Fa'ata'ita'iga o Fesili e Talanoaina ai Mea Tutupu ma le Sootaga i le va o le Faiga o Neula ma le Faiga o Fegalegaleaiga a Tagata
I le biology, e masani ona faʻatusaina le tino o le tagata i se masini faʻapitoa e tele ona vaega e fegalegaleai. O se tasi o fegalegaleaiga sili ona mataʻina o le va o le faiga o neula ma le faiga o musculoskeletal. O nei faiga e lua e mafai ai e tagata ona faia galuega i aso faisoo, mai le uuina o se ipu kofe i le tamoʻe i se marathon. O le malamalama i le auala e galulue faʻatasi ai nei faiga e lua e taua e le gata mo tamaiti aʻoga biology ae faʻapea foʻi mo tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina. O lenei tusiga o le a talanoaina ai le auala e fegalegaleai ai le faiga o neula ma le faiga o musculoskeletal ona tuʻuina atu lea o ni faʻataʻitaʻiga o faʻafitauli e faʻalolotoina ai lou malamalama.
O le Sootaga i le va o le Faiga o Neula ma le Faiga o Masela
O le faiga o neula o se feso'ota'iga matuā lavelave e aofia ai le fai'ai, le ua'i tuasivi, ma neula e sosolo atu i le tino atoa. O lana galuega autū o le mauaina lea o fa'aosofiaga, fa'agasolo fa'amatalaga, ma auina atu fa'ailoilo i isi vaega o le tino. O le faiga o maso ma ponaivi, i le isi itu, e aofia ai maso, ponaivi, so'oga, ma isi aano feso'ota'i e mafai ai e le tino ona gaoioi.
O le uiga autū, o le faiga o neula e fai ma "nofoaga autū e pulea ai" le faiga o maso ma ponaivi. O gaioiga uma e faia e o tatou maso e amata i se faailoilo e auina mai le faiʻai. Mo se faʻataʻitaʻiga, a e manaʻo e faʻagaoioi lou lima, e auina atu e le faiʻai ni lagona o neula e ala i le uaea o le tuasivi ona sosoo ai lea ma neula pito i fafo, lea e momoli atu ai faʻatonuga i maso o lou lima. Ona faʻapipiʻi lea o nei maso ma galulue faʻatasi ma ponaivi ma soʻoga e faia ai gaioiga.
Faiga Fa'atino
1. Amataga o le Gaioiga:
E amata lenei faiga i le faiʻai, aemaise lava i le motor cortex, lea e nafa ma le fuafuaina, puleaina, ma le faatinoina o gaioiga fa'alemafaufau. O fa'aosofiaga o neula e gaosia e neurons i lenei vaega e fa'asalalauina atu lea e ala i le spinal cord.
2. Felauaiga o Faailoilo:
E alu ifo faailoilo mai le fai'ai i le uaea tuasivi ma alu atu i neula afi e o'o atu ai i maso fa'atatau. O iinei, e liua ai faailoilo eletise i faailoilo fa'akemikolo i pito o neula afi e ta'ua o neuromuscular junctions.
3. Fa'aitiitia o maso:
O fa'ailoilo fa'akemikolo e fa'aosofia ai le fa'asa'olotoina o le calcium i totonu o sela o maso, lea e mafai ai e le actin ma le myosin—o porotini autū e lua i totonu o maso—ona fegalegaleai ma fa'atupuina ai le fa'apu'upu'uina. O lenei faiga e mafai ai e maso ona fa'apu'upu'u ma toso i luga o ponaivi, ma iu ai ina maua ai le gaioiga.
4. Fa'amaopoopoina ma Manatu Fa'aalia:
I le fa’aopoopoga i le auina atu o fa’ailoilo i fafo, e galue fo’i le faiga o neula e aoina ma fa’agasolo fa’amatalaga mai masini eseese i totonu o le tino, e fa’ailoa ai i le fai’ai le tulaga o le tino (proprioception), le malosi o maso, ma tulaga o le siosiomaga. O lenei mea e mafai ai e le tino ona fa’atino ni gaioiga fa’amaopoopo ma paleni.
Fesili Fa'ata'ita'i ma Talanoaga
O nisi nei o faʻataʻitaʻiga o fesili e mafai ona fesoasoani ia te oe e malamalama atili ai i le sootaga i le va o le faiga o neula ma le faiga o gaioiga.
Fesili 1:
Faamatala le faagasologa e tupu pe a faafuasei ona manao se tasi e sii aʻe se mea ua pa'ū i lona lima taumatau!
Talanoaga:
A taumafai se tagata e pu'e se mea e pa'ū, e amata le faagasologa i le vaega o le fai'ai e fuafua ai le gaioiga. Ona fa'asalalauina lea o lagona o neula e ala i le corticospinal tract i le ua'i tuasivi i neula o le lima taumatau. E fa'asa'oloto e neula o le fai'ai ni neurotransmitters i le neuromuscular junction o maso o lima. O lenei mea e mafua ai ona fa'asa'olotoina le calcium, lea e fa'aosofia ai fegalegaleaiga i le va o porotini actin ma myosin i totonu o sela o maso, ma mafua ai ona mimilo maso. E vave ma vave gaioiga o lima, ma mafai ai ona tali vave atu i le mea e pa'ū.
Fesili 2:
E fa'apefea ona a'afia ai le faiga o ponaivi ma maso ona o se manu'a i le ua'i tuasivi?
Talanoaga:
E mafai e manu'aga o le uaea o le tuasivi ona fa'alavelaveina le fesiita'iga o neula i le va o le fai'ai ma maso. E fa'alagolago lea i le tulaga ma le nofoaga o le manu'a. Afai e tupu se manu'a i le vaega pito i luga o le ua, e mafai ona ogaoga ona a'afiaga, e aofia ai le ma'i pipili po'o le leiloa o le gaioiga i vaega pito i luga ma vaega pito i lalo. Talu ai o le uaea o le tuasivi o le auala autu lea mo fa'ailoilo o neula mai le fai'ai i le vaega o totoe o le tino, o le fa'aleagaina o lenei vaega e mafai ona fa'aalia ai e le mafai e le fai'ai ona auina atu fa'ailoilo o gaioiga i maso ma le mafai ona toe maua fa'ailoilo o lagona mai le tino.
Fesili 3:
E fa'apefea ona fesoasoani auala e toe fa'afo'i mai ai lagona e fa'atumauina ai le paleni a'o savali?
Talanoaga:
O tali mai lagona e sau mai proprioceptors o loʻo i totonu o maso, tendons, ma soʻoga. Latou te tuʻuina atu faʻamatalaga e uiga i le tulaga o le tino ma le gaioiga. A o savali, o faʻamatalaga mai proprioceptors e tuʻufaʻatasia ma faʻailoilo mai le taliga i totonu (vestibular system) ma mata e iloilo ai le tulaga o le tino ma le gaioiga i le vateatea. O lenei fesoʻotaʻiga o faʻamatalaga mai punaoa eseese e auina atu i le cerebellum, lea e taua tele i le faʻamaopoopoina ma le paleni. Ona faʻatonutonu lea e le cerebellum faʻailoilo e auina atu i le faiʻai ma le uaea o le tuasivi e fetuʻunaʻi ma faʻaleleia gaioiga i se auala e faʻatumauina ai le paleni.
O le malamalama i faiga ma faʻataʻitaʻi i faʻataʻitaʻiga e pei o mea o loʻo i luga, e mafai ai e tagata aʻoaʻoina ona malamalama atili i le taua o neula ma musculoskeletal systems i gaoioiga i aso faisoo. O lenei malamalamaga e taua tele mo galuega eseese, e aofia ai vailaʻau, physiotherapy, ma taʻaloga, lea e faʻalagolago saʻo ai le mafai ona suʻesuʻeina, togafitia, ma toe faʻafoʻisia le gaioiga o le tino i le mafutaga faʻatasi i le va o neula ma musculoskeletal systems.