13 Faʻataʻitaʻiga o Fesili e uiga i le Faiga o le La
1. E faʻavae i luga o le ata i autafa, o le numera 2 o loʻo faʻaalia ai le vaega...
A. chromosphere
B. ata o le lalolagi
C. korona
D. le ogatotonu o le la
Talanoaga
1. O le Korona, o le vaega pito i fafo o le la ma e foliga mai e siʻomia le la i le taimi o le gasetoto o le la.
2. O le vevela o le photosphere e tusa ma le 6000 tikeri Celsius, o le mafiafia e tusa ma le 500 km ma e ta'ua o le vaega malamalama aua e fa'asa'olotoina ai... malamalama matuā malosi lava ma o nisi vaega o lona malamalama e oo atu i le lalolagi.
3. O le chromosphere, e tusa ma le 4000 i le 10.000 tikeri Celsius le vevela, e tusa ma le 16.000 km le mafiafia. E le vaaia le malamalama mai le chromosphere ona ua ufitia e le malamalama mai le photosphere. I le taimi o le eclipse o le la, e foliga mai le chromosphere o se mama mumu.
4. O le ogatotonu o le la, o le ogatotonu lea o le la, e tusa ma le 15 miliona tikeri Celsius lona vevela, e tusa ma le 1/4 o le lautele o le la ma e tusa ma le 1/64 o le aofaʻi atoa o le la. I lenei vaega, e tutupu ai ni faʻalavelave faʻafefiloi, ma liua ai le kesi haitorosene i le kesi helium.
O le tali sa'o o le B.
2. Va'ai i le ata o ta'amilosaga o paneta i le faiga o le la i lalo!
O le taamilosaga o le asteroid e taoto i le va o taamilosaga o paneta e lua ua faanumeraina….
A. 1 ma le 2
B. 2 ma le 3
C. 3 ma le 4
D. 4 ma le 5
Talanoaga
O le taamilosaga a le asteroid e taoto i le va o taamilosaga a paneta o Mars (4) ma Jupiter (5).
O le tali sa'o o le D.
3. Va'ai i le ata o le paneta ma le fa'amatalaga lenei!
1. e aofia ai paneta i fafo
2. le paneta aupito tele
3. e lona 6 mai le la
4. e tasi le satelite
O le fa'amatalaga i luga e talafeagai mo le paneta e pei ona fa'aalia i le ata i le itu o le...
A. 1 ma le 2
B. 1 ma le 3
C. 2 ma le 4
D. 3 ma le 4
Talanoaga
O le ata o loʻo i luga o se ata o le paneta o Saturn. O uiga o le paneta o Saturn e faʻapea:
1. E iai se mama e si'omia ai, e aofia ai tioata aisa ma le kaponi
2. O le paneta lona lua lea e sili ona telē pe a mavae le paneta o Iupita, e 120.000 km le lautele (10 x le lautele o le lalolagi) ma e 1/95 x le mamafa o le lalolagi lona mamafa.
3. E 30 satelite masani, o le satelite aupito tele e ta'ua o Titan, e 5000 km le lautele
4. E aofia ai paneta i fafo. O paneta i fafo o paneta ia e mamao ese mai le la nai lo le Lalolagi, ae o paneta i totonu o paneta ia e latalata i le la nai lo le Lalolagi.
O le tali sa'o o le B.
4. Ia e ua'i toto'a atu i uiga nei o se paneta!
1. O le paneta aupito tele lea
2. Ia i ai se mama
3. Lanu mumu
4. O lona vaalele faataamilomilo e i le va o Mars ma Saturn
O uiga o le paneta o Iupita o loʻo faʻaalia i le numera .....
A. 1 ma le 2
B. 1 ma le 4
C. 2 ma le 3
D. 3 ma le 4
Talanoaga
O le paneta o Iupita o le paneta aupito tele ma o loʻo i le va o paneta o Maseti ma Saturn.
O le tali sa'o o le B.
5. Ia e ua'i toto'a atu i le fa'amatalaga lenei!
1) o lona taamilosaga e taoto i le va o Iupita ma Venus
2) taʻutaʻua i ona mama
3) ia i ai se satelite
4) o lona taamilosaga e taoto i le va o Venus ma Mars
Uiga o le paneta o le Lalolagi i le aofaʻi…
A. (1) ma le (2)
B. (1) ma le (4)
C. (2) ma le (3)
D. (3) ma le (4)
Talanoaga
O uiga o le paneta o le Lalolagi e faapea:
E tasi le satelite faalenatura o le paneta o le Lalolagi e ta'ua o le masina (3)
O le paneta o le Lalolagi o loʻo i le va o paneta o Venus ma Mars (4)
O le tali sa'o o le D.
6. O le feliuliua’i o le lalolagi e mafua ai…
A. suiga o vaitau i le itu o le lalolagi
B. eseesega i le umi o le ao ma le po
C. suiga o le ao ma le po
D. le gaioiga fa'aletausaga o le la
Talanoaga
O le faataamilosaga a le Lalolagi o le faataamilosaga lea o le Lalolagi i lona au, lea e faataamilo ai le Lalolagi agai i sasaʻe.
O aʻafiaga o le feliuliuaʻiga o le Lalolagi e faʻapea:
1. Suiga o le ao ma le po
2. O le gaioiga foliga mai o le la i aso taitasi e tupu (e foliga mai o le la e agai mai sasaʻe i sisifo)
3. E iai eseesega o taimi i nofoaga eseese
4. Ua sili atu ona fulafula le Lalolagi i le ekueta
O le tali sa'o o le C.
7. Ia e ua'i toto'a atu i le fa'amatalaga lenei!
(1) O le iai o le gaioiga fa'aletausaga o le la
(2) O le gaioiga i aso taitasi o le la mai sasaʻe i sisifo
(3) E tupu le suiga mai le ao i le po
(4) E iai se eseesega o le taimi i le longitude o le tulaga o le lalolagi.
(5) O le tutupu mai o eseesega o vaitau
O le aafiaga o le faataamilosaga a le Lalolagi e...
A. (1), (2), (3)
B. (2), (3), (4)
C. (2), (4), (5)
D. (3), (4), (5)
Talanoaga
O le feliuliuaʻiga o le lalolagi e mafua ai:
(2) O le gaioiga i aso taitasi o le la mai sasaʻe i sisifo
(3) E tupu le suiga mai le ao i le po
(4) E iai se eseesega o le taimi i le longitude o le tulaga o le lalolagi.
O le tali sa'o o le B.
8. Ia ua'i toto'a atu i mea fa'alenatura nei!
(1) O le tutupu mai o suiga o le vaitau
(2) Suiga o le ao i le po
(3) Suiga i fetu e vaaia i le lagi
(4) O le eseesega o le umi o le ao ma le po
(5) O le fegasoloa'iga o mea fa'alelagi mai sasa'e i sisifo
O mea tutupu faanatura e mafua mai i le feliuliua’iga o le lalolagi e fa’apea…
A. (1), (2) ma le (3)
B. (1), (2) ma le (4)
C. (1), (3) ma le (4)
D. (3), (4) ma le (5)
Talanoaga
O mea faanatura e mafua mai i le suiga tele o le lalolagi:
(1) O le tutupu mai o suiga o le vaitau
(3) Suiga i fetu e vaaia i le lagi
(4) O le eseesega o le umi o le ao ma le po
O le tali sa'o o le C.
9. Tatou te aʻafia i mea faanatura nei i o tatou olaga i aso faisoo:
(1) O le foliga vaaia o le gaioiga a le la mai le itu i matū i le itu i saute
(2) Eseesega o taimi i le longitude o le lalolagi
(3) E iai le ao ma le po
(4) O le foliga vaaia o le fegasoloaʻiga o tino faalelagi mai sasaʻe i sisifo
(5) Suiga o vaitau
O le mea masani e mafua mai i le feliuliua’i o le lalolagi i le natura e...
A. (1), (2) ma le (3)
B. (1), (2) ma le (5)
C. (2), (3) ma le (4)
D. (2), (4) ma le (5)
Talanoaga
O mea faanatura e mafua mai i le faataamilosaga a le Lalolagi:
(2) Eseesega o taimi i le longitude o le lalolagi
(3) E iai le ao ma le po
(4) O le foliga vaaia o le fegasoloaʻiga o tino faalelagi mai sasaʻe i sisifo
O le tali sa'o o le C.
10. Ia e ua'i toto'a atu i fa'amatalaga nei!
(1) Ua lauiloa o le paneta mumu
(2) Ia i ai sau mama matagofie
(3) E nonofo ai meaola
(4) o lona tulaga e latalata i le lalolagi
O le fa'amatalaga o lo'o i luga e aofia ai uiga o le paneta o Mars o le...
A. (1) ma le (3)
B. (1) ma le (4)
C. (2) ma le (3)
D. (2) ma le (4)
Talanoaga
O le paneta o Mars e taʻua o le paneta mumu ma e tū latalata i le Lalolagi.
E leai ni meaola ola i le paneta o Mars ma e leai foʻi ni mama matagofie o le paneta o Mars. O le paneta e iai mama matagofie o le paneta o Saturn, ae le o Mars.
Na o le pau le paneta e nonofo ai meaola o lo tatou paneta pele o le Lalolagi 😀
O le tali sa'o o le B.
11. Ia ua'i toto'a atu i fa'amatalaga nei!
(1) O le paneta pito i fafo lea
(2) E iai se mama e si'omia ai
(3) O le paneta aupito tele i le faiga o le la
(4) E lua ona satelite, o Deimos ma Phobos
Mai le faʻamatalaga o loʻo i luga, o uiga o le paneta o Saturn o...
A. (1) ma le (2)
B. (1) ma le (4)
C. (2) ma le (3)
D. (3) ma le (4)
Talanoaga
O le paneta o Saturn e iai se mama matagofie o loo siomia ai.
E 30 satelite o le paneta o Saturn.
O le paneta o Mars o loʻo i ai ni satelite se lua, o Deimos ma Phobos, o le paneta lea o Mars.
O le paneta o Saturn e lē o le paneta aupito tele, ae o le paneta aupito tele i le solar system o le paneta o Jupiter.
E faʻavae i luga o taʻamilosaga o paneta laʻitiiti (asteroids), e vaevaeina paneta i paneta i totonu ma paneta i fafo. O Saturn e manatu o le paneta pito i fafo auā, pe a tuʻu mai le La, e tuʻu i tua o taʻamilosaga o paneta laʻitiiti. E ese mai ia Saturn, o isi paneta i fafo o Jupiter, Uranus, ma Neptune.
O le tali sa'o o le A.
12. Ia e ua'i toto'a atu i fa'amatalaga nei!
(1) E iai ao haitorosene
(2) Fa'ata'amilomilo i le la i se ta'amilosaga fa'ata'amilomilo
(3) E umi lona si'usi'u
(4) Lanu mumu
Mai le faʻamatalaga o loʻo i luga, o uiga o se kometa o...
A. (1) ma le (2)
B. (1) ma le (3)
C. (2) ma le (3)
D. (3) ma le (4)
Talanoaga
E mūmū le lanu o le paneta o Mars.
O vaega o se kometa e aofia ai le nucleus, le coma, le ao haitorosene ma le siʻusiʻu.
O le tali sa'o o le B.
13. O le fa'amatalaga sa'o e uiga i uiga o paneta o le Lalolagi ma Mars o le...

Talanoaga
O le tali sa'o o le A.
Punaoa o fesili:
Fesili o le Su'ega Fa'aleatunuu mo le Saienisi a le A'oga Maualuga La'ititi/A'oga Maualuga Isalama