O le ā le paneta a Kepler ma ana suʻesuʻega aupito lata mai?

Ulutala: O le ā le paneta a Kepler ma ana mea fou na maua

E masani ona avea paneta Kepler ma autu autū i talanoaga e uiga i le vateatea ma suʻesuʻega i le vateatea. Ua faaigoaina i le misiona a le NASA i Kepler, o nei paneta ua tatalaina ai ni malamalamaaga fou i lo tatou malamalama i le vateatea ma le i ai o paneta i fafo (o paneta e faataamilo i fetu e ese mai lo tatou la). O lenei tusiga o le a talanoaina ai po o a paneta Kepler ma nisi o a latou sailiga sili ona mataʻina talu ai nei i le matata o le vateatea faʻaonaponei.

O le ā le paneta a Kepler?

O paneta Kepler o le igoa lea e faʻaaoga e faʻamatala ai paneta na maua e le Kepler Space Telescope, o se fale mataʻituina o le vateatea na faʻalauiloa e le NASA i le aso 7 o Mati, 2009. O le misiona a Kepler na mamanuina faapitoa e suʻe ai paneta i fafo i totonu o le "nofoaga e mafai ona nonofo ai" e siomia ai o latou fetu, lea e mafai ai e tulaga o le vevela ona i ai le vai vai—o se tasi o mea taua e manaʻomia mo le ola e pei ona tatou iloa.

O le Teleskopo Kepler ma le Metotia o le Transit

E fa'aaogā e Kepler se metotia ua ta'ua o le "metotia o femalagaaiga" e iloa ai paneta i fafo. A ui atu se paneta i luma o lona fetu autu mai la tatou va'aiga i le Lalolagi, e mafua ai ona fa'aitiitia teisi le pupula o le fetu. I le matauina o lenei fa'aitiitia fa'avaitaimi, e mafai ai e le au su'esu'e fetu ona iloa le paneta, fuafua lona telē, ma fuafua lona ta'amilosaga.

Taua o le Misiona a Kepler

Ua tele se sao o le telescope a Kepler i suʻesuʻega i le vateatea ma le vateatea. I le faaiuga o lana misiona ia Oketopa 2018, ua silia ma le 2.600 paneta ua faamaonia ua maua e Kepler ma le faitau afe o isi paneta o loo faatalitali mo le faamaoniga. O nei faamatalaga e avea o se faamaumauga taua mo nisi suesuega i le faagasologa o paneta, siosiomaga o paneta, ma lo latou gafatia e lagolago ai le ola.

O le Mauaina Fou o le Paneta a Kepler

FAITAU  Aiseā e foliga lapotopoto ai paneta?

O lea la ua tatou malamalama i mea faavae o paneta Kepler ma le auala na maua ai, o nisi nei o mea aupito lata mai ma taua na maua i lenei misiona.

1. Kepler-452b: O se Lalolagi e Sili Atu le Mamafa

O se tasi o mea taua na maua i le misiona a Kepler o Kepler-452b, o nisi taimi e ta'ua o le "Lalolagi's Cousin" ona o lona telē ma lona tulaga i le sone e mafai ona nonofo ai le fetu o lo'o i ai. E tusa ma le 1.400 tausaga malamalama le mamao o Kepler-452b mai le Lalolagi ma e faataamilomilo i se fetu e tutusa ma le La, ae e fai si matua atu. E tusa ma le 60% le lautele o le Kepler-452b nai lo le Lalolagi, ma avea ai ma super-Earth, o se vasega o paneta e sili atu le telē nai lo le Lalolagi ae la'ititi nai lo Neptune.

O le mauaina o Kepler-452b ua faaopoopo atu ai i le talitonuga e faapea, o paneta e tutusa le lapopoa ma le Lalolagi i le sone e mafai ona nonofo ai e le o se mea e seasea tupu i lo tatou aniva.

2. Kepler-186f: O se paneta e tutusa lona lapo'a ma le lalolagi i totonu o le sone e mafai ona nonofo ai

Ua tosina mai e le Kepler-186f le tele o le gauai ma le naunautaiga talu mai lona mauaina i le 2014. O le uluai paneta tele lea e tutusa le lapo'a ma le Lalolagi ua maua i le sone e mafai ona nonofo ai lona fetu, o se eria e foliga mai o lo'o i ai le vai. O lona fetu autu, o Kepler-186, o se fetu mumu e malulu ma e le o toe malosi tele nai lo lo tatou La, ae o le latalata o le taamilosaga a Kepler-186f e tutusa ai lona malosi e maua mai i le Lalolagi.

E na'o sina lapo'a teisi atu o le Kepler-186f nai lo le Lalolagi, ma avea ai ma sui autū mo se paneta e ono lagolagoina ai le ola.

3. Kepler-90 Multi-Panet System

Na maua fo'i e Kepler le faiga o fetu a Kepler-90, lea e valu paneta e fe'avea'i solo i lona fetu, e pei lava o lo tatou faiga o le la. O Kepler-90i, o se paneta papa'u e lapo'a ma'ale'ale e pei o le Lalolagi e fe'avea'i latalata atu i lona fetu autu nai lo Mercury i le La, e fa'aopoopo atu ai i le lavelave ma le manaia o lenei faiga.

FAITAU  Fa'amatalaga o mea ma mea e le'i iai ni mea

4. Kepler-62e ma Kepler-62f: O paneta e lua i le Sone e Mafai ona Nonofo ai

O le fetu o Kepler-62, e tusa ma le 1.200 tausaga malamalama mai le Lalolagi, e lima paneta o loʻo taamilo i lona fetu, e lua o ia paneta, o Kepler-62e ma Kepler-62f, o loʻo i totonu o le sone e mafai ona nonofo ai. O Kepler-62e, lea e latalata i le fetu, e tusa ma le 1,6 taimi le lautele o le Lalolagi ma e foliga mai o se lalolagi e tele ai le vai. Ae o Kepler-62f, lea e mamao ese, e tusa ma le 1,4 taimi le lautele o le Lalolagi ma tulaga o le fogaeleele e ono lagolagoina ai le vai.

O le mauaina o ni paneta se lua i le sone e mafai ona nonofo ai i le tasi faiga e tasi ua fautua mai ai se avanoa maualuga e maua ai se ola i fafo atu o lo tatou faiga o le la.

Tekonolosi ma le Lumanai o Su'esu'ega

I le maeʻa ai o le manuia tele o le misiona a Kepler, na faʻalauiloa ai e le NASA le TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) ia Aperila 2018 e faʻaauau ai le sailiga mo exoplanets. I le taimi nei, o le James Webb Space Telescope, lea ua faʻatulagaina e faʻalauiloa i le faʻaiuga o le 2021, o le a tatalaina ai ni faitotoʻa fou mo le suʻesuʻeina o le ea o exoplanets ma le iloa o faʻailoga faʻakemikolo e fesoʻotaʻi ma le ola.

Ua faʻamaonia e Kepler o lo tatou aniva o loʻo tumu i paneta e mafai ona lagolagoina le ola. O lenei sailiga ua suia ai le auala tatou te vaʻai ai i le vateatea ma lo tatou tulaga i totonu. O loʻo tatou i ai pea i le amataga o se malaga tele i suʻesuʻega i le vateatea, ma o sailiga a Kepler ua naʻo le amataga.

I'uga

O paneta a Kepler ma mea na maua talu ai nei ua maua ai ni malamalamaaga ofoofogia i le eseesega o lo tatou atulaulau. Faatasi ai ma le faitau afe o paneta i fafo ua maua, ua tatou latalata atu nei i le taliina o fesili loloto e uiga i le i ai o le ola i tua atu o le Lalolagi. Ua faataatia e Kepler le faavae mo le lumanai o suʻesuʻega i le vateatea, ma faaalia ai le gafatia mo tupulaga o le lumanai e suʻesuʻe loloto ai ma maua ai mealilo e leʻi foia o le atulaulau.

Taofi faamatalaga