He aha tātou ka moemoeā ai, ā, he aha te tikanga o aua moemoeā?
He āhuatanga whānui te moemoeā kua pā ki te tangata mai anō i ngā wā onamata. Ahakoa e moe ana te hautoru o ō tātou oranga, he maha tonu ngā mea ngaro kei roto i te ao o ngā moemoeā. He aha tātou ka moemoeā ai? He aha ngā momo moemoeā ka taea e tātou te wheako? Ā, ko te mea tino whakamīharo, he aha te tikanga o ēnei moemoeā? Ka whakamāramahia e tēnei tuhinga ngā ariā me ngā tirohanga maha mō te take e moemoeā ai tātou me te tikanga kei muri i aua moemoeā.
He aha tātou ka moemoeā ai?
1. Ariā Hinengaro-tātari
Ko Sigmund Freud tētahi o ngā tuatahi ki te whakamārama i ngā moemoeā mai i te tirohanga hinengaro. E ai ki a Freud, he ara ngā moemoeā ki te hinengaro kore mohio. Mā ngā moemoeā tātou e uru atu ai ki ngā whakaaro, ngā hiahia, me ngā kare ā-roto huna. I tautohe ia ko ngā moemoeā he whakaaturanga o ngā hiahia kāore anō kia tutuki, o ngā pakanga ā-roto rānei kāore anō kia whakatauhia i roto i te ao tūroa.
2. Ariā Whakahohe-Hononga
I whakatakotoria tēnei ariā e J. Allan Hobson rāua ko Robert McCarley i te tau 1977. I whakapae rāua ko ngā moemoeā he hua o te mahi a ngā io i roto i te roro e puta ana i te wā moe REM (Rapid Eye Movement). Ka ngana te roro ki te mārama ki ngā tohu matapōkere e whiwhihia ana e ia i tēnei wāhanga, ka hua ake he moemoeā. E ai ki tēnei ariā, kāore he tikanga motuhake, he tohu rānei o ngā moemoeā, engari he hua noa iho o te mahi a te roro.
3. Ariā Hinengaro
E whakanui ana te ariā hinengaro ko ngā moemoeā he toronga o ā tātou mahi hinengaro me ngā whakaaro i a tātou e ara ana. E whakaata ana ngā moemoeā i ngā āwangawanga, ngā raruraru, me ngā kare ā-roto e pā ana ki a tātou i ia rā. E kī ana hoki tēnei ariā ko te mahi a ngā moemoeā he tukatuka i ngā mōhiohio, he whakaoti rapanga, he whakarite anō i ngā maharatanga.
4. Te Ariā o te Whanaketanga
E whakapono ana ētahi tohunga he mahi nui te moemoeā i roto i te whanaketanga o te tangata. Tērā pea i āwhina ngā moemoeā i ō tātou tūpuna ki te matapae i ngā tūponotanga me te whakawhanake i ngā rautaki oranga. E kī ana tēnei ariā ka taea e ngā moemoeā te whakatauira i ngā āhuatanga tūpono me te whakaharatau me pēhea te whakatau i aua āhuatanga.
Ngā Momo Moemoeā
Ka rerekē te ihirangi me te kaha o ngā moemoeā. Anei ētahi momo moemoeā e pāngia ana e te tini o te tangata:
1. Moemoeā Mārama
Ko te moemoeā mārama he momo moemoeā e mōhio ana tātou kei te moemoeā tātou. I tēnei āhua, ka taea e tātou te whakahaere i te rere o te moemoeā me te whakamātau i ngā wheako e kore e taea i te ao tūturu.
2. Ngā Moemoeā Auau
Ko ngā moemoeā auau he moemoeā e puta pinepine ana me ngā kaupapa, ngā kōrero rānei rite. He maha ngā wā ka hono atu ēnei moemoeā ki ngā take kāore anō kia whakatauhia, ki te ahotea kare ā-roto tonu rānei.
3. Moemoeā
Ko ngā moemoeā kino he moemoeā e puta ai ngā kare ā-roto o te wehi, o te manukanuka rānei. Ka tino mārama ēnei moemoeā, ā, ka waiho he pānga kaha ki ngā kare ā-roto i muri i te oho ake. He maha ngā wā ka puta ngā moemoeā kino i te ahotea, te whara, te manukanuka rānei.
4. Ngā Moemoeā kei roto ngā Tohu
Kei roto i tēnei moemoeā ngā taonga, ngā huihuinga rānei ka taea te kī he tohu. Hei tauira, ko te moemoeā mō te marere o ngā niho he maha ngā wā e pā ana ki ngā āwangawanga mō te āhua, mō te whakapono rānei ki a koe anō.
He aha te tikanga o ngā moemoeā?
Ko te whakamārama i te tikanga o ngā moemoeā tētahi o ngā āhuatanga tino whakamīharo, tino tautohenga hoki o te ao. Anei ētahi tirohanga mō te huarahi e taea ai e tātou te mārama ki te tikanga o ā tātou moemoeā:
1. Huarahi Hinengaro-tātari
I tautohe a Freud ko ngā moemoeā he tohu mō ngā hiahia me ngā pakanga huna. Hei tauira, ko te moemoeā mō te rere ka whakaata pea i te hiahia mō te herekoretanga, te mawhiti rānei i tētahi āhuatanga taumaha. Nā te tauira a Freud, a Carl Jung, i whakawhanake ake i tēnei whakaaro mā te whakauru i te ariā o te "koretake ā-rōpū" me ngā momo āhuahanga hei huānga noa i roto i ngā moemoeā tangata.
2. Huarahi Tohu
He maha ngā ahurea me ngā tikanga tuku iho e titiro ana ki ngā moemoeā he karere, he tohu rānei nō ngā ao tipua, nō ngā ao kē rānei. Hei tauira, i roto i ngā tikanga tuku iho Hainamana, ka kitea te moemoeā mō ngā nakahi hei tohu mō ngā huringa, ngā uauatanga rānei e tū mai nei. E whakamahia whānuitia ana hoki te whakamaoritanga tohu i roto i te rongoā moemoeā hei āwhina i te tangata ki te mārama ki te tikanga o ā rātou moemoeā i roto i te horopaki o te ao tūturu.
3. Huarahi Hinengaro
E ai ki tēnei huarahi, me kitea te tikanga o ngā moemoeā i roto i te horopaki o te oranga o ia rā. Hei tauira, ko te moemoeā mō te hinganga ka whakaata i te wehi, i te manukanuka rānei mō tētahi āhuatanga o te ao tūturu. E whakanui ana tēnei huarahi i te hononga hinengaro i waenga i ngā moemoeā me ngā wheako o ia rā.
4. Huarahi Pūtaiao Niho
Ko tēnei huarahi e whakaatu ana i ngā tukanga koiora me ngā tukanga io e puta ana i te wā moe me te moemoeā. Hei tauira, he hononga tata te moe REM ki te mahara me te tukatuka kare ā-roto. Nō reira, ka taea hoki te whakaaro ko ngā moemoeā he huarahi hei whakauru me te penapena i ngā maharatanga roa.
Hauora Hinengaro me ngā Moemoeā
He maha ngā wā ka whakaatahia e ngā moemoeā te āhua o ō tātou kare ā-roto me te hauora hinengaro. Hei tauira, ko te tangata e pāngia ana e te pouri, he maha ake ngā moemoeā pōuri, pōuri rānei. I tetahi atu taha, ko ngā moemoeā kanapa me ngā moemoeā mōrearea ka whakaatahia he āhua kare ā-roto pai ake. Ko ētahi o ngā maimoatanga hou, pērā i te Whakaora Whakaahua, ka whakamahi i ngā moemoeā hei taputapu hei whakatika i ngā mate whara me te manukanuka.
Me pēhea te whakamārama i ō ake moemoeā?
Ahakoa he maha ngā ariā me ngā huarahi ki te whakamārama i ngā moemoeā, he mea nui kia mahara he wheako whaiaro hohonu ngā moemoeā. Anei ētahi mahi ka taea e koe te mahi hei whakamārama i ō ake moemoeā:
1. Puritia he Pukapuka Moemoeā: Ina ara ake koe, tuhia ngā kōrero katoa e maumahara ana koe mō ō moemoeā. Mā tēnei koe e āwhina ki te tautuhi i ngā tauira, i ngā kaupapa rānei e puta tonu mai ana.
2. Pātai atu ki a koe anō: Tātarihia tō moemoeā i roto i te horopaki o te ao tūturu. He aha ngā mea e pā ana ki a koe? He āwangawanga, he kare ā-roto rānei kei te nuinga o te wā?
3. Whakamahia ngā Ariā Rerekē: Kaua e whakawhirinaki ki te huarahi kotahi anake. Tūhurahia ngā ariā whakamārama moemoeā kia whānui ake ai tō māramatanga.
4. Kōrero ki tētahi Tohunga: Mena he tino whakararuraru ō moemoeā, ā, he pānga ki tō kounga o te oranga, whakaarohia te kōrero ki tētahi tohunga hinengaro, ki tētahi kaiwhakaora hinengaro rānei.
Whakamutunga
He āhuatanga uaua ngā moemoeā, ā, ka taea te mārama mai i ngā tirohanga maha—hinengaro, pūnaha io, tae atu ki te wairua. Ahakoa kāore pea tātou e tino mārama he aha tātou e moemoeā ai, he aha rānei te tikanga o ia moemoeā, he māramatanga nui tonu tā te ako i aua moemoeā ki roto i ō tātou whakaaro me ō tātou kare ā-roto. Mā roto i ngā moemoeā, ka taea e tātou te uru atu ki tō tātou ao hohonu o roto, me te whakarei ake i tō tātou māramatanga ki a tātou anō. Ko te tumanako, ka āwhina tēnei tuhinga i a koe ki te mārama me te maioha ki tō ake ao moemoeā.
