Auala Fa'atupe Eseese mo Su'esu'ega o Mea Anamua
E masani ona mafaufauina le suʻesuʻega o mea anamua o se sailiga faʻafealofani: eli i lalo o le la vevela, maua ni meafaitino anamua, ona tuʻufaʻatasia lea o tala o aso ua mavae. Ae i lalo ifo o na mea uma, o le suʻesuʻega o mea anamua o se galuega faʻasaienisi taugata, umi, ma tele ai punaoa. O tau o suʻesuʻega i le fanua, pemita suʻesuʻega, faʻasaoina o mea na maua, suʻesuʻega i le fale suʻesuʻe (e.g., suʻesuʻega o le kaponi, suʻesuʻega o isotope, DNA anamua), ma le lolomiina ma le faʻasalalauina o taunuuga e mafai ona taua tele. Ae paga lea, o le faʻatupeina masani—e pei o paketi a le setete, fesoasoani a le iunivesite, poʻo faʻalapotopotoga suʻesuʻega—e masani ona le lava, tauva, ma o nisi taimi e le mautu. O le mea lea, o auala faʻatupeina eseese ua faʻateleina le taua mo le faʻatumauina o le faʻaauauina o suʻesuʻega ma le faʻasaoina o le tofi faʻaleaganuʻu.
O loʻo mulimuli mai ni auala eseese e faʻatupeina ai tupe mo mea anamua, faʻatasi ai ma avanoa, luʻitau, ma faiga lelei mo le tumau ai i le amio mama ma le tali atu.
1. Fa'atupeina o Tupe: Aoina o Tupe mai le Lautele
Ua avea le fa'atupeina o mea totino ma se tasi o auala sili ona lauiloa i le sefulu tausaga ua tuana'i. E mafai e tagata su'esu'e po'o fa'alapotopotoga ona tu'uina atu ni fa'asalalauga e ala i fa'avae e pei o Kickstarter, Indiegogo, po'o nofoaga i le lotoifale, e fa'amatala ai le fa'amoemoega, a'afiaga, ma le manino o le fa'aaogaina o tupe. I le tulaga o mea anamua, e talafeagai le fa'atupeina o mea totino mo galuega fa'atupeina e faigofie ona malamalama i ai le lautele, e pei o vaitau fa'apitoa o eliina, fa'asaoina o mea totino, fa'atekinolosi o aoina, po'o le gaosiga o pepa fa'amaumau.
O le ki i le manuia o le crowdfunding o se tala malosi ma se fesootaiga masani. E manaʻo le lautele e lagona le aofia ai, o lea e aoga ai faʻafouga masani, ata o le fanua, vitio pupuu, ma lipoti i le faʻaaogaina o tupe. Peitaʻi, e iai luʻitau tau amio: o mea anamua e le naʻo se faʻafiafiaga. E tatau i faʻasalalauga ona ʻalofia le soona faʻafiafiaina, faʻamatalaga faʻapitoa, poʻo "folafolaga o le mauaina" e le faʻasaienisi. E le gata i lea, e tatau ona mamanuina ma le faʻaeteete taui. O le tuʻuina atu o mea moni e manino lava e le talafeagai ma e le tusa ai ma le tulafono. O isi auala saogalemu e aofia ai tusi faʻamaonia eletise, avanoa i webinar, asiasiga faʻapitoa, poʻo anotusi faʻaleaʻoaʻoga faʻapitoa.
2. Faiga Pa'aga ma le Vaega Tumaoti (CSR ma le Lagolago)
E masani ona i ai polokalame a Kamupani mo Tiutetauave Lautele (CSR) po'o ni lagolago mo a'oa'oga, aganu'u, ma fa'alapotopotoga fa'alenu'u. E mafai e le su'esu'ega o mea anamua ona fesoasoani e ala i galuega fa'asao o nofoaga, polokalame fa'aa'oa'oga fa'alenu'u, po'o le atina'eina o falemata'aga i le lotoifale. O nei pa'aga e mafai ona maua ai le tele o fesoasoani tau tupe nai lo foa'i a tagata ta'ito'atasi, a'o maua ai fo'i le avanoa i feso'ota'iga fa'alotoifale ma feso'ota'iga a le kamupani.
Peita’i, o faiga faapa’aga ma le vaega tumaoti e mana’omia ai ni tulafono manino. E tatau i tagata su’esu’e mea anamua ona fa’atumauina le tuto’atasi fa’asaienisi ma ia mautinoa e le pulea e le au lagolago le fa’auigaina o fa’amaumauga, taofia taunuuga e "le lelei i le ata," pe fa’amalosia le fa’aaogaina o nofoaga. E tatau i konekarate galulue fa’atasi ona aofia ai mataupu fa’avae o le manino, vaevaeina o matafaioi, fa’aaogaina talafeagai o logos, ma le tautino atu i tulaga fa’atonutonu o le puipuiga.
3. Polokalama “Fa'aaogā se Mea Fa'a'āta” ma Foa'i e Fa'avae i le Aoina
E masani ona fa'atino e falemata'aga ma fa'alapotopotoga fa'asao ni polokalame "avatu se mea totino" po'o le "avatu se nofoaga". E fa'atupeina e le au foa'i le fa'asaoina po'o le su'esu'eina o se mea totino fa'apitoa, e sui ai le fa'aofiina o latou igoa i fa'ailoga o fa'aaliga, lipoti o galuega faatino, po'o le upega tafa'ilagi aloa'ia a le falemata'aga. E aoga lenei fa'ata'ita'iga ona e mautu: e iloa e le au foa'i le mea o lo'o latou lagolagoina.
Peita’i, e mana’omia ona manino lelei le fa’atulagaina: O le "Vaetamaina" e lē fa’apea o le umiaina lea. O mea totino o lo’o tumau pea o meatotino a le malo po’o le fa’alapotopotoga i lalo o le tulafono fa’atino. E tatau i polokalame ona fa’ailoa manino mai o foa’i e mo le lagolagoina o le fa’asaoina ma su’esu’ega, ae le o fefa’ataua’iga fa’apisinisi. Faatasi ai ma fesootaiga talafeagai, e mafai e nei fuafuaga ona fa’ateleina le auai o le lautele a’o fa’amalosia ai le fa’asaoina o aoina o mea e masani ona le lava le fesoasoani tau tupe.
4. Tupe Fa'avae ma Fesoasoani Alofa
I le faaopoopo atu i malo, o le tele o faavae ma faalapotopotoga alofa e faatupeina aoaoga, aganuu, saienisi, po o le siosiomaga—o nei mea uma e mafai ona fesootai ma suesuega o mea anamua, aemaise lava pe afai o le galuega faatino e iai sona aafiaga lautele. O faataitaiga e aofia ai polokalame faamalosiau faalenuu e siomia ai nofoaga, aoaoga faasao, aoaoga a le lautele, po o suesuega e fesoʻotaʻi ma suiga o le tau i aso ua mavae ma le fetuunaiga o tagata.
O le lelei o le galuega alofa e taoto i lona fetuutuunai o autu, ae o le tauvaga e malosi ma e masani ona manaʻomia ai ni talosaga malolosi. E manaʻomia e le au suʻesuʻe mea anamua ona atiina ae ni fuafuaga faigaluega e mafai ona fuaina, ni faʻailoga o aʻafiaga, ma ni fuafuaga faʻasalalau. E taua tele foʻi le faʻamamafaina o le auala e faʻaosofia ai e le galuega le alalafaga ma faʻaaloalo i tulaga faʻaleaganuu faʻalotoifale.
5. Maimoaga Fa'aa'oa'oga ma Polokalama Totogi i Fanua
O nisi o galuega faatino o mea anamua e atiina ae polokalame "a'oga i le fanua", po'o polokalame fa'aa'oa'oga totogi i le fanua, mo tamaiti a'oga, faia'oga, po'o tagata lautele. E totogi e i latou o lo'o auai se totogifuapauina o a'oa'oga e fesoasoani ai i le totogiina o tau o le eliina a'o maua ai le poto masani i metotia o le fa'amaumauina o tusitusiga, stratigraphy, fa'afanua, ma se fa'atomuaga i le puipuiga o le natura.
E mafai ona aoga lenei faʻataʻitaʻiga pe afai e pulea faʻapolofesa ma e aunoa ma le faʻaleagaina o le tulaga lelei faʻasaienisi. E tatau ona aʻoaʻoina tagata auai i tulaga faʻatonuina o le saogalemu ma amioga mama. E taua tele le vaʻavaʻaiga faʻasaienisi malosi e puipuia ai le liua o eliina i ni "malaga i oa." Afai e aofia ai tagata tafafao maimoa lautele, e tatau ona faʻatapulaʻaina i latou i gaoioiga e le faʻaleagaina e pei o suʻesuʻega o luga o le fogaeleele, faʻafanua photogrammetric, poʻo asiasiga faʻamatalaina, nai lo o eliina maaleale.
6. Oloa Faatekinolosi: Maimoaga Faatekinolosi, A'oa'oga, ma Mataupu o le Lesitala
E tatala e le fa'atekinolosi numera avanoa mo le fa'atupeina o a'oa'oga. E mafai e galuega fa'atino o su'esu'ega o mea anamua ona faia ni maimoaga fa'apitoa i nofoaga, fa'aaliga i luga ole laiga, vasega pupuu i metotia o mea anamua, po'o ni fa'asologa o vitio fa'amaumauga e fa'avae i luga o le lesitala. I le fa'aopoopoga i le fa'atupeina, o oloa fa'atekinolosi numera e fa'alauteleina ai le avanoa a le lautele ma fa'amalosia ai le malamalama i tala fa'asolopito.
O lona manuia e faʻalagolago i le lelei o le gaosiga ma le tumau. E tatau ona saʻo le anotusi, faʻaosofia ai, ma tausia le faʻalilolilo o nofoaga patino pe afai e lamatia i le faoa. E manaʻomia foʻi e tagata suʻesuʻe mea anamua ona mafaufau i le puletaofia, laiseneina o ata, ma le faʻamaoniga a le nuʻu pe a aʻafia le anotusi i mea e faʻasolopito maaleale.
7. Fa'atupeina Fa'ale-Nu'u ma Fa'alapotopotoga Fa'aleaganuu
I le tele o eria, o nuʻu i le lotoifale o i latou ia e aʻafia i nofoaga o mea anamua. O fesoasoani tau tupe faʻavae i nuʻu e mafai ona faia i le tulaga o foaʻi tauofo, faʻalapotopotoga faʻapisinisi tafafao maimoa faʻaleaganuu, poʻo ni fuafuaga faʻasoa tupe mama mo gaoioiga tau tamaoaiga e fesoʻotaʻi ma le faʻasao (e pei o le faʻatauina atu o galuega taulima ua filifilia). O lenei auala e le o tuʻuina ai le nuʻu o se "mea faitino," ae o se paʻaga.
O le faʻataʻitaʻiga a le nuʻu e manaʻomia ai se faiga umi: fausiaina o le faʻatuatuaga, faʻamautinoaina o faʻamanuiaga tau tamaoaiga tutusa, ma aloese mai faʻapisinisi e faʻaleagaina ai le taua o le nofoaga. Ae a manuia, e taua tele le aʻafiaga: e sili atu ona faʻasaoina nofoaga ona e lagona e le nuʻu le pule ma e manuia saʻo mai le faʻasaoina.
8. Fuafuaga “Fa'atupega Fa'afetaui” ma le Galulue Fa'atasi a Vaega e To'atele
O le isi metotia o le fa'afetauiina lea o le fesoasoani tau tupe: o tupe a le malo po'o tupe a le nu'u e "fa'afetauiina" e se fa'alapotopotoga fa'apitoa, e pei o se fa'avae, iunivesite, po'o se kamupani. Mo se fa'ata'ita'iga, mo Rp1 ta'itasi e maua, o le a fa'afetaui e se fa'atupe lagolago le Rp1. O lenei fuafuaga e fa'amalosia ai le auai ona e lagona e le au foa'i ua fa'aluaina a latou foa'i.
E mafai fo'i e le galulue fa'atasi a le tele o pa'aga ona tu'ufa'atasia malosiaga: e tu'uina atu e iunivesite puna'oa fa'aletagata, e tu'uina atu e malo pemita ma lagolago i atina'e, e tu'uina atu e nu'u le malamalama fa'alotoifale, ma e tu'uina atu e le au lagolago le fesoasoani tau tupe. O lu'itau autu o le fa'amaopoopoina ma le pulega, e mana'omia ai se fa'atulagaga manino o le pulega o galuega fa'atino ma lipoti masani.
Mataupu Faavae Autū: Amioga Mama, Manino, ma le Fa'aauauina
Po o le ā lava le auala e faʻatupeina ai, e tatau i le suʻesuʻega o mea anamua ona tausisi i mataupu faavae autū. Muamua, manino: e tatau ona maua fuafuaga mo le faʻaaogaina o tupe, lipoti o tupe faʻaalu, ma taunuuga o galuega. Lua, amioga mama: e le tatau ona i ai ni fefaʻatauaʻiga o mea tuai, faʻaaogaina sese o nuʻu, poʻo ni faʻasalalauga faʻafiafia e faʻamalosia ai le faoa faamalosi. Tolu, faʻasaoina: e le tatau ona faʻaaluina tupe i le naʻo le vaitau e tasi o le eliina, ae e tatau foʻi ona aofia ai le puipuiga, teuina, faʻamaumauga, ma le lolomiina—auā o le eliina o se faiga faʻaleagaina e tatau ona paleni ma le faʻamaumauga ma le faʻasaoina.
E le gata i lea, e taua tele le vaevaeina o tupe mo le faʻasalalauina o taunuuga i tagata lautele i se gagana faigofie ona malamalama i ai. O tagata lautele e iloa lelei aogā tau aʻoaʻoga o le a sili atu ona naunau e lagolago galuega faatino o loʻo lumanaʻi. I se isi faaupuga, o isi fesoasoani tau tupe e le naʻo le "maua o tupe," ae o le fausiaina o se siosiomaga e lagolago ai le saienisi ma le tofi faaleaganuu.
Fa'ato'a
E manaʻomia e le suʻesuʻega o mea anamua le fesoasoani tau tupe e lē ina ia tuliloa ai le fiafia o le mauaina, ae ina ia faʻaalia ma le faʻaeteete le poto ma faʻasaoina ai faʻailoga o le taimi ua tuanaʻi ina ia tumau ai lona taua mo le taimi nei. A faʻatapulaʻaina punaoa masani o fesoasoani tau tupe, o isi auala e fesoasoani ai i le faʻatupeina—faʻatupeina o tagata lautele, CSR, galuega alofa, polokalame faʻaleaʻoaʻoga totogi, oloa numera, ma le fesoasoani tau tupe a le nuʻu—e mafai ona avea ma fofo moni. O le ki autū o le pulega lelei, fesootaiga faʻamaoni, ma le tautino malosi i amioga tau puipuiga. Faatasi ai ma le lagolago a le tele o vaega, e mafai ona faʻaauau pea ona manuia le suʻesuʻega o mea anamua ma maua ai faʻamanuiaga lautele: faʻamauoa ai lo tatou faasinomaga, aʻoaʻoga, ma le malamalama i le malaga umi o tagata soifua.