Ulutala: Fa'ata'ita'iga o Fesili Talanoaga o le Dihybrid Cross
Pengantar
O le faaupuga "dihybrid" e faasino i se fa'afefiloi i le va o ni tagata se to'alua e eseese i ni uiga po'o ni kenera e lua e fiafia i ai, ma o uiga ta'itasi e iai ni alleles se lua e ono mafai. O fa'afefiloi dihybrid o se manatu fa'avae i le genetics a Mendelian, e fesoasoani ia i tatou e malamalama i le auala e tu'ufa'asolo mai ai uiga i augatupulaga. O lenei tusiga o le a su'esu'eina atili ai fa'afefiloi dihybrid e ala i le tu'uina atu o fa'ata'ita'iga ma talanoaga.
Malamalama i le Dihybrid Crosses
O le fa'asolo o le dihybrid e taula'i i uiga eseese e lua. O uiga ta'itasi e pulea e se paga o alleles e mafai ona pule pe toe fa'asolo. O le fa'asolo o le dihybrid e aofia ai matua e heterozygous mo uiga eseese e lua ma su'esu'e le tufatufaina atu o na alleles i a latou fanau.
Mataupu Faavae Autū o Tulafono a Mendel
1. Tulafono o le Vavaeeseina: O alleles mo se uiga faapitoa po o se gene o le a vavae ese pe vavae ese faafuasei i le taimi o le fausiaina o gamete, o lea e na o le tasi le allele e maua e gamete taitasi mai paga allele taitasi.
2. Tulafono o le Fa'avasegaina Tuto'atasi: O alleles o genes eseese o le a mautofi tuto'atasi le tasi mai le isi, o lona uiga o le tufatufaina o le tasi allele e le afaina ai le tufatufaina o le isi allele - se'i vagana ua feso'ota'i fa'aletino genes i luga o le chromosome lava e tasi.
Fausaga o le Genotype ma le Phenotype
I se fa'asologa dihybrid, e masani ona tatou feagai ma tu'ufa'atasiga gamete e fa e ono mafai, aemaise lava pe a heterozygous matua mo uiga uma e lua. O lona uiga o lo'o tatou feagai ma se mea e sili atu ona lavelave o fegalegaleaiga allelic nai lo le fa'asologa monohybrid e tasi, lea e taula'i i na'o le tasi le gene.
Fua fa'atatau mo le Fuafuaina o le Numera o Gametes
Afai o le tagata o AaBb, e mafai ona tatou faʻaaogaina le tulafono o le tutoʻatasi faʻavasega e fuafua ai le aofaʻi o gametes e ala i le faʻateleina o le avanoa o paga taʻitasi o allele, ma maua ai le iʻuga 2 x 2 = 4 ituaiga eseese o gametes, e pei o AB, Ab, aB, ma le ab.
Fa'ata'ita'iga o Fesili e uiga i le Dihybrid Cross
Fesili 1: Fa'afefiloi o Pi i le va o La'au Pi e Lua
O la'au pi e iai alleles lapotopoto (R) ma mimigi (r), ma e lanu samasama (Y) pe lanumeamata (y). E lua la'au, e heterozygous mo uiga uma e lua (RrYy), e fa'afefiloi. O a fua fa'atatau o phenotypic e ono mafai?
Laasaga o le Tali:
1. Fuafua Gametes mai Matua: Talu ai e heterozygous uma e lua (RrYy), e mafai ona tatou maua ni ituaiga gametes e fa mai ia ituaiga taʻitasi, e pei o: RY, Ry, rY, ry.
2. Fa'aaogaina o le Punnett Square: I le fa'aofiina o gametes uma e mafai ona tupu i totonu o le 4×4 Punnett Square, e mafai ai ona tatou fuafuaina genotypes e ono tupu i le fanau.
3. Fa'atulaga le Genotype ma le Phenotype:
– O le Genotype Lapotopoto-Samasama (R_Y_) o le Phenotype o le RY ma isi e tu'ufa'atasia ai.
– O le Genotype Round-Green (R_yy) Phenotype o Ry ma le tu'ufa'atasiga e mafai ona maua ai lenei mea.
– O le genotype o le phenotype o le Wrinkled-Yellow (rrY_) o le rY ma ana tu'ufa'atasiga e o fa'atasi ma ia.
– O le Genotype Wrinkled-Green (rryy) o le Phenotype o le ry ma ona tu'ufa'atasiga fa'atasi.
4. Fuafua le tele o le Phenotype:
– Faitau pusa vaega tetele uma e vavalo ai le tele o phenotypic.
– I le iuga, e te maua ai se fua faatatau masani a Mendelian mo le dihybrid cross: 9:3:3:1.
O le fua faatatau o le phenotypic lea e maua mai lenei koluse e 9 Lapotopoto-Samasama: 3 Lapotopoto-Lanumeamata: 3 Mimigi-Samasama: 1 Mimigi-Lanumeamata.
Fesili 2: Fa'afefiloi o Fatu o Isi La'au
O se la'au e iai fugālaau mumu (A) e sili atu ona malosi nai lo le pa'epa'e (a) ma o le maualuga (T) e sili atu ona malosi nai lo le pu'upu'u (t). Afai e fa'afefiloi se la'au e feso'ota'i ma le AaTt ma se la'au aatt, o le a le i'uga o le F1?
Laasaga o le Tali:
1. Fa'amatala ia Gametes Matua:
– O le gamete muamua a le la'au (AaTt) o le AT, At, aT, po'o le at.
– O le gamete lona lua o le la'au (aatt) o lo'o i le.
2. Fausia se Ata Fa'alava:
– Tu'u fa'atasi gametes e mafai ona maua mai matua ta'itasi e fa'aaoga ai le Punnett Square 4×1.
– E tatau ona e iloiloina tu'ufa'atasiga e maua mai ai.
3. Fuafua le Tuufaatasiga o Genotype ma Phenotype:
– Fuafua le fua faatatau o le phenotype e aofia ai:
– AT-: Mumu-Maualuga
– aaT-: Pa'epa'e-Maualuga
– A-tt: Mumu-Pupuu
– aatt: Paʻepaʻe-Puʻupuʻu
4. Fuafua le Fa'asalalauga o le Phenotypic ma le Genotypic:
– Fa'ailoa le fua fa'atatau e fa'atatau i tu'ufa'atasiga o genotype e ono mafai.
O le iʻuga e 1 Mumu-Ulu: 1 Mumu-Puʻupuʻu: 1 Paʻepaʻe-Ulu: 1 Paʻepaʻe-Puʻupuʻu.
I'uga
O fa'alavalava dihybrid e ofoina atu ai ni malamalamaga loloto i le auala e mautofi ai ma fa'aalia ai kenera eseese i fanau. I le malamalama i tulafono a Mendel o le vavae'eseina ma le tuto'atasi o le fa'aputuga, e mafai ona tatou va'aia ai taunuuga o fa'alavalava eseese. O le fa'ata'ita'iina o fa'afitauli fa'ata'ita'i, e pei o na o lo'o fa'amatalaina i luga, o le ki lea i se malamalamaga auiliili o nei manatu ma lo latou fa'aogaina i mea moni o kenera o la'au po'o manu. O le mea moni, o le amataga lenei o se su'esu'ega sili atu ona lavelave o suiga o kenera ma fegalegaleaiga i le va o kenera i meaola.