7 Faʻataʻitaʻiga o Fesili o le Gaioiga Laina Tutusa
1. O loʻo gaoioi se uila afi i se laina saʻo i se saoasaoa e le suia o le 10 m/s. Fuafua le mamao na malaga ai le uila afi pe a mavae le 10 sekone ma le 60 sekone.
Talanoaga
O le saoasaoa tumau = 10 m/s po'o le 10 mita i le sekone o lona uiga e minoi le uila afi i le 10 mita i le sekone e 1.
A maeʻa le 2 sekone, ua alu le uila afi i le 20 mita,
A maeʻa le 5 sekone, ua alu le uila afi i le 50 mita,
A maeʻa le 10 sekone, e 100 mita le mamao e alu ai le uila afi.,
A maeʻa le 60 sekone, e 600 mita le mamao e alu ai le uila afi..
2. O loʻo gaoioi se taʻavale i se laina saʻo i se saoasaoa e le suia o le 72 km/h. Fuafua le mamao e malaga ai le taʻavale pe a uma ona gaoioi mo le 2 minute ma le 5 minute.
Talanoaga
72 km/h = (72)(1000 mita) / 3600 sekone = 72000 / 3600 sekone = 20 mita/sekone.
O le saoasaoa tumau o le 20 mita/sekone o lona uiga e gaoioi le taavale i le 20 mita i le sekone e 1.
A maeʻa le 120 sekone pe 2 minute, e alu le uila afi i le mamao e (20)(120) = 2400 mita.,
A maeʻa le 300 sekone pe 5 minute, e alu le uila afi i le mamao e (20)(300) = 6000 mita..
3. E gaoioi se mea i se laina sa'o i le 100 mita i le 50 sekone uma. Fuafua le saoasaoa o le mea!
Talanoaga
100 mita / 50 sekone = 10 mita / 5 sekone = 2 mita/sekone.
4. O le saoasaoa o le gaioiga a le mea e faʻavae i luga o le kalafi o loʻo i lalo o le….
Talanoaga
Saosaoa = mamao / taimi
Saosaoa = 2 mita / 1 sekone = 4 mita / 2 sekone = 6 mita / 3 sekone = 8 mita / 4 sekone = 2 mita/sekone.
5. O ta'avale A ma B o lo'o agai atu le tasi i le isi i se saoasaoa tumau i luga o se ala sa'o. A 100 mita le mamao i le va o ta'avale e lua, o lo'o agai le ta'avale A i se saoasaoa tumau o le 10 m/s, o lo'o agai le ta'avale B i se saoasaoa tumau o le 40 m/s. Fuafua (a) le mamao na malaga ai le ta'avale A a'o le'i pasia le ta'avale B (b) le taimi na malaga ai le ta'avale B a'o le'i pasia le ta'avale A.
Talanoaga
O le taavale A e gaoioi i le saoasaoa tumau o le 10 mita i le sekone, o lona uiga o le taavale A e gaoioi i le 10 mita i le sekone taitasi e 1. A maeʻa le 2 sekone, e alu ese le taʻavale A i se mamao 20 mita.
O le taavale B e gaoioi i le saoasaoa tumau o le 40 mita i le sekone, o lona uiga o le taavale A e gaoioi i le 40 mita i le sekone taitasi. A maeʻa le 2 sekone, e alu ese le taʻavale B i se mamao 80 mita.
20 mita + 80 mita = 100 mita.
(a) O le mamao na malaga ai le taavale A a'o le'i pasia le taavale B e 20 mita. O le mamao na malaga ai le taavale B a'o le'i pasia le taavale A o le 80 mita.
(b) O le taimi e malaga ai le taavale B a'o le'i pasia le taavale A e 2 sekone. O le va o le taimi i le va o le taavale A ma le taavale B o le 2 sekone
6. O le laulau o loʻo mulimuli mai o loʻo i ai le mamao ma le taimi e malaga ai se mea faitino!

Na faia e se tamaititi aʻoga se faʻataʻitaʻiga i le gaioiga o mea faitino e lua faatolu, e pei ona faʻaalia i le laulau i luga. O le ituaiga gaioiga na tupu i mea faitino 1 ma le 2, i le faasologa lava lea, o le...
A. Ua fa'agesegese le GLB ma le GLBB
B. Fa'avavevaveina o le GLB ma le GLBB
C. Fa'avavevaveina o le GLBB ma le GLB
D. Fa'agesegese le GLBB ma le GLB
Talanoaga
Aitema 1:
v = s / t
Fa'amatalaga: v = saoasaoa, s = mamao, t = taimi
v = 60/15 = 4 senitimita/s
v = 80/20 = 4 senitimita/s
v = 100/25 = 4 senitimita/s
Saosaoa tumau o le mea faitino = gaioiga laina tutusa (GLB).
Aitema 2:
v = s / t
Fa'amatalaga: v = saoasaoa, s = mamao, t = taimi
v = 4/2 = 2 senitimita/s
v = 9/3 = 3 senitimita/s
v = 25/5 = 5 senitimita/s
O le saoasaoa o le mea faitino e faʻateleina = faʻateleina le gaioiga laina faʻavavevave tutusa (GLBB).
O le tali sa'o o le B.
7. O loo tuliloa e se tagata tulimanu i lana taavale se tia. O loo alu le taavale i le saoasaoa e 72 km/h ma o loo tamoe le tia i le saoasaoa e 64,8 km/h. Ina ua 202 m le mamao i le va o le taavale ma le tia, ona fana lea e le tagata tulimanu lana fana. Ua alu ese le pulu mai le pusa fana i le saoasaoa e 200 m/s e faasaga i le pusa fana. Ua lavea le tia e le pulu pe a mavae sina taimi….
- 0,5 sekone
- 1 sekone
- 1,25 sekone
- 1,5 sekone
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Saosaoa o le ta'avale (v)b) = 72 km/h = (72)(1000 m) / 3600 s = 20 m/s
Saosaoa o le tia (v)r) = 64,8 km/h = (64,8)(1000 m) / 3600 s = 64800 m / 3600 s = 18 m/s
A fa'apa le fana, o le mamao i le va o le ta'avale ma tia = 202 mita
Saosaoa o le pulu (v)p) = 20 m/s + 200 m/s = 220 m/s
O le fana o loʻo uuina e se tagata tulimanu o loʻo i totonu o se taʻavale o loʻo gaoioi i le saoasaoa e 20 m/s ina ia faʻaopoopo le saoasaoa o le pulufana i le saoasaoa o le taʻavale.
Na fesili atu: Na lavea le tia e le pulufana ina ua mavae sina taimi….
Tali:
Faapea o loo feoaʻi le taavale ma le tia i se laina sao i se saoasaoa e le suia.
Fua fa'atatau o le saoasaoa: v = s / t po'o le s = vt
Fa'amatalaga o le fua fa'atatau: v = saoasaoa, s = mamao, t = taimi
Mamao na malaga ai tia = 202 + Xr = 202 + vr t = 202 + 18 t
Mamao o le pulu = Yp =vp t = 220 t
A lavea le tia e le pulu, o le mamao na malaga ai le pulu = o le mamao na malaga ai le tia.
Mamao o le malaga a tia = Mamao o le malaga a pulu
202 + 18 t = 220 t
202 = 220 t – 18 t
202 = 202 t
t = 202 / 202
t = 1 sekone
O le tali sa'o o le B.
Fesili e uiga i le gaioiga sa'o tutusa
1. O loʻo gaoioi se uila afi i se laina saʻo i se saoasaoa e le suia o le 12 m/s. Fuafua le mamao na malaga ai le uila afi pe a mavae le 4 sekone ma le 7 sekone.
2. O loʻo gaoioi se taʻavale i se laina saʻo i se saoasaoa e le suia o le 36 km/h. Fuafua le mamao e malaga ai le taʻavale pe a uma ona gaoioi mo le 3 minute ma le 8 minute.
3. E gaoioi se mea i se laina sa'o i le 200 mita i le 50 sekone uma. Fuafua le saoasaoa o le mea!
4. O le saoasaoa o le gaioiga a le mea e faʻavae i luga o le kalafi o loʻo i lalo o le….
5. O ta'avale A ma B o lo'o agai atu le tasi i le isi i se saoasaoa tumau i luga o se ala sa'o. A 120 mita le mamao i le va o ta'avale e lua, o lo'o agai le ta'avale A i se saoasaoa tumau o le 20 m/s, o lo'o agai le ta'avale B i se saoasaoa tumau o le 40 m/s. Fuafua (a) le mamao na malaga ai le ta'avale A a'o le'i pasia le ta'avale B (b) le taimi na malaga ai le ta'avale B a'o le'i pasia le ta'avale A.
[Fa'aperetania: Saosaoa faifai pea – fa'afitauli ma fofo ]