Te pāmahana me te wera - ngā raruraru me ngā otinga
1. I runga i te inemahana X, ko te pūwāhi tio o te wai i te -30o me te pūwāhi koropupū o te wai i te 90o. 60OX = … oC.
Mōhiotia:
Te pūwāhi tio o te wai = -30o
Te pūwāhi koropupū o te wai = 90o
E hiahiatia ana: 60oX = … oC
Rongoā:
I te tauine Fahrenheit, ko te pūwāhi tio o te wai he 32oF, ā, ko te pūwāhi koropupū o te wai he 212oF. I waenganui i te pūwāhi tio me te pūwāhi koropupū, 212o - 32o = 180o.
I te tauine Celsius, ko te ira tio o te wai he 0oC, ā, ko te pūwāhi koropupū o te wai he 100oC. I waenganui i te pūwāhi tio me te pūwāhi koropupū, 100o - 0o = 100o.
I te tauine X, ko te pūwāhi tio o te wai he -30oX, ā, ko te pūwāhi koropupū o te wai he 90oX. I waenganui i te pūwāhi tio me te pūwāhi koropupū, 90o – (-30o) = 90o + 30o = 120o.
Hurihia te tauine X ki te tauine Celsius:

2. He tokotoko whakarewa kua werahia mai i te 30oC ki 80oC. Ko te roa whakamutunga o te tokotoko he 115 cm. Ko te tauwehenga o whakawhanuitanga rārangi is 3.10-3 oC-1. He aha te roa tīmatanga o te tokotoko whakarewa?
Mōhiotia:
Te pāmahana tuatahi (T1) = 30oC
Te pāmahana whakamutunga (T2) = 80oC
Te huringa o te pāmahana (ΔT) = 80oC - 30oC=50oC
Te tauwehenga o te whakawhānui raina (α) = 3.10-3 oC-1
Ko te roa whakamutunga o te konganuku (L) = 115 cm
E hiahiatia ana: Ko te roa tīmatanga o te tokotoko whakarewa (Lo)
Rongoā:
Ko te whārite o te whānui rārangi:
R = Ro + ΔL
R = Ro + α Lo ΔT
R = Ro (1 + α ΔT)
115 = Ro (1 + 3.10-3.50)
115 = Ro (1 + 150.10-3)
115 = Ro (1 + 0.15)
115 = Ro (1.15)
Lo = 115/1.15
Lo = 100cm
3. Ko te roa tīmatanga o te tokotoko parahi he 40 cm. I muri i te whakamahana, ko te roa whakamutunga o te parahi he 40.04 cm, ā, ko te pāmahana whakamutunga he 80oC. Mena ko te tauwehenga whānui rārangi o te parahi he 2.0 x 10-5 oC-1, he aha te pāmahana tīmatanga o te tokotoko parahi?
Mōhiotia:
Te pāmahana whakamutunga (T2) = 80oC
Te roa tuatahi (Lo) = 40 henemita
Ko te roa whakamutunga (L) = 40.04 cm
Te pikinga o te roa (ΔL) = 40.04 cm – 40 cm = 0.04 cm
Te tauwehenga o te whakawhānui raina (α) = 2.0 x 10-5 oC-1
Rongoā: Te pāmahana tīmatanga (T1)
Otinga;
Ko te whārite o te whānui rārangi:
R = Ro + α Lo ΔT
L – Lo = α Lo ΔT
ΔL = αLo ΔT
ΔL = αLo (T2 - T1)
0.04 = (2.0 x 10-5)(40)(80 – T1)
0..04 = (80 x 10-5)(80 – T1)
0.04 = 0.0008 (80 – T1)
0.04 = 0.064 – 0.0008 T1
0..0008 T1 = 0.064 - 0.040
0.0008 T1 = 0.024
T1 = 30oC
4. E rua ngā tokotoko whakarewa he rite te rahi engari he rerekē ngā momo, e whakaaturia ana i te pikitia i raro nei. Ko te kawe wera o te whakarewa I = 4 ngā wā o te kawe wera o te whakarewa II. He aha te pāmahana i waenganui i ngā whakarewa e rua.
Mōhiotia:
He rite tonu te rahi o ngā tokotoko e rua.
Ko te kawe wera o te konganuku I = 4k
Ko te kawe wera o te konganuku II = k
Ko te pāmahana o tētahi pito o te konganuku I = 500 C
Ko te pāmahana o tētahi pito o te konganuku II = 00 C
Hiahia: Te pāmahana i waenganui i ngā tokotoko whakarewa e rua
Rongoā:
Ko te whārite o te kawe wera:
![]()
Q/t = te tere o te kawe wera, k = te whakawhitinga taiao, A = te horahanga whakawhiti-wāhanga, T1-T2 = te huringa o te pāmahana, l = te roa o te tokotoko.
Te pāmahana i waenganui i ngā tokotoko e rua:

Ko te pāmahana i waenganui i ngā tokotoko whakarewa e rua he 40oC.
5.
(1) Te kawe i te konganuku
(2) Te rerekētanga o te pāmahana
(3) Te roa o te konganuku
(4) Te taumaha o te konganuku
Ko ngā āhuatanga e whakatau ana i te tere o te kawe wera ki ngā konganuku ko…
Rongoā:
I runga i te whārite o te kawe wera, ko ngā āhuatanga e whakatau ana i te tere o te kawe wera ki runga i ngā konganuku ko te kawe wera o te konganuku (k), te rerekētanga o te pāmahana (T) me te roa o te konganuku (l).
6. E rua ngā tokotoko he rite te rahi engari he rerekē te momo, e whakaaturia ana i te pikitia i raro nei. Ko te kawe wera o te tokotoko P he 2 ngā wā o te kawe wera o te tokotoko Q. He aha te pāmahana i waenganui i ngā tokotoko e rua.
Mōhiotia:
He rite te rahi o ngā tokotoko e rua.![]()
Te kawe wera o te tokotoko P (k)P) = 2k
Ko te kawe wera o te tokotoko Q (kQ) = k
Hiahia: Te pāmahana i waenganui i ngā tokotoko e rua
Rongoā:
Ko te whārite o te kawe wera:
![]()
Q/t = te tere o te kawe wera, k = te whakawhitinga taiao, A = te horahanga whakawhiti-wāhanga, T1-T2 = te huringa o te pāmahana, l = te roa o te tokotoko.
Ko te pāmahana i waenganui i ngā tokotoko e rua:

8. 100 karamu hinu i te 20oC me te rino 50-karamu i te 75 oKa whakanohoia ngā C ki roto i tētahi ipu rino 200-karamu. Ko te pikinga o te pāmahana o te ipu he 5oC, ā, ko te wera motuhake o te hinu he 0.43 cal/g oC. He aha te wera motuhake o te rino?
Mōhiotia:
Taumaha o te ipu rino (m) = 200 karamu
Ko te pāmahana tīmatanga o te ipu rino (T1) = te pāmahana o te hinu = 20oC
Ko te pāmahana whakamutunga o te ipu rino (T2) = 20oC + 5oC=25oC
Taumaha o te hinu (m) = 100 karamu
Ko te wera motuhake o te hinu (chinu) = 0.43 karori/karamu oC
Te pāmahana tīmatanga o te hinu (T1) = 20oC
Te pāmahana whakamutunga o te hinu (T2) = 20oC + 5oC=25oC
Taumaha o te rino (m) = 50 karamu
Te pāmahana tīmatanga o te hinu (T1) = 75oC
Te pāmahana whakamutunga o te hinu (T2) = 25oC
E hiahiatia ana: Te wera motuhake o te rino (c rino)
Rongoā:
Te wera i tukuna e te rino:
Q = mc ΔT = (50)(c)(75-25) = (50)(c)(50) = 2500c kaora
Te wera e mimitia ana e te ipu rino:
Q = mc ΔT = (200)(c)(25-20) = (200)(c)(5) = 1000c kaora
Te wera e mimitia ana e te hinu:
Q = mc ΔT = (100)(0.43)(25-20) = (43)(5) = 215 kaora
E mea ana te mātāpono pango, i roto i tētahi pūnaha motuhake, ka mimitia te wera e te mea wera ake, ka mimitia e te mea mātao ake.
Tukunga Q = mimitinga Q
2500c = 1000c + 215
2500c – 1000c = 215
1500c = 215
c = 215/1500
c = 0.143 karori/karamu oC
9. He wai 200-karamu i te 20°C kua whakanohoia ki roto i te hukapapa 50-karamu i te -2°C. Mena kei waenganui noa i te wai me te hukapapa te huringa wera, he aha te pāmahana whakamutunga o te ranunga? Ko te wera motuhake o te wai he 1 cal/gr°C, ko te wera motuhake o te hukapapa he 0.5 cal/gr°C, ko te wera o te hanumitanga mō te hukapapa he 80 cal/gr.
Mōhiotia:
Te taumaha o te wai (mwai) = 200 karamu
Te pāmahana o te wai (Twai) = 20oC
Ko te wera motuhake o te wai (cwai) = 1 karori/gr°C
Te taumaha o te huka (mtio) = 50 karamu
Te pāmahana o te huka (Ttio) = -2oC
Ko te wera motuhake o te hukapapa (ctio) = 0.5 karori/gr°C
Ko te wera o te hanumitanga mō te hukapapa (L) = 80 karori/karamu
Rongoā:
Ka whakanuia te hukapapa e te wera mai i te -2oC ki 0oC:
Q = mc ΔT
Q = (50 karamu)(0.5 karori/karamu°C)(0oC – (-2oC))
Q = (50)(0.5 karori)(2)
Q = 50 karori
Te wera hei whakarewa i ngā huka katoa:
Q = m L = (50 karamu)(80 karori/karamu) = 4000 karori
Whakamahana hei whakaiti i te pāmahana o te wai katoa mai i te 20oC ki 0oC:
Q = mc ΔT
Q = (200 karamu)(1 karori/karamu°C)(0oC – (20oC))
Q = (200)(1 karori)(-20)
Q = -4000 kaora
Ko te tohu tāpiri e tohu ana kua tāpirihia te wera, ko te tohu tango e tohu ana kua tukuna te wera.
50-karori o te wera e hiahiatia ana hei whakanui ake i te pāmahana o te hukapapa ki te 0oC me te 4000-karori e hiahiatia ana hei whakarewa i te hukapapa katoa. Ko te wera katoa = 4050 karori. Ko te wera e tukuna ana e te wai he 4000 karori.
Kāore ētahi o te huka e rewa, nō reira ko te pāmahana whakamutunga o te huka me te wai he 0.oC.
10. He konumohe 200-karamu i te 20oC i roto i te 100 karamu wai i te 80oC i roto i tētahi ipu. Ko te wera motuhake o te konumohe he 0.22 cal/g oC, ā, ko te wera motuhake o te wai he 1 cal/g oC. He aha te pāmahana whakamutunga o te konumohe?
Mōhiotia:
Taumaha o te konumohe = 200 karamu
Te pāmahana o te konumohe = 20oC
Taumaha o te wai = 100 karamu
Te pāmahana wai = 80oC
Ko te wera motuhake o te konumohe = 0.22 karori/karamu oC
Ko te wera motuhake o te wai = 1 cal/g oC
Hiahia: Te pāmahana whakamutunga o te konumohe
Rongoā:
Kei roto te konumohe me te wai i te taurite wera, nō reira ko te pāmahana whakamutunga o te konumohe = te pāmahana whakamutunga o te wai.
Te wera e tukuna ana e te wai wera (tukunga Q) = te wera e mimitia ana e te konumohe (te mimitia Q)
mwai c (ΔT) = mkonumohe c (ΔT)
(100)(1)(80 – T) = (200)(0.22)(T – 20)
(100)(80 – T) = (44)(T – 20)
8000 – 100T = 44T – 880
8000 + 880 = 44T + 100T
8880 = 144T
T = 62oC
11. I whakanohoia he konganuku 50-karamu i te 85 °C ki roto i te wai 50 karamu i te 29.8 °C. Ko te wera motuhake o te wai = 1 cal.g -1 .°C-1Ko te pāmahana whakamutunga he 37 °C. He aha te wera motuhake o te konganuku?
Mōhiotia:
Papatipu o te konganuku (mwhakarewa) = 50 karamu
Te pāmahana o te konganuku = 85oC
Te taumaha o te wai (mwai) = 50 karamu
Te pāmahana wai = 29,8oC
Ko te wera motuhake o te wai (cwai) = 1 karori -1 .°C-1
Ko te pāmahana whakamutunga o te wai = 37oC
E hiahiatia ana: Te wera motuhake o te konganuku (c konganuku)
Rongoā:
Te wera e tukuna ana e te konganuku wera (tukunga Q) = te wera e mimitia ana e te wai (te wera e mimitia ana e te Q)
mwhakarewa c (ΔT) = mwai c (ΔT)
(50)(c)(85 – 37) = (50)(1)(37 – 29.8)
(c)(85 – 37) = (1)(37 – 29.8)
48 c = 7.2
c = 0.15 karori karamu -1 .°C-1
12. He poraka hukapapa he 50 karamu te taumaha i te 0°C me te 200 karamu wai i te 30°C, kua whakanohoia ki roto i tētahi ipu. . Mena ko te wera motuhake o te wai he 1 karori karamu- 1 ° C -1 ā, ko te wera o te hanumitanga mō te huka he 80 karori karamu -1. He aha te pāmahana whakamutunga o te ranunga?
Mōhiotia:
Te taumaha o te huka (mtio) = 50 karamu
Te pāmahana o te hukapapa = 0°C
Te taumaha o te wai (mwai) = 200 karamu
Te pāmahana wai = 30oC
Ko te wera motuhake o te wai (cwai) = 1 karori- 1 ° C -1
Ko te wera o te hanumitanga mō te hukapapa (Ltio) = 80 karori -1
Hiahia: Te pāmahana whakamutunga
Rongoā:
Whakatauhia te āhua whakamutunga:
Te wera e tukuna ana e te wai hei whakaiti i tōna pāmahana mai i te 30oC ki 0oC:
Qtuku = mwai cwai (ΔT) = (200)(1)(30-0) = (200)(30) = 6000
Te wera e hiahiatia ana hei whakarewa i ngā huka katoa:
Q = mtio Ltio= (50)(80) = 4000
Ko te wera e whakamahia ana hei whakarewa i ngā huka katoa he 4000, ko te wera e tukuna ana e te wai he 6000. Ka taea te whakatau ko te pāmahana whakamutunga o te ranunga kei runga ake i te 0.oC.
Te mātāpono pango:
Te wera i tukuna e te wai = te wera hei rewa i ngā hukapapa katoa + te wera hei whakanui ake i te pāmahana o te hukapapa.
(mwai)(cwai)(ΔT) = (mtio)(Rtio) + (mtio)(cwai)(ΔT)
(200)(1)(30-T) = (50)(80) + (50)(1)(T-0)
(200)(30-T) = (50)(80) + (50)(T-0)
6000 – 200T = 4000 + 50T – 0
6000 – 4000 = 50T + 200T
2000 = 250T
T = 2000/250
T = 8oC