O le suʻesuʻega o mea anamua ma lona fesootaʻiga ma le saienisi o manu

Su'esu'ega o Mea anamua ma Lona Fesoota'iga ma le Saienisi o Manu

E masani ona malamalama i le suʻesuʻega o mea anamua o le suʻesuʻega lea o le talafaasolopito o tagata soifua e ala i mea na latou tuʻua—mai meafaigaluega maʻa ma omea i fale ma e oʻo lava i toega o nofoaga. Peitaʻi, o le ata o le talafaasolopito e le naʻo mea na faia e tagata e fausia ai. I le tele o nofoaga, o faʻamatalaga sili ona taua e uiga i le soifuaga o tagata e sau mai toega o isi meaola, aemaise lava manu. O iinei e iai se sootaga vavalalata o le suʻesuʻega o mea anamua ma le saienisi o manu, o se matāʻupu suʻesuʻe e suʻesuʻe ai manu (fauna) ma a latou matafaioi i le siosiomaga, e aofia ai le auala latou te fegalegaleai ai ma tagata. I le tulaga o mea anamua, ua atiaʻe lenei suʻesuʻega i se lala taua e taʻua o le zooarchaeology poʻo le archeozoology.

Malamalama i le Saienisi o Manu i se Fa'amatalaga Fa'asolopito o Mea anamua

O le saienisi o manu e masani ona aofia ai le suʻesuʻeina o le eseesega o manu, le tufatufaina atu, le fausaga o le tino, amioga, ma sootaga faalenatura i le va o ituaiga. A faʻaaogaina i le tulaga o nofoaga o mea anamua, e fesoasoani le saienisi o manu e tali fesili: O a manu na nonofo faataamilo i tagata anamua? O a manu na latou 'aina? Pe na latou tuliina, faʻatoʻaga, pe aoina? Pe i ai ni taua faʻatusa poʻo ni sauniga a manu?

E fa'aaogā e le Zooarchaeology mea na maua e pei o ponaivi, nifo, seu, atigi, una o i'a, ma e o'o lava i ni vaega laiti, e pei o ni fasi mea o totoe i le palapala. E su'esu'eina nei mea e toe fa'atulaga ai gaoioiga a tagata, tulaga o le siosiomaga, ma suiga tau tamaoaiga ma agafesootai i le aluga o taimi.

Ituaiga o Fa'amaumauga Fa'anatura o lo'o Maua i Nofoaga o Su'esu'ega Fa'asolopito

I le fanua, e mafai ona aliali mai faʻamaumauga o manu i foliga eseese. O mea e sili ona taatele o ponaivi o manu e maua i otaota, nofoaga e fasi ai manu, poʻo nofoaga e nonofo ai. I le faʻaopoopoga i ponaivi, e masani ona maua e le au suʻesuʻe mea anamua:

1. Atigi o mollusk (figota, sisi) e fa'ailoga ai gaoioiga e aoina ai punaoa i le talafatai po'o le vaitafe.
2. O toega o i'a e pei o ponaivi manifinifi, otoliths, po'o tui, o lo'o fa'aalia ai auala fagogota.
3. O ponaivi laiti mai manu felelei po'o isumu e ono fa'ailoa mai ai le 'aina, tausiga, po'o le iai o manu fe'ai i le siosiomaga.
4. Mea taua na faia mai manu, mo se faʻataʻitaʻiga meafaigaluega na faia mai ponaivi, nila, mata o ū, mea teuteu na faia mai nifo, poʻo taulima na faia mai atigi.
5. Fa'ailoga taphonomic, e pei o fa'ailoga tipi, fa'ailoga mu, māvaevae ona o le malepe o le 'a'ano o ponaivi, po'o u a manu fe'ai, e taua mo le malamalama i le faagasologa o le fausiaina o ponaivi.

E lē o taimi uma e "mamā" ai faʻamaumauga o manu; e masani ona faʻaleagaina e faiga faʻalenatura ma gaoioiga a tagata. O le mea lea, o metotia o le faʻailoaina ma le faʻamatalaina e tatau ona tuʻufaʻatasia ai le malamalama i mea tau ola, siʻosiʻomaga, ma le tau.

O le ā e Mafai ona Faaalia e le Su'esu'ega a Manu?

E taua tele le fesootaʻiga i le va o mea anamua ma le saienisi o manu auā e mafai e toega o manu ona faʻaalia le tele o vaega o le olaga ua mavae e lē o vaaia i taimi uma mai meafaitino. E iai ni autu tetele se tele e mafai ona toe fausia:

1. Faiga o Meaʻai ma Meaʻai e Maua ai le Soifuaga
I le fa'ailoaina o ituaiga manu na 'aina, vaega o le tino na filifilia, ma le auala na saunia ai, e mafai ai e le au su'esu'e ona malamalama i mea'ai a se nu'u. Mo se fa'ata'ita'iga, o le tele o ivi o 'aila po'o pua'a vao e ono fa'ailoa mai ai le tuli manu malosi i le vaomatua, ae o le tele o ivi o 'oti po'o povi e fa'ailoa mai ai le fa'ato'aga lafumanu. O eseesega i tausaga o manu na fasia e maua ai fo'i ni fa'ailo i fuafuaga tau tamaoaiga: pe na tausia manu mo aano o manu, susu, galuega, po'o se tu'ufa'atasiga o nei mea.

2. Fuafuaga mo le Tulimanu, Pu'eina, ma le Puleaina o Manu
E mafai e le au'ili'iliga o manu ona fa'aalia ai tekinolosi ma fuafuaga fa'aaogaina: ituaiga manu na maua, le vaitau o faigafaiva (mo se fa'ata'ita'iga, e fa'atatau i le tuputupu a'e o nifo po'o le ta'amilosaga o le fanafanau), ma le nofoaga o le gaoioiga. O le i ai o le tele o i'a laiti e ono fa'aalia ai le fa'aaogaina o upega, ae o le pule a nisi i'a tetele e ono feso'ota'i ma ofe fagota po'o tao.

3. Fa'a'āiga ma Suiga Lautele
O se tasi o sao taua o le saienisi o manu i mea anamua o le malamalama lea i le fa'afaileleina o manu. O suiga i le tele o ponaivi, o suiga i foliga, ma mamanu o le fasia e mafai ona fa'ailoa mai ai le suiga mai manu fe'ai i lafumanu. O le fa'afaileleina o manu e le gata o se fa'agasologa fa'aletino, ae o se suiga fa'aagafesootai fo'i: o le tula'i mai o le umiaina o meatotino, vaevaega o galuega, fefa'ataua'iga, ma le ono mafai ona fa'avasegaina o le sosaiete.

4. Toe Fausiaina o le Siosiomaga ma le Tau
O manu o se fa'ailoga malosi o le si'osi'omaga. O nisi ituaiga e na'o nofoaga fa'apitoa e nonofo ai—vaomatua mafiafia, vaomago, vanu, talafatai, po'o mauga. Afai o lo'o fa'aalia i se vaega o le nofoaga se suiga i le fausaga o manu mai manu o le vaomatua i manu o le vaomago matala, e mafai ona fa'ailoa mai ai suiga i la'au ma le tau, po'o suiga i mamanu o le fa'aaogaina. tagata ona o femalagaaiga ma le mamafa o le faitau aofaʻi.

5. Fa'atusa, Sauniga, ma Faasinomaga Faaleaganuu
E lē na o se puna o porotini e maua mai manu. E tele sosaiete e fa'apipi'i atu i ai ni uiga fa'atusa i nisi manu—mo se fa'ata'ita'iga, o ni totem, manu e osi ai taulaga, po'o ni fa'ailoga o le tulaga. O le mauaina o ulupo'o o manu i falelauasiga fa'apitoa, po'o ponaivi o manu i falelauasiga o tagata, e masani ona fa'auigaina o se fa'ailoga o faiga fa'alelotu. O teuteuga e faia mai nifo o manu e mafai fo'i ona atagia ai le fa'asinomaga, le mamalu, ma feso'ota'iga fefa'ataua'iga.

Metotia Fa'asaienisi o Meaola: Mai le Fa'ailoaina i le Fa'amatalaina

Ina ia faʻafesoʻotaʻi toega o manu ma amioga a tagata, e faʻaaogaina e le zooarchaeology ni laʻasaga o auʻiliʻiliga:

– Fa'ailoaina o ituaiga e ala i le fa'atusatusaga o le fausaga o ponaivi ma fa'aputuga fa'asinomaga (aoina fa'atusatusaga).
– Fuafuaga fa'atusatusa, mo se fa'ata'ita'iga NISP (numera o vaega ua fa'ailoa mai) ma le MNI (numera maualalo o tagata ta'ito'atasi), e faitau ai le pule'aga o ituaiga.
– Su'esu'ega o tausaga ma itupa, e fa'avae i luga o nifo, tuputupu a'e o ponaivi, ma le dimorphism.
– Su'esu'ega Taphonomic, lea e iloilo ai fa'ailoga o le tipiina, mu, pala, po'o ni fa'ailoga o le u. E taua tele lenei mea mo le iloa pe o ponaivi e mai le 'aina e tagata pe o se taunuuga o gaoioiga fa'alenatura/fa'asauā.
– Su'esu'ega mautu o isotope o ponaivi po'o nifo e iloa ai mea'ai a manu (ma o nisi taimi o femalagaa'iga), ma fesoasoani ai e iloilo faiga o fafaga manu po'o suiga i nofoaga.
– Su'esu'ega anamua o le DNA (aDNA) e iloa ai ituaiga meaola e faigata ona iloa le eseesega i le fa'atulagaga, fa'apea fo'i ma le su'eina o gafa o le fa'ato'aga ma femalaga'iga o le faitau aofa'i.

O nei metotia ua faʻaalia ai o le suʻesuʻega o mea anamua i aso nei ua lē toe faʻalagolago naʻo le vaʻaia o mea na tutupu, ae ua faʻateleina le tele o matāʻupu ma faʻasaienisi.

Luʻitau i Suʻesuʻega Faʻasolopito o Manu

E ui o faʻamatalaga taua tele, ae o faʻamaumauga o manu e iai ni luʻitau i le faʻamatalaina . Muamua, e le o manu uma e lelei ona faʻasaoina. O siosiomaga oona, susū, poʻo le vevela tele e mafai ona faʻaumatia ai ponaivi, ma faʻaleagaina ai faʻamaumauga o manu. Lua, o faiga o le teuina e mafai ona faʻafefiloi e gaioiga a manu e eliina, aʻa o laʻau, poʻo le faʻalavelave a tagata i aso nei. Tolu, o loʻo iai foʻi faʻailoga faʻaleaganuu: atonu e iai tapu i meaʻai a nuʻu, eseese vasega faʻaagafesootai e maua ai nisi aano o manu, poʻo masaniga o le lafoaʻiina o otaota i nofoaga patino. O le mea lea, e manaʻomia ona faʻamatalaina le auʻiliʻiliga o manu faʻatasi ai ma isi faʻamaumauga o mea anamua e pei o mea taulima, mamanu faʻafanua, toega o laʻau (archaeobotany), ma faʻamatalaga faʻale-geological e uiga i le nofoaga.

Talafeagai mo Suʻesuʻega Faʻaonaponei

O le fesootaʻiga i le va o mea anamua ma le saienisi o manu e lē gata ina tāua mo le malamalama i mea na ʻai e tagata i aso ua mavae, ae e tāua foʻi i mataupu o aso nei. O le toe faʻafouina o suiga o le siosiomaga i aso ua mavae ma le faʻaaogaina sese o manu e mafai ona maua ai ni lesona i le faʻasaoina o le siosiomaga, faʻaumatiaga i le lotoifale, ma aʻafiaga o suiga o le tau. O suʻesuʻega faʻatoʻaga e fesoasoani e malamalama ai i le amataga o le faʻalagolago o tagata i lafumanu ma le auala na suia ai faiga o meaʻai mai le tuli manu ma le aoina o manu i le faʻatoʻaga ma le faʻatoʻaga lafumanu. E le gata i lea, o suʻesuʻega o fefaʻatauaʻiga i manu ma oloa o manu i aso ua mavae e mafai ona faʻaalia ai fesoʻotaʻiga tau tamaoaiga ma le femalagaʻiga o tagata i itulagi eseese.

Fa'ato'a

E fesoʻotaʻi vavalalata le suʻesuʻega o mea anamua ma le saienisi o manu ona o toega o manu o se tasi o faʻamaumauga sili ona mauoa mo le faitau e uiga i le olaga o tagata i aso ua mavae. E ala i le suʻesuʻega o manu, e foliga mai o ni vaega faigofie o ponaivi ma atigi e mafai ona faʻaalia ai ni fuafuaga mo le ola, tausiga o aiga, suiga o le siosiomaga, ma e oʻo lava i faʻatusa faʻaleaganuu . O lenei mafutaga e tele vaega e faʻamalosia ai le suʻesuʻega o mea anamua o se saienisi e le gata ina faʻamatalaina mea faitino ae toe fausia ai foʻi sootaga faigata i le va o tagata, manu, ma le siosiomaga i le talafaasolopito atoa. O le mea lea, o le saienisi o manu e le na o se faʻaopoopoga i suʻesuʻega o mea anamua, ae o se ki taua i le malamalama i tagata i totonu o latou siosiomaga—taimi ua mavae, taimi nei, ma atonu foi i le lumanai.

Taofi faamatalaga