Fa'ata'ita'iga o Fesili ma Talanoaga o Ituaiga o Colloids
Pendahuluan
O le colloid o se faiga e aofia ai ni vaega se lua: o le vaega ua fa'asalalauina ma le vaega ua fa'asalalauina. O le vaega ua fa'asalalauina o vaega ia e lapopo'a fa'akolloidal (1-1000 nm), ae o le vaega ua fa'asalalauina o le auala lea e fa'asalalauina ai vaega. E masani ona maua Colloids i le olaga i aso faisoo ma su'esu'eina i le kemisi ona o lo'o i ai o latou uiga tulaga ese e fa'avasega ai i latou mai fofo moni ma fa'asusuga. I totonu o lenei tusiga, o le a tatou talanoaina ai ni ituaiga o colloids e fa'atatau i o latou vaega ua fa'asalalauina ma fa'asalalauina, fa'atasi ai ma fa'ata'ita'iga o fa'afitauli ma talanoaga e fa'amanino ai lenei manatu.
Ituaiga o Colloids
E mafai ona vaevaeina colloids i ni nai ituaiga e faʻavae i luga o le vaega ua faʻasalalauina:
1. Aerosol: Colloid ma se vaega fa'asalalauina vai po'o se vaega mautu i se vaega fa'asalalauina kesi.
– Faʻataʻitaʻiga: Asu (malosi i le kesi), puao (vai i le kesi).
2. Emulsion: Colloid faatasi ai ma se vaega faasalalau vai i se vaega faasalalau vai.
– Faʻataʻitaʻiga: Susu, mayonnaise.
3. Foam: Colloid ma se vaega fa'asalalauina o le kesi i se vaega fa'asalalauina o le vai po'o le mautu.
– Faʻataʻitaʻiga: kulimi sele (kasa i totonu o le vai), fasimoli (kasa i totonu o le vai).
4. La: O mea fa'aputu e iai se vaega mautu ua salalau solo i se vaega vai ua salalau solo.
– Faʻataʻitaʻiga: Vali, vaitusi.
5. Kelu: O se keloiti lea e mafiafia ai le vaega fa'asalalauina ae o le vaega fa'asalalauina e vai, ma i'u ai ina avea ma se faiga e fai si mafiafia.
– Faataitaiga: Akara-agar, gelatin.
6. Aerosol malo: Colloid ma se vaega fa'asalalauina o le kesi i se vaega fa'asalalauina o le malo.
– Faʻataʻitaʻiga: Styrofoam.
Fesili Fa'ata'ita'i ma Talanoaga
Fesili 1
Fa'ailoa le ituaiga o colloid mai le faiga lenei:
1. Mayonnaise
2. Asu
3. Puao
4. Suau'u sele
5. Agar-agar
Talanoaga
1. Mayonnaise
– Ituaiga Colloid: Emulsion
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
I le mayonnaise, o le suāuu (le vaega fa'asalalauina o le vai) e fa'asalalauina i le vai (le vaega fa'asalalauina o le vai), e fesoasoani i ai se emulsifying agent.
2. Asu
– Ituaiga Colloid: Aerosol
– Vaega Fa'asalalauina: Malō
– Vaega Fa'asalalauina: Kasa
O le asu e aofia ai ni fasi mea malo laiti e faasalalau solo i le ea.
3. Puao
– Ituaiga Colloid: Aerosol
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
– Vaega Fa'asalalauina: Kasa
O le puao e aofia ai ni mataua laiti o le vai e salalau solo i le ea.
4. Suau'u sele
– Ituaiga Colloid: Foam
– Vaega Fa'asalalauina: Kasa
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
I le kulimi sele, e fa'asalalauina le ea (le vaega fa'asalalauina o le kesi) i totonu o se fa'avae kulimi (le vaega fa'asalalauina o le vai).
5. Agar-agar
– Ituaiga Koloid: Keli
– Vaega Fa'asalalauina: Malō
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
I le agar, o vaega malo o le agar e fa'asalalauina i le vai, ma fausia ai se faiga e le malo tele.
Fesili 2
Fuafua le ituaiga o le colloid, le vaega ua fa'asalalauina, ma le vaega ua fa'asalalauina mai le fa'ata'ita'iga lenei:
1. Suāsusu popo
2. Pusi
3. Fa'ailo o le asu
4. Vaitusi lomitusi
Talanoaga
1. Suāsusu popo
– Ituaiga Colloid: Emulsion
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
O le suāsusu popo o se fa'afefiloi o le suāuu popo ua fa'asolo i le vai, ma fausia ai se emulsion.
2. Vali
– Ituaiga Colloid: La
– Vaega Fa'asalalauina: Malō
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
O le vali e aofia ai ni vaega o le pigment mafiafia e fa'asalalau solo i totonu o se vai.
3. Fa'ailo o le asu
– Ituaiga Colloid: Aerosol
– Vaega Fa'asalalauina: Malō/Suavai
– Vaega Fa'asalalauina: Kasa
O le asu e aofia ai ni vaega laiti ma malo po'o ni vaega vai e fa'asalalau solo i le ea.
4. Vaitusi lomitusi
– Ituaiga Colloid: La
– Vaega Fa'asalalauina: Malō
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
O le vaitusi lomitusi o se mea e pei o se sol ma ni vaega o le pigment lanu mafiafia e fa'asalalauina i totonu o se vai.
Fesili 3
O le laulau o loʻo mulimuli mai o loʻo faʻaalia ai nisi o faiga e mafai ona tulaʻi mai i le olaga i aso faisoo. Faʻailoa le vaega faʻasalalauina ma le mea e faʻasalalauina mo faʻataʻitaʻiga taʻitasi.
1. Kelati
2. Efuefu i le ea
3. Pasta nifo
4. Suau'u fa'a'asu
Talanoaga
1. Gelatin
– Vaega Fa'asalalauina: Malō
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
– Ituaiga Koloid: Keli
O le Gelatin o se faʻataʻitaʻiga o se gel e iai le porotini malo e faʻasalalauina i le vai.
2. Efuefu i le ea
– Vaega Fa'asalalauina: Malō
– Vaega Fa'asalalauina: Kasa
– Ituaiga Colloid: Aerosol
O le efuefu e feavea'i i le ea o ni fasi mea malo e tutusa le lapopo'a ma le koloidal e fa'asalalau solo i le ea (kasa).
3. Pasta nifo
– Vaega Fa'asalalauina: Malō
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
– Ituaiga Colloid: Sol/Gel (Fa'alagolago i le Tutusa)
O fasi toothpaste malo e fa'asalalauina i totonu o se mea fa'avae e fa'avae i le vai.
4. Suau'u fa'a'asu
– Vaega Fa'asalalauina: Malō
– Vaega Fa'asalalauina: Vai
– Ituaiga Koloid: Keli
O le ga'o fa'a'asu e aofia ai le fasimoli mafiafia (vaega fa'asalalauina) ua fa'asalalauina i le suāu'u (vaega fa'asalalauina).
Fa'ato'a
O colloids o ni faiga e tele ona foliga ma faʻaoga i le olaga i aso faisoo. O le malamalama i ituaiga o colloids ma o latou vaega e aofia ai, e mafai ona tatou talisapaia atili ai meafaitino ma oloa eseese tatou te faʻaaogaina i aso uma. E faʻamoemoe o nei faʻataʻitaʻiga fesili ma talanoaga o le a fesoasoani ia te oe e malamalama atili ai i le manatu o colloids.
