Te Mātauranga Uara me tōna Whakatinanatanga i roto i ngā Kura
Pendahuluan
He maha ngā wā ka honoa te mātauranga i roto i ngā kura ki te whakawhiti mātauranga mai i te kaiako ki te ākonga. Heoi, kaua te mauri o te mātauranga e herea ki te taha hinengaro anake. He mea nui anō hoki ngā āhuatanga kare ā-roto, pērā i te mātauranga uara. Mā te mātauranga uara ka āwhina i ngā ākonga kia noho hei tāngata whai mātauranga hinengaro, engari he tangata whai āhua pai, he tangata whai tikanga teitei hoki. Nō reira, he mea nui te mārama ki te hiranga o te mātauranga uara me pēhea te whakatinana i roto i ngā kura i roto i te horopaki o te mātauranga whānui.
Te Mārama ki ngā Uara Mātauranga
Ko te mātauranga uara he tukanga whakaako me te ako e aro ana ki te whakawhanake i ngā whanonga, ngā waiaro, me ngā tikanga matatika o te tangata takitahi. Ko ngā uara e kōrerohia ana i roto i te mātauranga uara ka uru atu ki ngā tikanga matatika, ngā tikanga pai, ngā kawenga pāpori, te aroha, te pono, me ētahi atu. Ko te whāinga o te mātauranga uara he hanga i ngā tāngata ehara i te mea he matatau ki te mātauranga anake engari he pakari hoki te āhua, ā, ka taea te aro atu ki ngā wero o te ao me te ngākau pono.
Te Hiranga o te Mātauranga Uara
1. Te Hanga Āhua:
He mea nui te mātauranga uara ki te hanga i te āhua o ngā ākonga. Ko ngā uara pēnei i te pono, te kawenga, te aroha, me te tika, he tūāpapa nui ēnei mō te whakawhanake i te hunga whai ngākau pono.
2. Te Whakarite mō te Oranga Hapori:
He tauira iti ngā kura o te hapori. Mā te whakatinana i ngā uara pai ki ngā kura ka āwhina i ngā ākonga kia noho hei mema pai o te hapori, ā, ka whakarite hoki i a rātou ki te taunekeneke pai i roto i te oranga hapori.
3. Ārai i te whanonga kino:
He taputapu whai hua te whakaakoranga uara hei ārai i ngā whanonga kino pērā i te tukino, te kore manawanui, me ētahi atu whanonga kino. Mā te whakaakoranga uara, ka akohia ngā ākonga ki te whakaute i ngā rerekētanga me te noho i te ao me te waiaro pai.
Te Whakatinanatanga o te Mātauranga Uara i roto i ngā Kura
Ka taea te whakatinana i te mātauranga uara i roto i ngā kura mā roto i ngā huarahi me ngā rautaki maha. Ko ētahi huarahi whai hua hei whakatinana i te mātauranga uara ko:
1. Te Whakaurunga ki te Marautanga
Kaua te mātauranga uara e tirohia hei kaupapa motuhake, engari me whakauru ki roto i ngā āhuatanga katoa o te ako. Ka taea e ngā kaiako te whakauru i ngā uara matatika me ngā uara matatika ki roto i ngā kaupapa katoa, tae atu ki te pāngarau, te pūtaiao, te toi, me ngā hākinakina.
2. Ngā whanonga tauira a ngā kaiako me ngā kaimahi
He tauira pai ngā kaiako me ngā kaimahi o te kura mō ngā ākonga. Nō reira, me whakaatu e rātou ngā whanonga e whakaata ana i ngā uara pai. Ka nui ake te whai hua o tēnei tauira ki te whakaako i ngā uara ki ngā ākonga, kaua ki te tuku noa i ngā ariā.
3. Ngā Mahi o Waho i te Maramataka
He huarahi whai hua ngā mahi o waho o te marautanga pērā i te kimi mahi, ngā hākinakina, ngā toi, me ngā karapu tautohetohe ki te whakaako i ngā uara pērā i te mahi tahi, te whakahaere, te kawenga, me te wairua hākinakina. Mā te wheako ā-ringa, ka ako ngā ākonga i te hiranga o ēnei uara i roto i te oranga o ia rā.
4. He Taiao Kura Aroha, Āhua-ā-Kiwa hoki
He mea nui te waihanga i tētahi taiao kura manaaki, ātaahua hoki, hei tautoko i te mātauranga uara. Me whakatipu ngā kura i tētahi āhuarangi e pupuri ana i ngā uara pēnei i te whakaute tetahi ki tetahi, te kotahitanga, te tika, me te manaaki. Ka taea tēnei te tīmata mā ngā mea iti pēnei i te mihi aroha ki te ata, he kaupapa hoa tuhituhi i waenga i ngā akomanga, he mahi whakaaroaro tahi rānei.
5. Ngā Kaupapa Hapori me ngā Ratonga Hapori
He huarahi whai hua anō hoki te whakauru i ngā ākonga ki ngā kaupapa pāpori me ngā mahi ratonga hapori hei whakatō i ngā uara o te manaaki, te kawenga pāpori, me te aroha ki te tangata. Mā ngā mahi pēnei i te toro atu ki ngā whare pani, ngā kaupapa kohi moni mō ngā rōpū aroha, ngā kaupapa taiao rānei ka taea te whakarato i ngā wheako whai hua mō ngā ākonga.
6. Te Mahi Ngātahi me ngā Mātua me te Hapori
Ka tino pai ake te ako uara mēnā he mahi tahi i waenga i ngā kura, ngā mātua, me te hapori. Ka taea e ngā kura te whakahaere hui, awheawhe, hui rānei me ngā mātua hei whakatenatena i te whakatinanatanga o ngā uara ōrite i te kāinga me te kura. Hei tāpiri, mā te whakauru i ngā mema o te hapori hei rauemi, hei kaiārahi rānei mō ngā mahi motuhake ka whakarei ake i ngā wheako ako uara a ngā ākonga.
Ngā Wero i te Whakatinanatanga o te Mātauranga Uara ki ngā Kura
Ahakoa tōna hiranga, ehara i te mea kāore he wero i roto i ngā kura ki te whakatinana i te mātauranga uara. Ko ētahi o ngā arai ka tūtaki pea ko:
1. Te Kore o te Māramatanga me te Pūkenga o te Kaiako
Kāore ngā kaiako katoa e mārama hohonu ana ki te mātauranga uara. Heoi anō, he rerekē hoki ō rātou kaha ki te whakauru i ēnei uara ki roto i te tukanga ako. Nō reira, he mea nui te whakangungu kaiako me te whakawhanaketanga ngaio hei whakapai ake i ō rātou pūkenga i tēnei mara.
2. Ngā Rerekētanga o ngā Uara i roto i te Hapori Kura
He wāhi ngā kura e kī ana i ngā tāngata nō ngā momo papamuri me ngā whakapono rerekē. I ētahi wā ka puta he pakanga, he arai rānei i roto i te whakatinanatanga o te mātauranga uara nā ēnei rerekētanga uara. Me whai huarahi whakaaro nui, whānui hoki hei whakahaere i ēnei rerekētanga kia kore ai e whakararu i te tukanga mātauranga uara.
3. Te Pēhanga o te Marautanga Mātauranga
I roto i tētahi pūnaha mātauranga e aro nui ana ki te whakatutukitanga mātauranga, ka warewarehia te whakatinanatanga o te mātauranga uara, ka kiia rānei he kaupapa tuarua. Ko te pēhanga ki te whakatutukitanga mātauranga ka arahi i ngā kaiako me ngā ākonga ki te wareware i te hiranga o te whanaketanga o te āhua me te matatika.
Ngā Otinga me ngā Taunakitanga
Hei aro atu ki ngā wero o nāianei, hei whakapakari hoki i te whakatinanatanga o te mātauranga uara i roto i ngā kura, he maha ngā otinga me ngā taunakitanga ka taea te whakaaro:
1. Te Whakangungu Kaiako Tonu
Whakahaerehia tonutia he whakangungu mō ngā kaiako mō te mātauranga uara me te whakauru atu ki roto i te marautanga o ia rā. Me uru atu ki roto i tēnei whakangungu ngā rautaki whakaako, ngā rangahau take, me te whakamahi i ngā taputapu aromatawai e tika ana.
2. Te Whakapakari i ngā Kaupapa Here o te Kura
Whakatūria ngā kaupapa here kura e tautoko ana, e whakatairanga ana hoki i te mātauranga uara. Me tautoko ēnei kaupapa here e ngā kaupapa me ngā mahi e tika ana, me te tautoko hoki a ngā mema katoa o te kura.
3. Te Whakawhanaketanga Kaupapa Whānui
Whakawhanakehia he kaupapa mātauranga uara whānui, whānui hoki e arotahi ana ki ngā mahi mātauranga anake, engari ki te whanaketanga o te āhua o ngā ākonga. Me uru ki tēnei kaupapa ngā āhuatanga katoa o te ao kura, mai i te ako i roto i te akomanga ki ngā mahi i waho o te kura.
4. Te Mahi Ngātahi me ngā Kaiwhaiwāhi
Te whakapakari i te mahi tahi me ngā mātua, ngā hapori, me ētahi atu umanga e tika ana. Mā tēnei mahi tahi, ka taea te whakatinana i te mātauranga uara i roto, i waho hoki i te kura, i runga i te pumau me te pumau.
5. Te Whakamahinga o ngā Tikanga Aromatawai e Tika ana
He mea nui te whakawhanake i ngā tikanga aromatawai e ine ana i ngā whakatutukitanga mātauranga me te aromatawai hoki i te whanaketanga o te āhua me te whanonga o ngā ākonga, kia tino whai hua ai te tukanga ako uara, kia whai pānga pai hoki ki ngā ākonga.
Whakamutunga
He mea nui te whakaakoranga uara ki te hanga i te āhua me ngā tikanga matatika o ngā ākonga. Me whai huarahi whānui te whakatinanatanga whai hua i roto i ngā kura, me te whai wāhi mai o ngā āhuatanga katoa me ngā kaipupuri hea. Ahakoa ngā wero maha, me te whakapau kaha me te mahi tahi kaha, ka taea te whakauru pai i te whakaakoranga uara ki te oranga kura o ia rā. Ko te hua he whakatupuranga rangatahi ehara i te mea he mātau hinengaro anake engari he pakari hoki te āhua, ā, ka taea te aro atu ki ngā wero o te ao me te waiaro pai me te ngākau pono.
