Газрын зураг бүтээх дэх координатын системүүд
Dalam dunia pemetaan, informasi lokasi adalah inti dari seluruh proses. Agar suatu titik di permukaan bumi dapat ditentukan dengan tepat, dibutuhkan cara baku untuk menyatakan “di mana” titik tersebut berada. Di sinilah sistem koordinat berperan. Sistem koordinat menjadi bahasa universal yang memungkinkan peta dibuat, dibaca, dianalisis, dan dipadukan dengan data lain secara konsisten. Tanpa sistem koordinat yang jelas, peta akan sulit digunakan karena posisi objek tidak dapat ditentukan secara akurat, terlebih ketika peta berasal dari sumber yang berbeda atau digunakan untuk keperluan teknis seperti бүс нутгийн төлөвлөлт, navigasi, hingga pemantauan bencana.
Координатын системийг ойлгох нь
Sistem koordinat adalah metode untuk menyatakan posisi suatu titik berdasarkan nilai-nilai tertentu yang disepakati. Dalam pemetaan, koordinat biasanya dinyatakan dalam dua atau tiga dimensi: arah timur–barat (x), utara–selatan (y), dan kadang ketinggian (z). Sistem koordinat tidak berdiri sendiri. Ia bagian dari kerangka yang lebih besar, yaitu sistem referensi geospasial (spatial reference system) yang mencakup model bumi (datum), proyeksi peta, dan satuan ukur.
Газарзүйн координатын систем (өргөрөг ба уртраг)
Sistem koordinat yang paling dikenal adalah sistem koordinat geografis yang menggunakan lintang (latitude) dan bujur (longitude). Koordinat ini didasarkan pada bentuk bumi yang mendekati elipsoid. Lintang mengukur sudut terhadap garis khatulistiwa (0°) hingga ke kutub utara (90° LU) dan kutub selatan (90° LS). Bujur mengukur sudut terhadap meridian utama (0°) di Greenwich hingga 180° ke timur atau barat.
Газарзүйн координатыг ихэвчлэн хэд хэдэн хэлбэрээр бичдэг, жишээлбэл:
1. Derajat Menit Detik (DMS) : 7° 48’ 30” LS, 110° 22’ 15” BT
2. Derajat Desimal (DD) : -7.80833, 110.37083
3. Derajat dan Menit Desimal (DM) : 7° 48.500’ LS, 110° 22.250’ BT
Газарзүйн системийн давуу тал нь түүний дэлхийн шинж чанар болон GPS-тэй өргөн хэрэглэгддэгт оршино. Гэсэн хэдий ч өргөрөг ба уртрагийн координатууд нь уртын нэгж биш харин өнцгөөр илэрхийлэгддэг. Тиймээс газарзүйн координатаас зай эсвэл талбайг шууд тооцоолох нь метр дээр суурилсан координатын системтэй адил хялбар биш юм.
Төсөөлсөн координатын систем (Хавтгайн координат)
Untuk kebutuhan pembuatan peta, terutama pada skala besar seperti peta kota, peta tata ruang, atau peta teknik, sering digunakan sistem koordinat proyeksi . Sistem ini memproyeksikan permukaan bumi yang melengkung ke bidang datar sehingga koordinat dinyatakan dalam satuan panjang (umumnya meter). Koordinat proyeksi biasanya berupa koordinat Easting (X) dan Northing (Y) .
Төсөөллийн системүүд нь дараахь зүйлд маш их тустай байдаг.
– Зай болон талбайг хэмжих нь илүү практик юм.
- Analisis spasial (overlay, buffering, perhitungan luas) menjadi lebih akurat untuk wilayah tertentu.
– Замын сүлжээ, газрын хил хязгаар, эсвэл дэд бүтэц гэх мэт нарийвчилсан хэмжээнд өгөгдлийг нэгтгэх.
Namun, setiap proyeksi memiliki distorsi , baik distorsi bentuk, luas, jarak, maupun arah. Karena itu, pemilihan jenis proyeksi sangat penting dan harus disesuaikan dengan tujuan peta serta lokasi wilayah yang dipetakan.
Өгөгдөл: Координатын системийн үндэс суурь
Sering kali orang menyebut koordinat tanpa menyebut datum , padahal datum menentukan posisi koordinat terhadap model bumi. Datum adalah parameter yang mendefinisikan ukuran dan bentuk elipsoid serta bagaimana elipsoid tersebut “dipasang” terhadap bumi nyata.
Нийтлэг өгөгдлийн жишээнүүд:
– WGS84 (World Geodetic System 1984) : standar global yang digunakan GPS.
– NAD83 (Amerika Utara), ETRS89 (Eropa), dan datum nasional lain.
– Di Indonesia, terdapat datum seperti DGN95 yang terkait dengan WGS84, serta sistem referensi lain yang digunakan dalam pemetaan nasional.
Хэрэв өгөгдлийн өгөгдөл өөр бол ижил харагдаж буй координатууд нь хэдэн метр эсвэл бүр хэдэн арван метрээр зөрүүтэй байршлыг зааж болно. Нарийвчлалтай зураглалын хувьд энэ ялгаа нь мэдэгдэхүйц юм.
Зураглал дахь UTM системийн жишээ
Salah satu sistem koordinat proyeksi yang paling populer adalah UTM (Universal Transverse Mercator) . UTM membagi bumi menjadi 60 zona, masing-masing selebar 6° bujur. Setiap zona punya sistem koordinat sendiri. Misalnya, wilayah Indonesia berada pada beberapa zona, seperti zona 46, 47, 48, 49, 50, 51, hingga 54, tergantung lokasi.
UTM-ийн давуу талууд:
– Хэмжих хэмжүүрийг нэгж болгон ашиглах нь тооцооллыг хялбар болгодог.
– Бүс бүрт харьцангуй бага гажуудал.
– ГЗМС болон газрын зургийн судалгаанд өргөн хэрэглэгддэг.
Гэсэн хэдий ч сул тал нь зураглалын талбай бүсийн хил хязгаарыг давах үед координатууд нь өөр өөр бүсийн системд байдаг тул өгөгдөл боловсруулах нь илүү төвөгтэй болдог.
Орон нутгийн координатын системүүд болон газрын зургийн сүлжээнүүд
Selain sistem global seperti geografis dan UTM, ada juga sistem koordinat lokal . Sistem ini dibuat untuk kebutuhan khusus, misalnya proyek konstruksi, tambang, atau pemetaan area kecil. Sistem lokal biasanya lebih sederhana dan dirancang agar sesuai dengan wilayah kerja tertentu, sehingga distorsi dapat diminimalkan dan pengukuran lebih praktis.
Selain itu, pada peta cetak sering ditemukan grid peta (garis kotak-kotak atau garis lintang–bujur) sebagai referensi visual. Grid membantu pengguna peta membaca posisi objek dengan cepat serta memudahkan pelaporan lokasi, misalnya pada peta topografi atau peta militer.
Координатын системүүдийн GIS болон GPS-тэй хамаарал
Di era modern, pembuatan peta sangat terkait dengan teknologi GIS (Geographic Information System) dan GPS (Global Positioning System) . GPS umumnya memberikan koordinat dalam format geografis dan datum WGS84. Ketika data GPS digunakan dalam GIS untuk membuat peta, sering diperlukan proses:
– Reproyeksi : mengubah sistem koordinat dari geografis ke proyeksi (misalnya ke UTM).
– Transformasi datum : menyesuaikan datum agar sesuai dengan data lain yang digunakan.
– Penyesuaian skala dan ketelitian : memastikan data cocok untuk skala peta yang dituju.
Дижитал зураглалын нийтлэг алдаа бол өөр өөр координатын системээс өгөгдлийг зохих хувиргалтгүйгээр холих явдал юм. Энэ нь объектын байршлыг өөрчлөх, буруу давхцал үүсгэх эсвэл буруу дүн шинжилгээ хийхэд хүргэж болзошгүй юм.
Координатын системийн нарийвчлал ба сонголт
Газрын зураг хийхдээ координатын системийг сонгохдоо дараахь зүйлийг анхаарч үзэх хэрэгтэй.
1. Luas wilayah : untuk wilayah sangat luas, sistem geografis atau proyeksi tertentu lebih sesuai; untuk area kecil, proyeksi lokal bisa lebih akurat.
2. Tujuan peta : peta navigasi membutuhkan arah yang konsisten, peta tematik mungkin lebih fokus pada luas atau distribusi, peta teknik butuh koordinat meter yang presisi.
3. Sumber data : jika data mayoritas dalam WGS84, mempertahankan datum itu bisa mempermudah integrasi.
4. Skala peta : semakin besar skala (semakin detail), semakin penting ketelitian datum dan proyeksi yang tepat.
Мэргэжлийн ажлын хүрээнд үндэсний стандарт эсвэл газрын зургийн агентлагууд (жишээлбэл, газарзүйн орон зайн агентлагууд) нь агентлагуудын хооронд өгөгдөл нийцтэй эсэхийг баталгаажуулахын тулд ерөнхийдөө координатын системийн зөвлөмжийг өгдөг.
Хаах
Координатын системүүд нь байршлыг тодорхойлох, орон зайн өгөгдлийг нэгтгэх үндэс суурь болдог тул газрын зураг бүтээхэд үндсэн элементүүд юм. Газарзүйн координатууд (өргөрөг-уртраг) нь дэлхийн лавлагаа болон GPS зэрэг ерөнхий хэрэглээнд тохиромжтой бол UTM зэрэг төсөөллийн координатууд нь зай болон талбайг метрээр хэмжихэд хялбар болгодог. Өгөгдөл болон төсөөллийг орхигдуулж болохгүй, учир нь тэдгээр нь байршлын нарийвчлалд ихээхэн нөлөөлдөг. Координатын системийг хэрхэн сонгох, хэрэгжүүлэх зэрэг ойлголтыг оруулснаар үүссэн газрын зургууд нь боловсролоос эхлээд орон зайн төлөвлөлт, шийдвэр гаргах хүртэл янз бүрийн зорилгоор илүү нарийвчлалтай, тууштай, найдвартай байх болно.
