Te whenua whānui o Initonīhia
Ko Initonīhia, he moutere kei waenganui i ngā Moana Īnia me ngā Moana-nui-a-Kiwa, e whakamanamana ana ki tētahi whenua whānui, kanorau hoki. E mōhiotia ana ko ia te whenua moutere nui rawa atu o te ao, e whakamanamana ana ki ngā moutere neke atu i te 17.000, koia tētahi o ngā whenua he roa rawa ngā takutai moana. Ka tūhuratia e tēnei tuhinga te whenua whānui o Initonīhia, tōna kanorau koiora, me tōna taonga tuku iho.
Te Whenua o Initonīhia
Kei te Tonga-mā-rāwhiti o Āhia a Initonīhia, ā, e toro atu ana i te taha o te ekueta, e whakarato ana i te āhuarangi pārūrū mō te nuinga o tōna rohe. E noho tahi ana te whenua me ētahi whenua, tae atu ki a Papua Niu Kini ki te rawhiti, ki a Mareia ki te raki, me Timor Leste ki te rawhiti. Ehara i te mea ko te wāhi rautaki o Initonīhia anake e noho tahi ana me ētahi atu whenua engari e hono ana hoki i ngā whenua o Āhia me Ahitereiria.
E rima ngā moutere nui o Initonīhia: ko Sumatra, ko Java, ko Kalimantan, ko Sulawesi, me Papua. Hei tāpiri, he maha ngā moutere iti o Initonīhia e horapa ana puta noa i ngā kawanatanga. He āhuatanga motuhake tō ia moutere, ahakoa nui, ahakoa iti, tae atu ki te whenua, te tipu me te kararehe, me te ahurea o ōna tāngata.
Te kanorau koiora
He nui te takoha a te whenua whānui o Initonīhia ki tōna kanorau koiora. E mōhiotia ana a Initonīhia ko tētahi o ngā whenua he nui rawa ngā kanorau koiora o te ao. Nā te kanorau o ōna pūnaha rauropi, mai i ngā ngahere ua me ngā maunga ki ngā moana kanorau koiora.
I runga i te whenua, e whakamanamana ana a Indonesia ki ngā ngahere ua matotoru, inā koa i Kalimantan me Papua. He kāinga ēnei ngahere ua mō ngā momo kararehe rerekē, tae atu ki ētahi momo kāore e kitea i hea atu, pērā i te orangutan o Bornean me te rino Javan. E whakamanamana ana hoki a Indonesia ki ngā momo tipu taketake, pērā i te pua Rafflesia me te ōkiti marama.
I te moana, ko Indonesia tētahi wāhanga o te tapatoru korara o te ao, he kāinga mō ngā momo ika neke atu i te 3.000 me ngā momo korara e 600. Ko ngā wai o Indonesia anō hoki he ara hekenga mō ngā momo kararehe moana, pērā i te tohorā puru me te mangō. Nā tēnei taonga nui ka waiho a Indonesia hei wāhi rongonui mō ngā tūruhi moana o te ao.
Taonga Ahurea
E kitea ana te kanorau o Initonīhia, ehara i te mea ko te taiao anake, engari ko te ahurea anō hoki. Neke atu i te 300 ngā iwi me te neke atu i te 700 ngā reo ā-rohe, ko Initonīhia tētahi o ngā whenua tino kanorau ahurea o te ao. He tikanga tuku iho me ngā toi motuhake tō ia rohe, mai i ngā kanikani me ngā waiata ki ngā kawa me ngā kākahu tuku iho.
Hei tauira, he rongonui te moutere o Bali mō āna kanikani me āna waiata tuku iho, tae atu ki ngā kawa tuku iho e whakahaerehia ana e te hapori o te rohe. I Java, kua whakaingoatia te toi whakaari atarangi hei taonga tuku iho ahurea o te ao UNESCO. I Sumatra, e mōhiotia ana te iwi Batak mō tā rātou tor-tor, he kanikani tuku iho e whai wāhi nui ana ki ā rātou kawa.
Haunga ngā toi me ngā tikanga ahurea, he kanorau anō hoki ngā momo kai o Initonīhia. He rerekē ngā kai o ia rohe e whakaatu ana i te nui o ngā mea kakara me ngā kai o te rohe. Ko ētahi o ngā kai rongonui o Initonīhia ko te rendang mai i Sumatra ki te Hauāuru, te satay mai i Java, me te papeda mai i Papua.
Ngā Wero me ngā Huarahi
Ahakoa tōna rohe whānui me ōna rauemi maha, he maha ngā wero kei mua i a Indonesia. Ko tētahi o ngā wero nui ko te whanaketanga ōrite me te whakahaere rauemi pumau. Nā ōna moutere maha me te kanorau o te whenua, kāore i te rite te taumata whanaketanga o ngā rohe katoa o Indonesia, ā, ka ara ake ngā rerekētanga ōhanga me te pāpori.
He āwangawanga nui anō hoki ngā take taiao, i te mea he nui ngā tūmomo mōrearea ki te kanorau koiora mai i te whakangaromanga o ngā ngahere, te parahanga, me te huringa āhuarangi. Kei te mahi tonu te kāwanatanga o Initonīhia, ngā umanga me ngā hapori ki te tiaki i te taiao mā roto i ngā kaupapa tiaki taiao.
Heoi, ahakoa ēnei wero, he nui ngā whai wāhitanga a Initonīhia ki te whakanui ake i tōna pūmanawa. Nā tōna taunga rautaki me ōna rauemi taiao whai rawa, ka taea e ia te noho hei mana ōhanga nui o te ao. Ko te rāngai tūruhi, inā koa, he pūmanawa mō te whanaketanga tonu, i runga i ngā āhuatanga taiao me ngā ahurea o te whenua.
Whakamutunga
He nui ngā rauemi taiao me ngā rauemi ahurea o te whenua whānui o Initonīhia. Mai i Sabang ki Merauke, mai i Miangas ki Rote Island, he kōrero motuhake, he ahurei hoki tō ia inihi o te whenua o Initonīhia. Ehara i te mea he mea whakahīhī noa iho tēnei kanorau engari he kawenga tahi hoki ki te tiaki me te tiaki i tēnei whenua mō ngā whakatipuranga o muri mai.
Mā te mahi tahi a te kāwanatanga me te iwi, me te tautoko mai i te ao whānui, ka taea e Indonesia te wikitoria i ngā wero maha, me te whakanui ake i ngā whai wāhitanga hei iwi pakari, whai rawa hoki. Me mau tonu, me whakanui hoki te rangimarie i waenganui i te tangata me te taiao, i roto i te anga o te Bhinneka Tunggal Ika (Kotahitanga i roto i te Kanorau). Koinei te tikanga pono o tētahi iwi whānui whai rawa i te ataahua me te pūmanawa.