Ariā Kēmu i roto i te Hinengaro Ōhanga
Pendahuluan
I ngā tekau tau tata nei, kua noho te ariā kēmu hei taputapu tātari nui mō te mārama ki ngā taunekeneke rautaki puta noa i te whānuitanga o ngā marautanga, tae atu ki te hinengaro ōhanga. Ko te ariā kēmu e arotahi ana ki te ako i te huarahi e whakatau ai ngā tāngata takitahi i roto i ngā āhuatanga e whakawhirinaki ana ā rātou putanga ki ā rātou ake mahi anake engari ki ngā mahi a ētahi atu. I roto i te horopaki o te hinengaro ōhanga, ka āwhina te ariā kēmu i a tātou ki te mārama ki ngā āhuatanga hinengaro e awe ana i te whakatau ōhanga me ngā taunekeneke pāpori. Ka tūhuratia e tēnei tuhinga ngā kaupapa matua o te ariā kēmu me ōna tono i roto i te hinengaro ōhanga, tae atu ki ngā ariā matua, ngā whakaahua me ngā whakamātautau rongonui, me ngā pānga ariā me ngā mahi whaihua.
Ngā Kaupapa Taketake o te Ariā Kēmu
I whakawhanakehia te ariā kēmu e John von Neumann rāua ko Oskar Morgenstern i roto i tā rāua pukapuka o te tau 1944, "Theory of Games and Economic Behavior." Ka whakamahia e tēnei ariā ngā tauira pāngarau hei whakaahua i ngā āhuatanga e taunekeneke ai ngā tāngata takitahi, ngā rōpū rānei i roto i ngā kēmu rautaki, e kiia nei ko "ngā kaitākaro." He kōwhiringa, he rautaki rānei ā ia kaitākaro ka taea te whakamahi hei whakatutuki i tētahi whāinga motuhake. E kōrerohia ana ngā momo kēmu rerekē i roto i tēnei ariā, tae atu ki ngā kēmu kore-mahi tahi me ngā kēmu mahi tahi, ngā kēmu tukutahi me ngā kēmu raupapa, me ngā kēmu me ngā mōhiohio tino tika me ngā mōhiohio kāore i te tino tika.
Ko tētahi o ngā ariā matua o te ariā kēmu ko te "taurite Nash," i tapaina i muri i te tohunga pāngarau a John Nash. Ko te taurite Nash he āhuatanga kāore e taea e tetahi kaitākaro te whakapai ake i tana utu mā te whakarerekē i tana rautaki, mena ka mau tonu te kaitākaro kē atu i tana rautaki o nāianei. E whakaahua ana i te taurite i roto i te taunekeneke rautaki i whakaarohia ai e ia kaitākaro ngā whakataunga a te kaitākaro kē atu, ā, kāore he hihiri ki te whakarerekē i tana rautaki.
Ariā Kēmu i roto i te Hinengaro Ōhanga
Ko te hinengaro ōhanga he peka o te ōhanga e whakauru ana i ngā māramatanga mai i te hinengaro hei mārama ki ngā whanonga ōhanga tangata. Kei roto ko te ako i te pānga o ngā āhuatanga hinengaro pēnei i ngā manakohanga, ngā whakaaro pākiki, ngā kare ā-roto, me ngā tikanga pāpori ki ngā whakataunga ōhanga me ngā taunekeneke pāpori. I roto i tēnei horopaki, ka whakaratohia e te ariā kēmu he anga whai hua mō te hoahoa i ngā whakamātautau me te tātari i ngā taunekeneke tangata i roto i ngā āhuatanga ōhanga uaua.
Ngā Whakamātautau me ngā Akoranga Take
He maha ngā whakamātautau rongonui o te hinengaro ōhanga e whakamahi ana i ngā ariā ariā kēmu hei mārama ki ngā whanonga tangata. Ko tētahi o aua whakamātautau ko te "Kēmu Dictator," e hoatu ana ki tētahi kaitākaro (te dictator) he moni, ā, me whakatau me pēhea te tohatoha ki ētahi atu kaitākaro (ngā kaiwhiwhi). Ka whakamātautauhia e tēnei kēmu ngā manakohanga mō te atawhai me te tika. Ko ngā hua o ēnei whakamātautau e whakaatu pinepine ana he maha ngā kaitākaro e pai ake ana ki te tohatoha i te nuinga o ā rātou moni i te pupuri i ngā mea katoa mā rātou anō, e whakaatu ana i te hiranga o ngā tikanga pāpori me te aroha ki te tangata i roto i te whakatau kaupapa ōhanga.
Ko tētahi atu tauira ko te "Kēmu Ultimatum." I roto i tēnei kēmu, ka whakaaro tētahi kaitākaro (te kaitono) ki te wehewehe i tētahi moni me tētahi atu kaitākaro (te kaiwhakautu). Ka taea e te kaiwhakautu te whakaae, te whakahē rānei i te tuku. Mēnā ka whakakahoretia te tuku, kāore tetahi o ngā kaitākaro e whiwhi i tetahi mea. E whakaatu pinepine ana ngā hua o ēnei whakamātautau he maha ngā wā ka whakakahoretia ngā tuku kore tika, ahakoa he mate tēnei mō te kaiwhakautu, e whakaatu ana ko te tangata ehara i te mea ko te taonga anake te mea e akiakihia ana engari ko te whakaaro tika me te whakaaro nui ki a ia anō hoki.
Ngā Pānga Hinengaro me ngā Pānga Kare ā-roto i roto i te Whakataunga
Ko tētahi āhuatanga nui i akohia i roto i te hinengaro ōhanga ko te tūranga o ngā whakaaro taupatupatu me ngā kare ā-roto i roto i te whakatau kaupapa. Ko ngā whakaaro taupatupatu he hapa pūnaha i roto i te whakaaro e awe ana i ā tātou whakatau me ā tātou whakatau. Hei tauira, ko te "pānga tino" e whakaahua ana i te ia o te tangata ki te whakarite i ētahi putanga i runga i ngā putanga tūpono, ahakoa he pai ake te putanga tūpono i roto i te pāngarau.
E whakaatu ana hoki te ariā kēmu i te hiranga o ngā kare ā-roto i roto i te whakatau kaupapa. Ka taea e ngā kare ā-roto pēnei i te wehi, te riri, me te harikoa te awe i ngā rautaki ka whiriwhiria e ngā kaitākaro i roto i te kēmu. Hei tauira, i roto i ngā kēmu whiriwhiri, he maha ngā wā ka pāngia ngā kaitākaro e kite ana i te kore tika, ka taea ai e tēnei te ārahi i a rātou ki te whakakore i tētahi tuku e whai hua ana, hei whakaako noa i ētahi atu kaitākaro i tētahi akoranga.
Ko tētahi atu whakamātautau e whakaatu ana i te tūranga o ngā kare ā-roto ko te "Kēmu Rahunga Mākete," e taunekeneke ai ngā kaitākaro i roto i tētahi mākete whakaata hei hoko me te hoko taonga. E whakaatu ana ngā hua o tēnei whakamātautau he maha ngā wā ka puta te rahunga mākete i te wehi me te koretake, ka arahi ki ngā whakataunga koretake pēnei i te hoko taonga i raro i te utu mākete, te pupuri taonga rānei ahakoa te tono.
Ngā Whakamahinga Whaihua me ngā Pānga Ariā
He whānui ngā whakamahinga o ngā kitenga i roto i te ariā kēmu me te hinengaro ōhanga, i roto i ngā kaupapa here tūmatanui me te ao pakihi. Hei tauira, mā te mārama ki ngā manakohanga mō te atawhai me te tika ka āwhina i te hoahoa i ngā kaupapa here tohatoha taonga whai hua ake. Ka taea te whakamahi i te mōhiotanga ki ngā whakaaro hinengaro hei waihanga i ngā wawaotanga whakatau pai ake i roto i te horopaki o te haumi pūtea, te whakahaere mōrearea, me te hoahoa mākete.
I roto i te ao pakihi, mā te whakamahi i te ariā kēmu ka āwhina i ngā kamupene ki te whakatakoto rautaki utu, ki te whiriwhiri kirimana, me te whakataetae i te mākete. Hei tauira, i roto i te umanga peeke, mā te mārama ki te whakatau a ngā kiritaki i runga i ngā kare ā-roto me ngā whakaaro hinengaro ka taea te whakamahi hei hoahoa i ngā hua pūtea e pai ake ai te whakatutuki i ngā hiahia me ngā manakohanga a te kiritaki.
Whakamutunga
He nui ngā takoha a te ariā kēmu ki tō tātou māramatanga ki ngā whanonga ōhanga tangata, inā koa ka honoa ki ngā māramatanga mai i te hinengaro. Mā te whakamahi i ngā tauira kēmu rautaki me ngā whakamātautau i roto i te hinengaro ōhanga, ka taea e tātou te mārama ake ki te awe o ngā āhuatanga hinengaro pēnei i ngā manakohanga, ngā whakaaro pākiki, ngā kare ā-roto, me ngā tikanga pāpori ki ngā whakataunga ōhanga. He whānui ngā pānga mahi a ēnei kitenga, i roto i ngā kaupapa here tūmatanui me ngā horopaki pakihi. Hei whakamutunga, mā te mārama hohonu ake ki ngā taunekeneke tangata i roto i ngā āhuatanga ōhanga ka taea te āwhina i a tātou ki te hoahoa i ngā pūnaha me ngā kaupapa here tika me te whai hua ake.
