A'oa'oga fa'apolofesa ma tusipasi i mea anamua

A'oa'oga Fa'apolofesa ma Tusipasi i le Su'esu'ega o Mea Anamua

E masani ona malamalama i le suʻesuʻega o mea anamua o le gaoioiga lea o le eliina o meafaitino anamua ma le faʻaalia o mea lilo o le taimi ua tuanaʻi. Peitaʻi, e ese mai i le faʻatusa lauiloa o le "eliina," o le suʻesuʻega o mea anamua i aso nei o se galuega e manaʻomia ai tomai faʻapitoa, faʻamaoni faʻasaienisi, tausisia o amioga mama, ma le mafai ona galue i matāʻupu eseese. O le mea lea, o aʻoaʻoga faʻapolofesa ma tusipasi e taua tele i le faʻamautinoaina o faiga faʻatino o mea anamua e saogalemu, faʻatulafonoina, ma maualuga le tulaga lelei e nafa ma le tofi faʻaleaganuʻu ma le sosaiete.

Aiseā e Tāua ai A'oa'oga Fa'apolofesa?

O aʻoaʻoga faʻapolofesa o le faʻavae lea mo tagata suʻesuʻe mea anamua e faʻaleleia atili ai auala e suʻesuʻe ai, galuega faʻatino i le fanua, auʻiliʻiliga o fale suʻesuʻe, ma lipoti faasaienisi. E le gata i le na o le mafai ona eli, e tatau i se tagata suʻesuʻe mea anamua ona malamalama i le auala e mamanuina ai se suʻesuʻega, faʻatulaga se manatu, atiaʻe se fuafuaga e faʻataʻitaʻi ai, ma faʻaaoga tulaga faʻatonuina o pepa. O mea sese laiti—e pei o le faʻamaumauga sese o le talaʻaga—e mafai ona aveʻesea faʻamatalaga taua ma faʻavaivaia ai le taua faasaienisi o se nofoaga.

E le gata i lea, o aʻoaʻoga e fesoʻotaʻi foʻi ma le saogalemu ma le puipuiga i galuega. O le eliina o mea e aofia ai le lamatiaga o sologa o eleele, tau leaga, masini mamafa, ma le aʻafia i vailaʻau i totonu o le fale suʻesuʻe. O aʻoaʻoga i le Soifua Maloloina ma le Saogalemu i Galuega (K3), le faʻaaogaina o meafaigaluega puipui, ma taualumaga faʻafuaseʻi e taua tele.

Tomai Autū e Manaʻomia e Tagata Suʻesuʻe i Mea anamua

O aʻoaʻoga faʻapolofesa e masani ona fausia ai tomai i ni vaega autū se tele:

1. Metotia o su'esu'ega ma eliina
E aofia ai le fuafuaina o le nofoaga, fa'afanua, faiga o grid, stratigraphy, metotia o le eliina o vaega, ma le fa'ata'ita'iga talafeagai.

2. Pulega o pepa ma faʻamaumauga
Pueina o ata i le fanua, ata tusi faatekinolosi, faamaumauga o talaaga, faaaogaina o le GIS, puleaina o faamaumauga o faamatalaga, ma taualumaga o teuina ma faamatalaga patino.

3. Su'esu'ega o fa'ai'uga ma le fa'auigaga
Fa'ailoaina o meafaitino (keramika, lithics, u'amea), su'esu'ega o mea taua i le siosiomaga (ponaivi, fatu, malala), fa'atusatusaga o aso na tutupu ai ma aso moni, ma le tu'ufa'atasia o fa'amaumauga mai punaoa eseese.

FAITAU  Su'esu'ega o Mea Taulima ma lona A'afiaga i Tagata Tafafao Maimoa

4. Fa'asao fa'avae ma le taulimaina o le aoina
Auala e teu ai, teu ai, ma faatino ai le fa'amautu muamua o meafaitino ina ia le faaleagaina pe a uma ona si'itia mai le eleele.

5. Amioga mama, tulafono, ma le auai o le alalafaga
Malamalama i le puipuiga o le tofi faaleaganuu, pemita mo suesuega, aia tatau a nuu, toe faafoi atu i le atunuu, ma le mataupu faavae o le "aua le faia se mea leaga".

6. Lipotiina, lolomiina ma fesootaiga
Saunia o lipoti faatekinolosi, tusiga faasaienisi, ma faasalalauga i tagata lautele ina ia aoga taunuuga o suesuega ae le o le faasesēina.

Ala o Aoaoga: Mai le Aoga i le Matāgaluega

1. A'oa'oga Aloaia
I le tele o atunuu, o le ala masani e avea ai ma se tagata suʻesuʻe mea anamua e amata i aʻoaʻoga aloaia (tikerī o le bachelor i le master). O aʻoaʻoga aloaia e maua ai se faavae i le teoria, talafaasolopito faaleaganuu, ma metotia faasaienisi. O le taulaiga e le gata i tomai faatekinolosi, ae faapea foi i le mafaufau loloto, auiliiliga o faamatalaga, ma tusitusiga faaleaoaoga.

2. A'oga Fa'ata'ita'i ma Galuega Fa'atino
O le aʻoga i le fanua o se vaega taua tele e faʻafesoʻotaʻi ai le aʻoaʻoga ma le faʻatinoga. E aʻoaʻoina tuusaʻo e tagata auai le auala e iloa ai nofoaga eliina ai mea, faitau i le stratigraphy, faia o fua, ma pulea mea na maua. O galuega faʻataʻitaʻi i falemataʻaga, nofoaga o mea anamua, poʻo galuega suʻesuʻe e atiina ae ai foʻi tomai i le teuina o aoina, faʻasao faʻavae, ma le pulega o suʻesuʻega.

3. A'oa'oga Fa'apitoa
A o fa’agasolo le alualu i luma o tekinolosi, ua ofoina mai e le su’esu’ega o mea anamua le tele o tomai fa’apitoa. E aofia ai a’oa’oga i le GIS ma le fa’afanua, photogrammetry ma le 3D scanning, archaeobotany, zooarchaeology, bioarchaeology, ma e o’o lava i le su’esu’ega o mea o totoe po’o isotope. O lenei a’oa’oga e masani ona faia i ni vasega pupuu, mafutaga faaleaoaoga, po’o ni tusi faamaonia o le agavaa mai fa’alapotopotoga fa’apitoa.

4. Atina'e Fa'apolofesa Fa'aauau
E lē muta le aʻoaʻoina o se tagata suʻesuʻe mea anamua lelei. O le atinaʻeina pea o tomai faʻapolofesa e mafai ona aofia ai seminā, konafesi, aʻoaʻoga i auala aupito lata mai, ma faʻafouga i tulafono faatonutonu ma amioga mama. E taua tele lenei mea auā o loʻo faʻaauau pea ona suia tulaga faʻatonuina o suʻesuʻega, polokalama faakomepiuta, ma taʻiala mo le puipuiga.

O le ā le Tusipasi Fa'apolofesa?

FAITAU  Faiga faavae mo le toe faafoi atu o mea anamua ma mea tuai

O le tusipasi fa'apolofesa o se fa'amaoniga aloa'ia lea ua ausia e se tasi ni tulaga fa'atonuina o le agava'a. E mafai ona tu'uina atu le tusipasi e fa'alapotopotoga fa'apolofesa, fa'alapotopotoga fa'alea'oa'oga, po'o fa'alapotopotoga fa'amaonia aloa'ia. O ona fa'amoemoega nei:

– Ia mautinoa le lelei o galuega ma metotia masani
– Puipuia o nofoaga faaleaganuu ma tofi mai faiga faataumaoi
– Fa'afaigofie ai mo tagata faigaluega po'o tagata fa'atau ona iloilo agava'a
– Fa'alauiloa le matafaioi ma le tausisia o amioga tatau

Peita'i, e lē tutusa taimi uma e maua ai tusipasi i atunu'u eseese. O nisi nofoaga e fa'amamafa le laisene fa'apolofesa po'o le resitalaina, ae o isi nofoaga e sili atu ona fa'alagolago i le ta'uleleia o a'oa'oga, faila o galuega faatino, ma fautuaga.

Pepa Fa'amaonia Talafeagai i le Su'esu'ega o Mea Anamua

E mafai ona maua tusi faamaonia i le suʻesuʻega o mea anamua i le tele o ituaiga:

1. Fa'amaoniga ma pepa fa'amaumau o metotia fa'atino i le fanua
Iloiloina o gafatia o le eliina, fa'amaumauga o mea e tutupu i totonu o le eliina, fa'aaogaina o le total station/GPS, ma le saunia o lipoti o le fanua.

2. Fa'amaoniga o le puipuiga ma le pulega o le aoina
Iloilo tomai i le taulimaina o mea taulima, puipuiga mai mea ua faaleagaina, ma le puleaina o teuina.

3. Tusipasi K3 mo galuega i le fanua
Fuaina o le sauniuni e feagai ma tulaga lamatia o le galuega, faʻagasologa o le saogalemu, ma fesoasoani muamua.

4. Fa'amaoniga o tomai fa'atekinolosi numera
Mo se faʻataʻitaʻiga, GIS, faʻataʻitaʻiga 3D, faʻagasologa o ata e leai ni pailate (drone), poʻo le puleaina o faʻamaumauga o suʻesuʻega.

5. Fa'amaoniga o le pulega o galuega faatino ma le tausisia o tulafono faatonutonu
Talafeagai mo galuega fa'akonekarate o mea anamua (Pulega o Punaoa Fa'aleaganuu/CRM) po'o galuega fa'atino tau atina'e e mana'omia ai le iloiloga o aafiaga o le nofoaga.

Luʻitau i Aʻoaʻoga ma Faʻamaoniga

E ui i lo latou tāua, o le faʻatinoina o aʻoaʻoga ma tusipasi e feagai ma le tele o luʻitau. Muamua, o le tau o aʻoaʻoga i le fanua ma vasega faʻapitoa e mafai ona maualuga, aemaise lava pe a manaʻomia ni meafaigaluega faʻatekonolosi poʻo ni fale suʻesuʻe. Lua, o avanoa i aʻoga i le fanua e le tutusa i taimi uma, ma faʻatapulaʻaina ai le avanoa mo tagata suʻesuʻe mea anamua i nisi o vaega. Tolu, o le eseese o tulaga faʻamaonia e mafai ona mafua ai le fenumiai, aemaise lava mo i latou o loʻo galulue i itulagi poʻo atunuʻu.

E le gata i lea, e tatau ona faʻatinoina le tusipasi i mataupu faavae e aofia ai tagata uma ma amioga mama. E le tatau ona avea le tusipasi ma pa pupuni e naʻo ni vaega patino e aoga ai. Nai lo lena, e tatau ona faʻalauiloa le faʻaleleia atili o tomai faʻapitoa i se auala talafeagai, manino, ma faʻavae i luga o le agavaa moni.

FAITAU  Fa'aauauina o su'esu'ega o mea anamua

Fa'amanuiaga Vave mo Galuega ma le Lalolagi o le Puipuiga o Mea Taua

Mo tagata taʻitoʻatasi, o aʻoaʻoga ma tusipasi e faʻateleina ai le tauvaga i galuega, faʻamalosia ai faila o galuega, ma tatala ai avanoa i falemataʻaga, faʻalapotopotoga suʻesuʻega, galuega faʻasao, ma kamupani faufautua i mea anamua. E mafai foʻi e le tusipasi ona fesoasoani i tagata suʻesuʻe mea anamua e maua le mautinoa e taʻitaʻia ai 'au, pulea galuega faatino, pe galulue faʻatasi ma nofoaga maaleale.

Mo nuʻu ma le setete, o faiga faʻapolofesa o suʻesuʻega o mea anamua e faʻamautinoa ai le puleaina lelei o le tofi faʻaleaganuʻu. O faʻamaumauga ma mea taua e le na o le "aveina," ae faʻamatalaina, faʻasaoina, ma lipotia, ma maua ai le taua faʻaleaʻoaʻoga, faʻasinomaga faʻaleaganuʻu, ma e oʻo lava i le gafatia tau tamaoaiga e ala i turisi faʻasao.

Fa'ato'a

O le suʻesuʻega o mea anamua o se galuega e manaʻomia ai le agavaʻa, le amio saʻo, ma le tiutetauave lautele. O aʻoaʻoga faʻapolofesa e faʻaauupegaina ai tagata suʻesuʻe mea anamua i tomai faʻapitoa, metotia faʻasaienisi, ma le malamalama i amioga mama ma tulafono. I le taimi nei, o le tusipasi faʻapolofesa e mafai ona avea o se auala masani mo le tausia o le lelei o galuega aʻo puipuia le tofi faʻaleaganuʻu mai faiga faʻaleagaina. I le iuga, o aʻoaʻoga ma tusipasi e le na o ni faiga masani, ae o ni tupe teufaafaigaluega mo se taimi umi i mea anamua e sili atu ona saʻo, saogalemu, ma aoga mo tupulaga o loʻo i ai nei ma le lumanai.

Taofi faamatalaga