Faatusatusaga o maa NiCd ma Li-Ion
O maa eletise o le fatu lea o le tele o masini fa'aonaponei—mai meafaigaluega eletise ma feso'ota'iga leitio i meapueata ma e o'o lava i telefoni feavea'i ma komepiuta feavea'i. I totonu o ituaiga eseese o maa eletise ua (ma o lo'o fa'aaogaina pea) lautele, e lua o mea e sili ona fa'atusatusa soo o le NiCd (Nickel-Cadmium) ma le Li-Ion (Lithium-Ion). E ui o maa eletise uma e lua e mafai ona toe fa'atumuina, ae e matua'i eseese lava o latou uiga fa'akemikolo, fa'atinoga, ma a'afiaga i le siosiomaga. O lenei tusiga o lo'o fa'atusatusaina auiliili ai maa eletise NiCd ma Li-Ion ina ia mafai ona e filifilia le mea e sili ona fetaui ma ou mana'oga.
1. Aotelega: O a NiCd ma Li-Ion?
O maa NiCd o se tekinolosi tuai o maa e mafai ona toe fa'atumuina ma sa avea muamua ma mea masani i le tele o masini eletise feavea'i, aemaise lava i le vaitau o le 1980 ma le 2000. E fa'aaoga e le NiCd le nickel oxide hydroxide o le electrode lelei ma le cadmium o le electrode leaga. E iloga i latou i le maualuga o le tilivaina o le eletise ma le tumau lelei o le ta'amilosaga, ae e mafatia i fa'afitauli i le "aafiaga o le manatua" ma le oona o le cadmium.
O maa Li-ion o se tekinolosi fa'aonaponei ma ua pulea nei le maketi o mea eletise feavea'i. O maa Li-ion e fa'aogaina ai lithium ions e feoa'i i le va o se electrode lelei (e pei o le lithium cobalt oxide po'o ni suiga e pei o le NMC/NCA) ma se electrode leaga (e masani lava o le graphite). O maa Li-ion e lauiloa i lo latou maualuga o le malosi, mama, ma le itiiti o le aafiaga o le manatua, ae mana'omia se faiga puipuiga lelei mo le saogalemu ma le tumau.
2. Malosiaga ma le Mamafa
O se tasi o eseesega sili ona tāua o le mamafa o le malosi, o le tele lea o le malosi e mafai ona teuina i le iunite mamafa poʻo le voluma.
– NiCd: E maualalo le mamafa o le malosiaga. O lona uiga, mo le gafatia lava e tasi, o pusa maa NiCd e masani ona lapopo'a ma mamafa.
– Li-Ion: E sili atu le maualuga o le malosi. O le mafuaʻaga autū lea e lauiloa ai le Li-Ion i telefoni feaveaʻi, komepiuta feaveaʻi, ma isi masini feaveaʻi e faʻamuamua ai mamanu manifinifi ma mama.
Faaiuga: Afai o lau faamuamua o se masini mama ma tele le malosi, e masani lava ona manumalo le Li-Ion.
3. Voltage Fa'amau ma Lona A'afiaga i le Fuafuaga o Meafaigaluega
– O le voltage masani a le NiCd e tusa ma le 1,2 V i le sela.
– O le voltage masani o le Li-Ion e tusa ma le 3,6–3,7 V i le sela (ma e tusa ma le 4,2 V pe a faʻatumuina atoa, e fuafua i le kemisi o le sela).
O lenei eseesega e aʻafia ai le mamanu o le matagaluega. Ina ia ausia se voltage ua tuʻuina atu, e manaʻomia e le NiCd ni sela e sili atu i le faasologa nai lo le Li-Ion. O le mea lea, e masani ona i ai i afifi NiCd le tele o sela, lea e aʻafia ai le tele ma le mamafa.
4. Malosiaga Maualuga o le Tafe o le Tafe (Fua Fa'amamāina)
Ua lauiloa le NiCd i lona gafatia maualuga o le eletise. E mafai ona tuʻuina atu eletise maualuluga faatasi ai ma se pa'ū mautu o le voltage, ma avea ai ma mea e talafeagai mo:
– Nisi meafaigaluega eletise (aemaise lava tupulaga matutua)
– Fa'aoga fa'apisinisi
– Masini e manaʻomia ai le malosi o le tafe o le eletise
E mafai fo'i ona mamanuina le Li-Ion mo tafega malolosi, aemaise lava ituaiga "maualuga le tafega" (e.g., mo vape, meafaigaluega eletise fa'aonaponei, po'o ta'avale eletise). Peita'i, e sili atu ona maaleale le Li-Ion i le vevela ma e mana'omia ai ni fa'atonutonuga fa'amalosi.
Faaiuga: E sili le NiCd i le "malōlō" mo avega mamafa, ae e mafai foi e le Li-Ion faʻaonaponei ona matua malosi pe a faʻaaogaina sela ma BMS saʻo.
5. Aafiaga o le Manatua ma Masani o le Fa'atumuina
O se tasi o vaivaiga masani o le NiCd o le aafiaga o le manatua. Afai e toe fa'atumuina soo se NiCd a'o le'i fa'aumatia atoa, e mafai e le maa ona "manatua" lena tulaga ma foliga mai ua leiloa le gafatia. I le fa'atinoina, o lenei mea e mafua ai ona pu'upu'u tele le ola.
E masani lava e lē oo i ai le aafiaga o le manatua o maa Li-Ion. E sili atu ona fetuutuunai: e mafai ona e faaopoopoina le malosiaga i soo se taimi e aunoa ma le faatali se'ia uma le maa.
Peita'i, e ese le lu'itau o le Li-Ion: e lē fiafia i le tumu tele mo se taimi umi pe soona fa'amamāina fo'i. O le mea lea, e masani ona fa'aopoopo e le au gaosi oloa ni faiga e pulea ai le maa e fa'atumauina ai tapula'a saogalemu.
6. Taamilosaga o le Olaga ma le Tumau
E masani ona fa'amasinoina le umi o le ola o le maa i le aofa'i o ta'amilosaga (tasi le ta'amilosaga = aofa'i o le fa'aaogaina o le 100% o le gafatia, e mafai ona fa'aputuina mai le tele o fa'atumuga e le atoatoa).
– E mafai e le NiCd ona i ai se olaga lelei tele mo le ta'amilosaga, aemaise lava pe afai e tausia lelei ma e le toe fa'atumuina mo se taimi umi i le soona fa'atumuina.
– E lelei fo'i le umi e ola ai le Li-Ion, ae e a'afia i le vevela, masaniga o le fa'atumuina, ma le loloto o le fa'amatu'uina atu o le maa. E vave ona pala le maa Li-Ion pe afai e fa'amatu'u soo i le 0% pe fa'aauau pea ona fa'atumuina i le 100% ma tu'u e fa'avevela.
I se tulaga lautele, o le Li-Ion i masini faʻatau e mafai ona tumau i le tele o selau i le silia ma le afe taamilosaga e fuafua i le lelei ma le mamanu.
7. Fa'amamāina e Ia Lava (E Leiloa le Malosiaga o le Pa'a pe a Teu)
– E maualuga tele le fua faatatau o le fa'asa'olotoina e le NiCd. Afai e teuina mo ni nai vaiaso, e mafai ona fa'aitiitia tele lona malosi.
– E itiiti le fa'amamāina o le eletise e le Li-Ion, ma e sili atu ona talafeagai mo masini e le fa'aaogaina i aso uma.
O le mafuaʻaga lea e sili atu ai ona faʻalagolago masini faʻaonaponei i le Li-Ion: e sili atu ona aogā mo tagata faʻaoga e mananaʻo ia sauni i taimi uma le maa e faʻaaoga.
8. Saogalemu ma Lamatiaga
I tulaga o le saogalemu, e tofu lava tekinolosi uma e lua ma o la uiga.
– E fai si mautu o le NiCd ma e sili atu ona onosa'i i nisi o fa'aoga sese. Peita'i, o le le lelei o le fa'atumuina e mafai lava ona o'o atu ai i le vevela tele ma le fa'aleagaina.
– E lamatia le maa Li-Ion i le fa'alavelaveina o le vevela pe afai e pu'upu'u le eletise, so'ona fa'atumuina, fa'aleagaina, pe fa'aalia i le vevela tele. O le mea lea, e toetoe lava o taimi uma e mana'omia ai e maa Li-Ion le puipuiga (BMS/protection circuit) e fa'atonutonu ai le tafe, voltage, ma le vevela.
E ui atonu e foliga taufaafefe, ae o maa Li-Ion faʻaonaponei i oloa aloaia e masani lava ona saogalemu ona o latou mamanu e muai vaʻaia ai tulaga lamatia e ala i puipuiga faʻaputu.
9. Aafiaga ma Tulafono Faatonutonu i le Siosiomaga
O se manatu tāua tele lenei: o le cadmium i le NiCd e oona ma e mafua ai se faʻafitauli matuia i le siosiomaga pe afai e lafoaʻi sese maa. E tele atunuu e faʻatapulaʻaina pe faʻatonutonuina ma le faʻaeteete le faʻaaogaina o le NiCd ma manaʻomia ni faiga faʻapitoa e toe faʻaaogaina ai.
E ui e leai se cadmium i le Li-Ion, ae o loʻo i ai pea ni luʻitau tau siʻosiʻomaga, aemaise lava e fesoʻotaʻi ma le eliina o meafaitino ma faiga faigata o le toe faʻaaogaina. Peitaʻi, o le Li-Ion e masani ona manatu e sili atu le "faʻatonutonuina" nai lo le NiCd, ma o loʻo faʻatupulaʻia faiga o le toe faʻaaogaina o le Li-Ion.
10. Tau ma le Mauaina
– Ua faʻateleina le seāseā ona maua le NiCd mo oloa fou a tagata faʻatau, o lea e ono faʻatapulaʻaina ai le maua, e ui lava o loʻo maua pea i nisi vaega.
– O le Li-Ion e gaosia tele i le tele o lapopoa ma foliga eseese, ma avea ai le tau ma mea e sili atu ona taugofie ma lelei le faatinoga.
Mo le tele o faʻaaogāga i aso uma, e ofoina atu e le Li-Ion le tau sili atu: maualuga le gafatia, mama, ma faigofie ona faʻaaoga.
Faaiuga: O fea e sili atu ona talafeagai?
E leai se tali e tasi auā o le filifiliga e faʻalagolago i manaʻoga:
– Filifili le NiCd pe afai e te manaʻomia se maa malosi tele, e mafai ona avatu ni tafega malolosi, ma o loʻo e faʻaaogaina se masini/faʻaoga tuai na mamanuina mo le NiCd—ma ua e sauni e taulimaina lelei le toe faʻaaogaina.
– Filifili le Li-Ion pe afai e te manaʻo i le tele o le gafatia, mama, maualalo le faʻasaʻolotoina o le eletise, fetuutuunai le faʻatumuina, ma le maualuga o le lelei o le faʻaaogaina i masini faʻaonaponei.
O aga masani i le alamanuia ua faʻaalia ai o le Li-Ion o le filifiliga sili lea mo masini faʻatau ma le tele o faʻaoga faʻapolofesa i aso nei. Peitaʻi, o loʻo iai pea le NiCd i nisi o faʻaoga faʻapitoa, aemaise lava i masini tuai ma nisi o faʻaoga e manaʻomia ai uiga tulaga ese o le tumau o le NiCd.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou faʻaopoopoina se laulau faʻatusatusaga vave (voltage, cycles, density energy, self-discharge, tau, ma le saogalemu) pe faʻatulaga lenei tusiga i se tulaga faʻapitoa e pei o meafaigaluega eletise, leitio HT, poʻo galuega faʻatino a le DIY mo maa.