O le Galuega a le Chloroplast o le Nofoaga Autu o le Photosynthesis i Laau
O chloroplasts, o ni organelles faapitoa e tulaga ese i sela o laau ma nisi limu, e taua tele i le faagasologa o le photosynthesis, lea e liua ai le malosi o le malamalama i le malosi o vailaʻau e faʻamalosia ai gaoioiga a le meaola. O lenei galuega faigata ma taua e faʻatuina ai chloroplasts o ni vaega taua mo le faʻatumauina o le ola o laau ma, e ala i le faʻalauteleina, o le ola i le Lalolagi. Ina ia malamalama i le matafaioi tele o chloroplasts i le photosynthesis, e taua tele le suʻesuʻeina o latou fausaga, faiga, ma auala faʻakemikolo latou te faʻafaigofieina.
Fausaga ma le Tuufaatasiga o Chloroplasts
O chloroplasts e aofia i se vasega o organelles e ta'ua o plastids, e iloga i se envelope e lua-membrane. O nei organelles e masani ona iai i le tele o numera i totonu o sela o la'au, ma fa'amamafaina ai lo latou taua i galuega tauave a le sela. I totonu o chloroplasts, e tele vaega e taua tele i le photosynthesis: le thylakoid membrane system, le stroma, ma le chlorophyll.
O le faiga o le membrane thylakoid e aofia ai se feso'ota'iga o fausaga e pei o tisiketi ua fa'aputuina e ta'ua o le grana, e feso'ota'i fa'atasi e lamellae. I totonu o membrane thylakoid o lo'o i ai pigments photosynthetic, o le chlorophyll tele lava, fa'atasi ai ma porotini ma cofactors e taua mo tali atu i le malamalama o le photosynthesis. O le chlorophyll, o le pigment autu, e sili ona lelei le mitiia o le malamalama i vaega lanumoana ma mumu o le electromagnetic spectrum ma fa'aata mai le malamalama lanumeamata, ma maua ai e la'au o latou lanu uiga ese.
O le stroma o le avanoa e tumu i vai e si'omia ai membrane thylakoid, o lo'o i ai enzymes, ribosomes, ma le DNA o chloroplast. O lenei matrix e fa'afaigofieina ai tali atu e le malamalama o le photosynthesis, e masani ona ta'ua o le Calvin cycle, lea e tupu ai le synthesis carbohydrate.
O le Ala Fa'akemikolo o le Photosynthesis
E mafai ona vaevaeina le photosynthesis i ni vaega tetele se lua: o tali e faʻalagolago i le malamalama ma tali e le faʻalagolago i le malamalama (taamilosaga o Calvin).
Tali Fa'alagolago i Malamalama
O tali e faʻalagolago i le malamalama, e tutupu i totonu o membrane thylakoid, e aofia ai le mitiia o le malamalama e le chlorophyll ma isi pigments. O lenei malosi e faʻaosofia ai electrons ma tuleia i latou i totonu o se filifili o protein complexes e taʻua o le electron transport chain (ETC). O laʻasaga autū o nei tali e aofia ai:
1. Fa'aolaola o le Vai: E vaevaeina e le malosi o le malamalama ni molela'au vai i ni okesene, protons, ma electrons. E fa'asa'olotoina le okesene o se oloa e maua mai ai, ma fesoasoani ai i le okesene o le ea i le Lalolagi.
2. Photophosphorylation: E malaga atu eletise fa'aosofia i totonu o le ETC, fa'atasi ai ma lo latou malosi e fa'aaogaina e pamu ai protons i luga o le membrane thylakoid, ma fa'atupuina ai se gradient proton. O lenei gradient e fa'amalosia ai le fa'aputuina o le ATP mai le ADP ma le inorganic phosphate e ala i le enzyme ATP synthase.
3. Fausiaina o le NADPH: E iu lava ina fa'aitiitia e eletise le NADP+ i le NADPH, ma maua ai le malosiaga fa'aitiitia mo la'asaga o le photosynthesis.
O nei tali e liua ai le malosiaga o le malamalama i le malosiaga fa'akemikolo o lo'o teuina i le ATP ma le NADPH, lea e fa'aaogaina i le stroma i le taimi o le Calvin cycle.
Ta'amilosaga a Calvin (Tali e Tuto'atasi mai le Malamalama)
O le taamilosaga a Calvin, e tupu i le stroma, e fa'apipi'i ai le kaponi taiokesaita i le ea i totonu o molela'au olaola e ala i se faiga e ta'ua o le fa'amautuina o le kaponi. O lenei taamilosaga e aofia ai vaega autu e tolu:
1. Fa'amauina o le Kaponi: O le enzyme ribulose-1,5-bisphosphate carboxylase/oxygenase (RuBisCO) e fa'agaoioia ai le fa'apipi'iina o le CO2 i le ribulose-1,5-bisphosphate (RuBP), ma maua ai se vaila'au e ono-kaponi e le mautu e vaeluaina loa i ni molecule se lua o le 3-phosphoglycerate (3-PGA).
2. Vaega o le Fa'aitiitia: O le ATP ma le NADPH e gaosia mai fa'agasologa e fa'alagolago i le malamalama e fa'aitiitia ai le 3-PGA i le glyceraldehyde-3-phosphate (G3P). O lenei la'asaga e taua tele mo le fa'aputuina o le kulukose ma isi ga'o.
3. Toe fa'afouina o le RuBP: E tatau i le ta'amilosaga a Calvin ona toe fa'afouina le RuBP e fa'atumauina ai le fa'agasologa. Mo molekiu ta'i ono o le G3P e gaosia, e na'o le tasi e alu ese mai le ta'amilosaga e fesoasoani i le fa'aputuina o le carbohydrate. O molekiu o le G3P o totoe e toe fa'afouina molekiu e tolu o le RuBP, ma fa'amautinoa ai le fa'aauauina.
O le natura faifai pea o le taamilosaga a Calvin e faamamafaina ai le lelei o chloroplasts i le liua o le kaponi inorganic i ni vailaau organic, ma avea ai ma faavae o le sapalai o le malosi o le laau.
Chloroplasts: E Le gata i le Photosynthesis
E ese mai i la latou matafaioi autū i le photosynthesis, e aofia ai chloroplasts i isi galuega tauave a le sela. E aofia ai:
1. Fa'aputuga o Ga'o ma Amino Acids: E iai le sao o Chloroplasts i le gaosia o biomolecules taua e pei o ga'o ma amino acids, e taua i le fa'atulagaina ma le biochemistry o sela.
2. Auai i Tali Puipuiga o La'au: E fesoasoani chloroplasts i auala puipuia o le la'au e ala i le gaosia o le reactive oxygen species (ROS) e tali atu ai i osofa'iga a siama, e fesoasoani ai i auala fa'ailoilo e fa'agaoioia ai tali puipuiga.
3. Metabolism Fa'alava: E a'afia chloroplasts i le metabolism o le nitrogen ma le sulfur, ma fa'amautinoa ai le fa'afefiloi o nei elemene i ni mea fa'aola e mana'omia mo le tuputupu a'e ma le atina'eina o la'au.
iʻuga
E taua tele chloroplasts i le olaga o laau, ona o la latou matafaioi i le photosynthesis, lea latou te liua ai le malosiaga o le malamalama i le malosiaga o vailaʻau e ala i tali e faʻalagolago i le malamalama ma le Calvin cycle. E le gata i lea, o nei organelles e fesoasoani i le faʻatulagaina o biomolecules taua ma auai i tali puipuia, e faʻaalia ai a latou matafaioi eseese i le metabolism o sela. I le avea ai ma totonugalemu o gaioiga faʻakemikolo, o chloroplasts e faʻamamafaina ai le lavelave ma le fetuʻunaʻi o sela o laau i le faʻatumauina o le tuputupu aʻe, atinaʻe, ma le ola. O le malamalama i galuega faigata o chloroplasts e le gata ina faʻamalamalamaina ai le biology o laau ae faʻamamafaina ai foʻi faiga faʻavae e lagolagoina ai le biosphere o le Lalolagi.