7 faʻataʻitaʻiga o fesili e uiga i gaioiga faʻaparabolic
1. Ua fana se pulufana i le saoasaoa o le 20 ms-1Afai o le tulimanu o le si'itia e 60o Tanu fa'avavevave ona o le kalave = 10 ms-2 ona oo lea o le pulu i lona tulaga aupito maualuga pe a uma...
A. 1 sekone
B. 2 sekone
C. √3 sekone
D. 2√3 sekone
E. 3√2 sekone
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Saosaoa muamua o le pulufana (vo) = 20 ms-1
Tulimanu o le maualuga (θ) = 60oC
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 ms-2
Na fesili atu: O le vaitaimi e oʻo atu ai le pulu i lona tulaga aupito maualuga
Tali:
Saosaoa muamua o le pulufana i le itu faalava (x-axis):
vox =vo cos 60o = (20)(0,5) = 10 m/s
Saosaoa muamua o le pulufana i le itu fa'atulagaina (y-axis):
voy =vo agasala 60o = (20)(0,5√3) = 10√3 m/s
Ina ia fuafua le taimi e oʻo atu ai se pulu i lona maualuga aupito maualuga, iloilo le gaioiga a le pulu mai le taimi e fana ai seʻia oʻo i lona maualuga aupito maualuga. I lona tulaga aupito maualuga, e taofi le pulu mo sina taimi aʻo leʻi toe suia le itu, o lea la o le saoasaoa o le pulu i lona tulaga aupito maualuga e leai se mea (vty = 0).
O le vaitaimi e oʻo atu ai le pulu i lona tulaga aupito maualuga e fuafuaina e faʻaaoga ai le fua faʻatatau lenei:
Fa'amatalaga:
vty = saoasaoa mulimuli o le pulufana i le itu fa'atulagaina = saoasaoa o le pulufana i le pito maualuga = 0 m/s
voy = saoasaoa muamua o le pulufana i le itu fa'atulagaina = 10√3 m/s
g = fa'avavevave ona o le kalave = 10 m/s2
t = va o taimi
Vaitaimi e oʻo atu ai le pulu i lona tulaga aupito maualuga:
vty =voy + gt
0 = 10√3 – 10 t
10√3 = 10 t
t = 10√3 / 10
t = √3 sekone
O le tali sa'o o le C.
2. O se pulufana na fana i le saoasaoa o le Vo ma le tulimanu o le si'itia α. I le tulaga aupito maualuga, ona…
A. e leai se malosi fa'atino
B. malosiaga kinetic aupito maualuga
C. malosiaga maualuga e mafai ona gafatia
D. o le malosiaga atoa e sili ona maualuga
E. saoasaoa maualuga
Talanoaga
Afai e fana le pulu i le saoasaoa muamua vo ma le tulimanu o le si'itia α, e gaoioi le pulu i se parabola. I le maualuga aupito maualuga, o le malosi gafatia o le kalave e maualuga lona tulaga ona o le pulu e maualuga lona tulaga. I le tulaga aupito maualuga, e faaauau pea ona gaoioi faalava le pulu ona o le pulu e iai le malosi kinetic, e ui lava e la'ititi lona taua. O le malosi kinetic e maualalo lona tulaga ona o le tele o le malosi e liua i le malosi gafatia o le kalave.
O le tali sa'o o le C.
3. O loʻo kiki e le tagata puipui le polo i se ala e pei ona faʻaalia i le ata. O le mamao X o le…. (g = 10 ms)-2).
A. 62,5 mita
B. 31,25 √2 m
C. 31,25 mita
D. 25 √2 m
E. 25 m
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Saosaoa muamua (vo) = 25 m/s
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 m/s2
Tulimanu (θ) = 45o
Na fesili atu: Mamao X
Tali:
Saosaoa muamua o le polo i le itu faalava:
vox =vo cos θ = (25 m/s)(cos 45o) = (25 m/s)(0,5√2) = 12,5√2 m / s
Saosaoa muamua o le polo i le itu fa'atulagaina:
voy =vo sin θ = (25 m/s)(sin 45o) = (25 m/s)(0,5√2) = 12,5√2 m / s
O le gaioiga parabolic o se tuufaatasiga o gaioiga faalava ma gaioiga fa'atulagaina. O le mea lea, o le gaioiga parabolic e iloiloina e peiseai o lo'o faia i ni gaioiga eseese se lua. O le gaioiga fa'alava e iloiloina e pei gaioiga laina tutusa ma o le gaioiga i le itu fa'atulagaina e su'esu'eina e pei ona gaioiga fa'atulagaina i luga.
Vaitaimi o le polo i le ea (t):
Muamua, fuafua le taimi e gaoioi ai le polo i luga o le parabola. O le taimi e fuafuaina e faʻaaoga ai le fua faʻatatau. gaioiga fa'atulagaina i luga.
I le foiaina o faafitauli i luga o le gaioiga faatulagaina agai i luga, o le aofaiga vector o loo faasaga i luga e tuuina atu i ai se faailoga lelei, ae o le aofaiga vector o loo faasaga i lalo e tuuina atu i ai se faailoga leaga.
Ua iloa e faapea:
Saosaoa muamua (vo) = 12,5√2 m / s (lelei auā o le itu o le saoasaoa muamua e agai i luga)
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = -10 m/s2 (leaga ona o le itu o le fa'atelevaveina o le kalave e agai i lalo)
Maualuga (h) = 0 (a toe foʻi le polo i lona tulaga muamua, o le suiga i le maualuga o le polo e leai se mea)
Na fesili atu: O le vaitaimi (t) e fealua'i ai le polo i luga o se parabola
Tali:
Ua iloa o le vo, g, h ma fesili ia t ina ia fa'aaoga le fua fa'atatau mo le gaioiga fa'atulagaina i luga h = vo t + 1/2 gt2
h = vo t + 1/2 gt2
0 = (12,5√2) t + 1/2 (-10) t2
0 = 12,5√2 t – 5 t2
12,5√2 t = 5 t2
12,5√2 = 5 t
T = 12,5√2 / 5
t = 2,5√2 tulaga lua
Mamao faalava na oʻo i ai le polo (X):
O le mamao faalava e fuafuaina e faʻaaoga ai le fua faʻatatau o le gaioiga laina tutusa.
Ua iloa e faapea:
Saosaoa (v) = 12,5√2 m / s
Vaitaimi va (t) = 2,5√2 tulaga lua
Na fesili atu: Mamao
Tali:
s = vt = (12,5√2)(2,5√2) = (12,5)(2,5)(2) = 62,5 mita
O le tali sa'o o le A.
4. peluUa fa'aola le ru i se ala e pei ona fa'aalia i le ata (g = 10 ms-2)
O le maualuga aupito maualuga e oʻo i ai le pulufana o le...
A. 5 mita 
B. 10 m
C. 20 m
D. 25 m
E. 30 m
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Saosaoa muamua (vo) = 20 m/s
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 m/s2
Tulimanu (θ) = 30o
Na fesili atu: Maualuga maualuga (h max)
Tali:
Muamua fuafua le saoasaoa muamua i le itu fa'atulagaina (voy):
voy =vo agasala 30o = (20)(sin 30o) = (20)(0,5) = 10 m / s
A maeʻa ona maua le togi saoasaoa muamua i le itu fa'atulagaina (voy), fuafua nei le maualuga aupito maualuga e faʻaaoga ai le metotia lava e tasi e pei o le fuafuaina maualuga aupito maualuga i gaioiga fa'atulagaina i luga. I le foiaina o faafitauli i luga o le gaioiga faatulagaina agai i luga, o le aofaiga vector o loo faasaga i luga e tuuina atu i ai se faailoga lelei, ae o le aofaiga vector o loo faasaga i lalo e tuuina atu i ai se faailoga leaga.
Ua iloa e faapea:
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = -10 m/s2 (leaga ona o le itu o le fa'atelevaveina o le kalave e agai i lalo)
Saosaoa muamua i le itu fa'atulagaina (voy) = 10 m / s (lelei auā o le itu o le saoasaoa e agai i luga)
Saosaoa i le maualuga aupito maualuga (vty) = 0
I le maualuga aupito maualuga, e tumau le mea i le malologa mo sina taimi a'o le'i toe fo'i i lalo. O lea la, i le maualuga aupito maualuga, e leai se saoasaoa o le mea.
Na fesili atu: Maualuga maualuga (h)
Tali:
Ona o le aofaʻi ua iloa o le voy, g ma le vty, a'o le fesili o le h, o le fua fa'atatau lea mo le gaioiga fa'atulagaina i luga e fa'aaogaina o le:
vt2 =vo2 + 2 gh
Fa'amatalaga: vt = saoasaoa mulimuli, vo = saoasaoa muamua, g = fa'avavevaveina ona o le kalave, h = maualuga maualuga.
Maualuga maualuga:
vt2 =vo2 + 2 gh
02 = 102 + 2 (-10) itula
0 = 100 - 20 h
100 = 20 h
h = 100/20
h = 5 mita
O le maualuga maualuga e 5 mita.
O le tali sa'o o le A.
5. O loo uuina e se tagata se polo i le maualuga e 20 mita ona togi lea faalava i luma i le saoasaoa muamua e 5 m/s. Fuafua:
(a) O le taimi e taunuu ai le polo i le eleele
(b) O le mamao fa'alava aupito tele na o'o i ai le polo
(c) O le saoasaoa o le polo pe a pa'ū i le eleele

Talanoaga
(a) Taimi e taunuu ai le polo i le eleele (t)
O le tali e pei o le fuafuaina o le vaitaimi mo se mea o loʻo pa'ū saʻoloto.
(b) O le mamao fa'alava aupito tele na o'o i ai le polo (s)
Ua iloa e faapea:
vox = 5 m/s (saosaoa muamua i le itu faalava)
t = 2 sekone (vaitaimi o le polo i le ea)
Fesiligia: s
Tali:
v = s / t
s = vt = (5)(2) = 10 mita
(c) O le saoasaoa o le polo pe a pa'ū i le eleele (v)t)
vox =vtx =vx = 5m/s
vty = …. ?
O le saoasaoa mulimuli i le itu sa'o e fuafuaina e pei lava o le fuafuaina o le saoasaoa mulimuli i le gaioiga pa'ū saoloto.
Ua iloa: voy = 0, kalama = 10, itula = 20
Fesiligia: vt
Tali:

6. Ua kiki le polo i le tulimanu e 30 tikerio faasaga i le fogāeleele o le fanua i le saoasaoa muamua o le 10 m/s. Fuafua:
(a) Maualuga aupito maualuga
(b) Saosaoa o le polo i le maualuga aupito maualuga
(c) O le taimi e oʻo atu ai le polo i luga o le malae taʻalo
(d) O le mamao fa'alava aupito tele na o'o i ai le polo

Talanoaga
(a) Maualuga aupito maualuga
O le fofo e pei o le fuafuaina o le maualuga maualuga i se gaioiga fa'atulagaina agai i luga.
Ua iloa e faapea:
vo = 10m/s
voy =vo sin 30 = (10)(0,5) = 5 m/s
g = -10 m/s2
vty = 0
Fesiligia: maualuga h
(b) Saosaoa o le polo i le maualuga aupito maualuga
Saosaoa i le maualuga maualuga = saoasaoa i le itu faalava = vx.
vx =vo cos 30 = (10)(0,87) = 8,7 m/s
(c) Vaitaimi va
O le fofo e pei o le fuafuaina o le taimi va mo le gaioiga fa'atulagaina agai i luga.
Ua iloa e faapea:
voy =vo sin 30 = (10)(0,5) = 5 m/s
g = -10 m/s2
l = 0
Fesiligia: t
Tali:
(d) O le mamao fa'alava pito mamao
x = vx t = (8,7)(1) = 8,7 mita
7. E togi le polo mai le pito o se fale e 10 mita le maualuga, ma fausia ai se tulimanu e 30°.o i le faalava i le saoasaoa muamua o le 10 m/s.
(a) Maualuga aupito maualuga e fuaina mai le eleele
(b) O le taimi e taunuu ai le polo i le eleele
(c) le mamao fa'alava pito mamao e fuaina mai le pito o le fale
Talanoaga
(a) Maualuga aupito maualuga e fuaina mai le eleele
O le fofo e pei o le fuafuaina o le maualuga maualuga i se gaioiga fa'atulagaina agai i luga.
Fuafua le maualuga o le polo na fuaina mai le pito o le fale o loʻo togi mai ai le polo.Toe iloilo le gaioiga o le polo mai le taimi e togi ai seia oo i lona maualuga aupito maualuga.
Ua iloa e faapea:
vo = 10m/s
voy =vo agasala 30o = (10)(0,5) = 5 m/s
vty = 0 (i le maualuga aupito maualuga, ua malolo le mea mo sina taimi)
g = -10 m/s2
Fesiligia: h
(b) O le taimi e taunuu ai le polo i le eleele
E tutusa le fofo ma le fuafuaina o le va o le taimi mo le gaioiga fa'atulagaina i luga. Mafaufau i le gaioiga o le polo mai le taimi e togi ai se'ia o'o ina taunu'u i le eleele.
Ua iloa e faapea:
vo = 10m/s
voy =vo agasala 30o = (10)(0,5) = 5 m/s
g = -10 m/s2
h = -10 m (o le tulaga mulimuli e 10 m i lalo ifo o le tulaga muamua)
Fesiligia: t
E lē mafai ona i ai se tau le lelei o le taimi, o lea la t = 2 sekone.
(c) O le mamao fa'alava pito mamao e fuaina mai le pito o le fale
vo = 10m/s
vx =vox =vo cos 30 = (10)(0,87) = 8,7 m/s
t = 2 sekone
O le mamao fa'alava pito mamao:
s = vx t = (8,7)(2) = 17,4 mita
Fesili e uiga i le gaioiga parabolic / gaioiga projectile
1. O loo uuina e se tagata se polo i le maualuga e 5 mita ona togi lea faalava i luma i le saoasaoa muamua e 2 m/s. Fuafua:
(a) O le taimi e taunuu ai le polo i le eleele
(b) O le mamao fa'alava aupito tele na o'o i ai le polo
(c) O le saoasaoa o le pulu pe a pa'ū i le eleele
Faaaoga le g = 10 m/s2
Tali:
(a) t = 1 sekone
(b) s = 2 mita
(fa'aauaut = 10,2m/s
2. Ua kiki le polo i le tulimanu e 60 tikerio faasaga i le fogāeleele o le fanua i le saoasaoa muamua o le 5 m/s. Fuafua:
(a) Maualuga aupito maualuga
(b) Saosaoa o le polo i le maualuga aupito maualuga
(c) O le taimi e oʻo atu ai le polo i luga o le malae taʻalo
(d) O le mamao fa'alava aupito tele na o'o i ai le polo
Faaaoga le g = 10 m/s2
Tali:
(a) h = 1 m (fa'ata'amilomilo)
(b) v = vx = 2,5m/s
(c) t = 0,87 sekone
(d) x = 2,175 mita
3. E togi le polo mai le pito o se fale e 5 mita le maualuga, ma fausia ai se tulimanu e 60°.o i le faalava i le saoasaoa muamua o le 5 m/s.
(a) Maualuga aupito maualuga e fuaina mai le eleele
(b) O le taimi e taunuu ai le polo i le eleele
(c) O le mamao fa'alava pito mamao e fuaina mai le pito o le fale
Faaaoga le g = 10 m/s2
Tali:
(a) h = 5,95 mita
(b) t = 1,5 sekone
(c) x = 3,75 mita
Punaoa o fesili:
Fesili o le Su'ega Fa'aleatunuu mo le Fisiki mo A'oga Maualuga Sinia/A'oga Maualuga Matata'ina