki i se saienisi faʻapitoa e tuʻufaʻatasia ai auala eseese, e aofia ai le tamaoaiga laiti, tamaoaiga tetele, sosaiete, ma le saienisi faapolokiki.

Aiseā e Tāua ai le Tamaoaiga Fa'apolokiki?

1. Malamalama i Faiga Faavae a le Malo

O le faiga fa'avae a le malo o se tasi o vaega autū e taua tele ai le tamaoaiga fa'apolokiki. O le faia lelei o faiga fa'avae a le malo e mana'omia ai se malamalamaga mae'ae'a i le auala e a'afia ai fa'ai'uga fa'apolokiki e mea eseese tau tamaoaiga ma le fa'afeagai. Mo se fa'ata'ita'iga, o faiga fa'avae tau tupe ma tupe a se atunu'u o le a a'afia ai le fa'ateleina o tau, leai o ni galuega, ma le tuputupu a'e o le tamaoaiga. I lenei tulaga, o le malamalama i le sootaga mafua'aga i le va o faiga fa'avae a le malo ma taunu'uga tau tamaoaiga e taua tele.

FAITAU FOI  Malamalama i Tupe a le Malo

2. Su'esu'ega o Faiga Tau Tamaoaiga ma le Temokalasi

E suʻesuʻeina foʻi e le tamaoaiga faʻapolokiki faiga eseese tau tamaoaiga, e pei o le faiga faʻakapitalisi, faiga faʻasosalisi, ma faiga fefiloi, ma le auala e faʻatino ai nei faiga i lalo o tulaga faʻapolokiki eseese. I le taimi lava e tasi, e suʻesuʻeina e le tamaoaiga faʻapolokiki le auala e aʻafia ai e le faatemokalasi ma le pule sauā le faiga faʻavae tau tamaoaiga. E mafai ona matuā eseese le aʻafiaga o faiga faʻapolokiki i le tamaoaiga e faʻatatau i le faiga o le malo o loʻo iai. Mo se faʻataʻitaʻiga, i malo faatemokalasi, e masani ona aʻafia le faiga faʻavae tau tamaoaiga e mafaufauga faʻapolokiki, ae i malo pule sauā, atonu e sili atu ona aʻafia e manaʻoga o tagata maualuluga.

3. Fa'aauauina ma Atina'e Tamaoaiga

O le mataupu o le fa'aauauina ma le atina'eina o le tamaoaiga o se isi vaega lea e maua ai e le tamaoaiga fa'apolokiki ni malamalamaga taua. O le atina'e fa'aauauina e le gata ina mana'omia ai le tuputupu a'e faifai pea o le tamaoaiga ae fa'apea fo'i le puipuiga o le siosiomaga ma le fa'amasinoga tonu lautele. O le tamaoaiga fa'apolokiki e su'esu'eina pe fa'apefea ona mafai e faiga fa'avae a le malo, i tulaga fa'alotoifale ma le lalolagi atoa, ona fa'alauiloa pe fa'alavelaveina le atina'e fa'aauauina. Mo se fa'ata'ita'iga, o fesoasoani tau suau'u e mafai ona fa'aleagaina ai le siosiomaga ae i le taimi lava e tasi e mafai ona aoga i le tuputupu a'e o le tamaoaiga i se taimi pu'upu'u ma le mautu lautele. O iinei e iai le sao o le tamaoaiga fa'apolokiki e ala i le iloiloina o fefa'ataua'iga i le va o le tuputupu a'e o le tamaoaiga, tutusa, ma le fa'aauauina o le siosiomaga.

4. Manuia ma le Tufatufaina o le Tamaoaiga

O se tasi o luʻitau sili ona tetele i le tamaoaiga o le auala e tufatufa atu ai le tamaoaiga ma le soifua manuia. E fesoasoani le tamaoaiga faʻapolokiki e malamalama i mea e aʻafia ai le tufatufaina atu o le tamaoaiga ma le auala e mafai ai e nisi o faiga faʻavae ona aʻafia ai le soifua manuia lautele. Mo se faʻataʻitaʻiga, pe sili atu le aoga o se lafoga faʻasolosolo i le toe tufatufa atu o le tamaoaiga nai lo se lafoga mafolafola? O le a le matafaioi a le fesoasoani lautele i le faʻaitiitia o le le tutusa o le tamaoaiga? O suʻesuʻega i le tamaoaiga faʻapolokiki e maua ai tali e faʻavae i luga o auʻiliʻiliga loloto faʻapitoa ma faʻateorē.

FAITAU FOI  Fa'amatalaga o le Maketi Masani

5. Fa'avaomalo ma le Tamaoaiga Fa'apolokiki Fa'avaomalo

I le vaitaimi o le lalolagi atoa, ua faʻateleina le lavelave o fegalegaleaiga i le va o atunuu. O le tamaoaiga faʻapolokiki faavaomalo e suʻesuʻeina le tafega o fefaʻatauaʻiga, tupe teufaafaigaluega tuusaʻo mai fafo, ma faiga faʻavae tau tamaoaiga o le lalolagi e aʻafia ai fegalegaleaiga i le va o atunuu. O le auala e aʻafia ai e lafoga, faʻasa, ma maliega tau fefaatauaiga faavaomalo ia tamaoaiga i totonu o le atunuu o mataupu ia e iloiloina i le tamaoaiga faʻapolokiki faavaomalo. O le malamalama i tulafono faʻavaomalo, fegalegaleaiga faʻavaomalo, ma le tamaoaiga o le lalolagi e taua uma iinei.

6. O le Faatosinaga o Tekonolosi ma Fouga Fou

O tekinolosi ma mea fou e taua tele mo le tuputupu aʻe o le tamaoaiga, ma o le tamaoaiga faʻapolokiki e maua ai se faʻavae auʻiliʻili mo le malamalama i lo latou aʻafiaga. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le tamaoaiga faʻatekinolosi ma le otometi ua mafua ai le faʻalavelave i vaega eseese, ma faʻatupuina ai galuega fou aʻo faʻaumatia isi. O faiga faʻavae a le malo e pei o aʻoaʻoga, toe aʻoaʻoina o tagata faigaluega, ma tulafono faʻatonutonu o tekinolosi o se taulaʻiga lea o le tamaoaiga faʻapolokiki e faʻamautinoa ai o loʻo faʻagasolo le suiga o tekinolosi i se auala e aofia ai ma tutusa.

7. O le Faatosinaga o Faalapotopotoga Tau Tupe ma Faalapotopotoga Faavaomalo

E tele naua le aafiaga o faalapotopotoga tau tupe ma kamupani faavaomalo i le tamaoaiga o le lalolagi. O loo suʻesuʻeina e le tamaoaiga faapolokiki le auala e fegalegaleai ai lenei faatosinaga ma faiga faavae a le malo ma tamaoaiga i totonu o le atunuu. Mo se faataitaiga, o le faaletonu tau tupe i le 2008 na lauiloa ai le auala e mafai ai e le faaletonu o le vaega tau tupe ona mafua ai se pa'ū o le tamaoaiga o le lalolagi. O suesuega i le tamaoaiga faapolokiki e mafai ona maua ai ni malamalamaaga mo le atiina ae o faiga faavae e mafai ona puipuia ai faalavelave faapena i le lumanai.

FAITAU FOI  Manaʻoga ma Mea e Manaʻo i ai Tagata

8. Le Mautonu Fa'apolokiki ma le Tamaoaiga

O le lē mautu fa'apolokiki, e pei o fete'ena'iga, fouvalega, po'o feeseesea'iga fa'ale-aganu'u, e mafai ona i ai se aafiaga tele i le tamaoaiga. E fesoasoani le tamaoaiga fa'apolokiki e malamalama ai i le auala e a'afia ai e le lē mautu fa'apolokiki tupe teufaafaigaluega, tuputupu a'e o le tamaoaiga, ma le soifua manuia o le sosaiete. E le gata i lea, e su'esu'e fo'i e le tamaoaiga fa'apolokiki le auala e mafai ai e fa'alavelave fa'aletamaoaiga ona fa'aosofia ai le lē mautu fa'apolokiki, ma fa'atupuina ai se ta'

I'uga

I se lalolagi ua faʻateleina le lavelave ma le fesoʻotaʻi, e le mafai ona faʻateleina le taua o le tamaoaiga faʻapolokiki. O se matāʻupu o suʻesuʻega e maua ai se faʻavae auʻiliʻili mo le malamalama i le auala e fegalegaleai ai faiga faʻavae ma faiga faʻaletamaoaiga ma faiga faʻapolokiki, i tulaga faʻalotoifale ma le lalolagi atoa. E ala i le malamalama lelei i le tamaoaiga faʻapolokiki, e mafai ona tatou atiina ae ni faiga faʻavae e sili atu ona aoga, tutusa, ma gafataulimaina. I le avea ai ma tagata taʻitoʻatasi, o le malamalama i le tamaoaiga faʻapolokiki e mafai foʻi ona maua ai ni malamalamaaga e avea ai ma tagatanuʻu sili atu ona malamalama ma faitio i le iloiloina o faʻaiuga faʻapolokiki ma le tamaoaiga e aʻafia ai o tatou olaga i aso taʻitasi. O le mea lea, e taua le tamaoaiga faʻapolokiki e le gata mo tagata aʻoga ma tagata fai tulafono, ae faʻapea foʻi mo le lautele o tagata lautele o loʻo sailia le fausiaina o se lumanaʻi sili atu.

Taofi faamatalaga