Ngā Rautaki hei Whakanui ake i te Kaha o ngā Ākonga i roto i te Akomanga
He tohu nui te whai wāhi a ngā ākonga ki te akomanga mō te angitu o te tukanga whakaako me te ako. Ko ngā ākonga hihiri he nui ake te whai wāhi, te hihiri, me te mārama hohonu ki te kaupapa. Heoi, ehara i te mea ngāwari te whakanui ake i te whai wāhi a ngā ākonga ki te akomanga. Me whai rautaki tika me ngā huarahi auaha hei waihanga i tētahi taiao ako pai. Ka matapakihia e tēnei tuhinga ngā rautaki whai hua ka taea e ngā kaiako te whakamahi hei whakanui ake i te whai wāhi a ngā ākonga ki te akomanga.
1. Te Waihanga i tētahi Taiao Ako Ngahau
He mea nui te taiao ako pai hei whakatenatena i ngā ākonga kia kaha ake te hihiri. Ko te tahora ataahua o te akomanga, ngā whare ako e tika ana, me te whakamahinga o ngā hangarau mātauranga hei mahi tuatahi. Ka taea e ngā kaiako te waihanga i ngā whakapaipai akomanga whakahihiri, me te whakarato i ngā wāhi kōrero whakamarie mō ngā ākonga.
Hei tāpiritanga, he mea nui kia poipoia e ngā kaiako he āhuarangi akomanga pai. Mā te whakamahi i te whakakatakata, te whakamoemiti, me te whakamihi mō ngā mahi a ngā ākonga ka rongo ngā ākonga i te mana o te iwi, ā, ka nui ake tō rātou hihiri ki te whai wāhi atu.
2. Te whakamahi i ngā momo tikanga ako
He rerekē te momo ako o ia ākonga. Nō reira, mā te whakamahi i ngā momo tikanga ako ka taea te āwhina i ngā ākonga katoa ki te whai wāhi atu, me te whakanui ake i tō rātou whai wāhi. Ko ētahi o ngā tikanga ako ka taea te whakamahi ko:
a. Te Ako Ngātahi
Mā te ako tahi ka akiaki i ngā ākonga ki te mahi tahi i roto i ngā rōpū iti hei whakaoti i ngā mahi, hei whakaoti rapanga rānei. Ehara i te mea ka whakanui ake tēnei tikanga i te whai wāhi a ngā ākonga engari ka whakawhanake anō hoki i ō rātou pūkenga pāpori me te mahi tahi.
b. Te Ako i runga i te Kaupapa
Mā te whakarato i ngā kaupapa e tika ana, e whakahihiri ana hoki, ka nui ake te wero me te hihiri o ngā ākonga ki te ako. Ka uru atu pea ki ēnei kaupapa te rangahau, ngā whakaaturanga, te waihanga rānei i ngā hua auaha.
c. Te Ako i runga i te Raruraru
Mā tēnei tikanga ka akiaki i ngā ākonga ki te whakaaroaro matatau hei whakaoti rapanga o te ao tūturu e pā ana ki te kaupapa. Ko te kaiako te kaiāwhina, hei āwhina i ngā ākonga ki te kimi otinga.
d. Te Ako e Hangai ana ki te Hangarau
Mā te whakamahi i ngā hangarau pēnei i ngā taupānga mātauranga, ngā ataata ako, me ngā whakatauira tauwhitiwhiti ka nui ake te whakamere me te kanorau o te ako.
3. Whakaratohia ngā Mahi Wero me ngā Mahi e Tika ana
Ka nui ake te aro me te hihiri o ngā ākonga mēnā ka tukuna atu ki a rātou ngā mahi wero e pā ana ki te oranga o ia rā. Ka taea e ngā kaiako te whakamātau ki te tuku mahi e pā tika ana ki ngā hiahia o ngā ākonga, ki ngā āhuatanga tūturu rānei o te ao.
Hei tauira, i roto i tētahi akoranga pāngarau, ka taea e te kaiako te whakatakoto i tētahi raruraru e pā ana ki te tatau i ngā whakapaunga mō tētahi huihuinga i whakaritea e ngā ākonga. Pēnei, ka kite ngā ākonga he whai hua, he tūturu hoki te whakamahinga o te akoranga.
4. Whakatenatenahia te Kōrerorero ā-Akomanga
He huarahi whai hua ngā kōrero ā-akomanga hei whakauru i ngā ākonga. Ka taea e ngā kaiako te tīmata kōrero mā te pātai i ngā pātai tuwhera hei akiaki i ngā ākonga ki te whakaaroaro nui me te whakapuaki i ō rātou whakaaro. He mea nui kia waihangahia he taiao haumaru, tautoko hoki e wātea ai ngā ākonga ki te kōrero me te kore e wehi kei whakahengia, kei tawaihia rānei.
Ka taea hoki e ngā kaiako te whakamahi i ngā tikanga pēnei i te "Whakaaro-Takirua-Tuwha", e hoatu ai he wā ki ngā ākonga ki te whakaaro ko rātou anake, kātahi ka kōrero ki tētahi hoa akomanga ki te matapaki i ō rātou whakaaro, ā, hei whakamutunga, ka whakapuaki ki te akomanga katoa.
5. Te whakamahi i ngā tikanga ako taunekeneke
He mea nui te ako taunekeneke hei hopu i te aro o ngā ākonga, hei pupuri hoki i a rātou kia kaha ake te aro. Ko ētahi tikanga ako taunekeneke ka taea te whakamahi ko:
a. Ngā Kēmu Mātauranga
Mā te whakamahi i ngā kēmu ka nui ake te ngahau o te ako. Mā ngā kēmu kua pai te hoahoa ka nui ake te whai wāhi a ngā ākonga, ā, ka āwhina i a rātou ki te mārama ki ngā ariā i roto i te huarahi whakahihiri ake.
b. Te Whakatauira me te Whakaari Tūranga
He huarahi whai hua ngā whakatauira me ngā mahi whakaari hei whakaatu i ngā ākonga ki ngā āhuatanga tūturu e pā ana ki te kaupapa. Hei tauira, i roto i tētahi akoranga hītori, ka taea e ngā ākonga te whakaari i ngā tūranga o ngā tino tangata o mua, me te whakapuaki i ō rātou tūranga me ō rātou tirohanga.
c. Te tautohetohe
Ka taea e ngā tautohetohe te whakangungu i te whakaaroaro arohaehae me ngā pūkenga kōrero i te aroaro o te marea. Mā te whakarato i ngā kaupapa e tika ana, e wero ana hoki, ka akiaki i ngā ākonga ki te whai wāhi atu.
6. Te Hanga Hononga Ā-hinengaro ki ngā Ākonga
Ko te whanaungatanga ki te kaiako te mea e awehia ana te whai wāhi a ngā ākonga. Ko ngā kaiako e kaha ana ki te hanga hononga kare ā-roto kaha ki ā rātou ākonga, ka kaha ake rātou ki te whakatenatena me te whakamarie i a rātou ki te whai wāhi atu.
Mā te whakaatu i te āwangawanga me te maioha ki ngā mahi a ngā ākonga, te mārama ki ō rātou āhuatanga me ō rātou kare ā-roto, me te whakarato i te āwhina me te tautoko e hiahiatia ana e rātou, ka nui ake te hononga me te hihiri o ngā ākonga.
7. Whakarato Urupare Hanga
He mea nui te urupare whai hua i roto i te tukanga ako. Me whakarato e ngā kaiako he urupare mārama, he urupare motuhake, he urupare āwhina hoki, me te karo i te whakahē whakaiti. Mā te urupare pai ka āwhina i ngā ākonga ki te mārama ki ō rātou kaha me ō rātou ngoikoretanga, ā, ka whakarato hoki i ngā aratohu mārama mō te whakapai ake.
Hei tāpiri, mā te whakauru i ngā ākonga ki te tukanga urupare ka whakanui ake i tō rātou mōhio ki a rātou anō, ā, ka kaha ake hoki rātou ki te aromatawai i tā rātou ake mahi.
8. Whakauruhia ngā Mātua ki te Tukanga Ako
He mea nui te mahi a ngā mātua ki te tautoko i te whai wāhi a ngā ākonga ki te akomanga. Ka taea e ngā kaiako te whakauru i ngā mātua mā te:
a. Te Whakawhitiwhiti Kōrero mō te Whanaketanga o ngā Ākonga
Mā te whakamōhio i ngā mātua ki ngā ahunga whakamua me ngā wero e pā ana ki ngā ākonga ka āwhina i a rātou ki te whakarato i te tautoko e tika ana ki te kāinga.
b. Te tono i ngā mātua kia whai wāhi mai
Mā te tono i ngā mātua ki te whai wāhi ki ngā mahi o te akomanga, ki te takoha rānei i runga i ō rātou pūkenga, ka nui ake te whakaaro o ngā ākonga kei a rātou te mana me te tautoko.
Te Katinga
He tukanga e hiahia ana ki te manawanui, te auahatanga, me te whakapau kaha ki te whakapiki i te whai wāhi a ngā ākonga ki roto i te akomanga. Mā te waihanga i tētahi taiao ako ngahau, te whakamahi i ngā momo tikanga whakaako, te tuku mahi wero, te whakatenatena i ngā kōrero akomanga, me te hanga hononga kare ā-roto pai ki ngā ākonga, ka taea e ngā kaiako te waihanga i tētahi āhuarangi akomanga taunekeneke e whai hua ana mō te ako.
Hei tāpiri atu, mā te tuku urupare whai hua me te whakauru i ngā mātua, ka nui ake te tautoko i ngā ākonga i roto i tā rātou tukanga ako. Mā te whakatinana i ēnei rautaki, e tūmanakohia ana ka piki ake te whai wāhi a ngā ākonga ki te akomanga, ā, ka whai hua ake, ka pai ake hoki te tukanga whakaako me te ako.
