Te Hononga i waenga i te Hihiri me te Paetae Mātauranga
Pendahuluan
I roto i te tukanga mātauranga, he uaua, he maha ngā āhuatanga o te mārama ki ngā āhuatanga e awe ana i te whakatutukitanga mātauranga a ngā ākonga. Ko tētahi āhuatanga e kōrerohia pinepinetia ana i roto i ngā tuhinga mātauranga ko te hihiri. Ko te hihiri ko ngā mana o roto, o waho hoki e akiaki ana i te tangata ki te whakatutuki i āna whāinga, arā, i roto i te horopaki mātauranga ko te whakatutukitanga mātauranga. I roto i tēnei tuhinga, ka tūhuratia e mātou te whanaungatanga i waenga i te hihiri me te whakatutukitanga mātauranga mai i ngā tirohanga rerekē, tae atu ki ngā ariā hinengaro me ngā kitenga rangahau e pā ana.
Te Whakamāramatanga o te Hihiri me te Paetae Mātauranga
Ko te hihiri te kaingākau e ahu mai ana i roto i te tangata, i ngā awe rānei o te taiao e akiaki ana i te tangata kia kaha ki te whakatutuki i ā rātou whāinga. E rua ngā momo matua o te hihiri: te hihiri ā-roto me te hihiri ā-waho. Ko te hihiri ā-roto e ahu mai ana i roto i te tangata, pērā i te ngākau māhaki me te hiahia nui ki tētahi kaupapa. He rerekē, ko te hihiri ā-waho e ahu mai ana i waho o te tangata, pērā i te whakatenatena a ngā mātua, ngā utu, te whakawehi whiu rānei.
Ko te whakatutukitanga mātauranga ka inehia e te kaha o te ākonga ki te whakatutuki i ngā whāinga mātauranga kua whakaritea, e whakaatuhia ana i ngā māka, i ngā whakamātautau paerewa, me ngā aromatawai a ngā kaiako. Ko te whakatutukitanga mātauranga e whakaata ana i te whānuitanga o te mārama me te matatau o ngā ākonga ki te kaupapa e whakaaturia ana.
Ngā Ariā Hihiri
He maha ngā ariā hinengaro e whakarato ana i tētahi anga mō te mārama ki te awe o te hihiri ki te whakatutukitanga mātauranga.
1. Te Ariā o te Hierarki o ngā Hiahia a Maslow: E ai ki a Abraham Maslow, ko te hiahia mō te whakaute i a ia anō me te whakatutuki i a ia anō ka akiaki i te tangata ki te whakatutuki i ngā taumata whakatutukitanga teitei ake. I roto i te horopaki mātauranga, ko ngā ākonga e noho haumaru ana, e whai mana ana hoki, ka nui ake te hihiri ki te ako.
2. Ariā Whakatau-ā-Iho (SDT): E tautuhia ana e tēnei ariā ngā matea hinengaro matua e toru—te mana motuhake, te pūkenga, me ngā whanaungatanga pāpori—me whakatutuki hei whakapiki i te hihiri ā-roto. Ko ngā ākonga e mōhio ana kei a rātou te mana whakahaere i ā rātou akoranga, e mōhio ana he pūkenga, ā, he whanaungatanga pāpori pai, ka nui ake te hihiri.
3. Ariā Uara-Taumata: E ai ki tēnei ariā, e rua ngā āhuatanga matua e awehia ana te hihiri o te tangata: te tumanako ka puta he hua e hiahiatia ana i tētahi mahi motuhake, me te uara e pā ana ki taua hua. I roto i te mātauranga, ko ngā ākonga e whakapono ana ka hua ake he mahi mātauranga pai i roto i tā rātou mahi, ā, ka kite i te uara o te whakatutukitanga mātauranga, ka nui ake te hihiri.
Te Awe o te Hihiri ki te Paetae Mātauranga
He maha ngā rangahau kua whakaū i te hononga pai i waenga i te hihiri me te whakatutukitanga mātauranga. Ko ngā ākonga he hihiri nui te nuinga o te wā ka pai ake te mahi mātauranga. Anei ētahi huarahi e pā ai te hihiri ki te whakatutukitanga mātauranga:
1. Te Whakawhanake i ngā Whāinga Mātauranga: He mārama, he arotahi hoki ngā whāinga mātauranga a ngā ākonga hihiri. He nui ake te arotahi me te whai hua o ā rātou rautaki ako hei whakatutuki i aua whāinga.
2. Te Whakahaere Wā me ngā Rauemi: Mā te hihiri ka akiaki i ngā ākonga ki te whakahaere pai ake i ō rātou wā me ngā rauemi. Ko ngā ākonga hihiri he nui ake te whai tikanga me te whakarite, ā, ka pai ake te whai huatanga o te ako me te whakatutukitanga mātauranga.
3. Te Manawanui me te Ātete: Ka akiaki te hihiri i ngā ākonga kia haere tonu te ako ahakoa ngā wero me ngā uauatanga. He mea nui tēnei manawanui me te ū tonu ina pāngia e ngā whakamātautau me ngā mahi uaua e hiahia ana kia kaha tonu.
4. Te Whai Wāhi: Ko ngā ākonga he nui te hihiri ā-roto, he nui ake te whai wāhi ki ngā mahi whakaako me te ako, i roto, i waho hoki i te akomanga. Ehara i te mea ka whakapai ake tēnei whai wāhi i te māramatanga o te rauemi anake, engari ka āwhina hoki i ngā ākonga ki te whakawhanake i ngā pūkenga whakaaro arohaehae me te tātari.
Ngā Tikanga mō te Ine i te Hihiri me te Paetae Mātauranga
Ko te ine i te hihiri me te whakatutukitanga mātauranga o ngā ākonga me whakamahi i ngā taputapu me ngā tikanga pono, whai mana hoki.
1. Ngā Pātai me ngā Rangahau: Ko ngā taputapu e whakamahia whānuitia ana hei ine i te hihiri ko ngā pātai me ngā rangahau pērā i te Intrinsic Motivation Inventory (IMI) me te Academic Motivation Scale (AMS).
2. Tātari Mahi Mātauranga: I ngā wā o mua, ka inehia te whakatutukitanga mātauranga mā roto i ngā kaute whakamātautau, ngā pūrongo ahunga whakamua, me ngā whakamātautau paerewa. Heoi anō, ko ngā tikanga kē atu pērā i te aromatawai putea me ngā kaupapa ka whakarato i tētahi tirohanga whānui ake mō ngā pūkenga me ngā mōhiotanga o te ākonga.
Ngā Āhuatanga e Whakaōrite ana i te Hononga i waenganui i te Hihiri me te Whakatutukitanga
Kāore te hononga i waenga i te hihiri me te whakatutukitanga mātauranga e tū takitahi ana, engari he maha atu anō ngā mea e awehia ana.
1. Taiao Whānau: Ka taea e te tautoko a te whānau te whakaōrite i te whanaungatanga i waenga i te hihiri me te whakatutukitanga. Ka taea e ngā whānau e whakarato ana i te tautoko kare ā-roto me te mātauranga te whakanui ake i te hihiri o te tamaiti ki te ako.
2. Te Awe o ngā Kaiako me ngā Kura: Mā ngā kaiako e whakamahi ana i ngā tikanga whakaako whakahihiri, pērā i ngā huarahi ako e aro ana ki ngā ākonga me te tuku urupare whai hua, ka taea te whakanui ake i te hihiri me te whakatutukitanga o ngā ākonga.
3. Ngā Āhuatanga Hapori me te Ōhanga: Ko ngā ākonga nō ngā momo hapori me ngā momo ōhanga pai ake, he nui ake ā rātou rauemi me te tautoko hei whakanui ake i tō rātou hihiri me te whakatutukitanga mātauranga.
4. Hauora Hinengaro: He mea nui te hauora hinengaro pai ki te pupuri i te hihiri me te āwhina i ngā ākonga ki te mahi pai i roto i te ao mātauranga. Ka taea e te ahotea, te manukanuka, me ētahi atu take hauora hinengaro te whakaiti i te hihiri me te whakararu i te whakatutukitanga mātauranga.
Ngā Huarahi hei Whakapai ake i te Hihiri me te Paetae Mātauranga
I runga i tō mātou māramatanga ki te whanaungatanga i waenga i te hihiri me te whakatutukitanga mātauranga, anei ētahi huarahi hei whakapai ake i ngā mea e rua:
1. Te Whakawhanake i ngā Kaupapa Ako e Hangai ana ki te Hiahia: Mā te whakauru i ngā āhuatanga e whakamere ana, e tika ana hoki ki ngā hiahia o ngā ākonga ki roto i te marautanga ka taea te whakanui ake i te hihiri ā-roto.
2. Ngā Utu me te Whakamihi: Mā te whakarato i ngā utu me te whakamihi tika, me te whakaū i te uara o ngā mahi a ngā ākonga, ka taea te whakanui ake i te hihiri o waho.
3. Te Whakarato Urupare Whai Hua: Mā ngā urupare whai hua, whai hua hoki mai i ngā kaiako ka taea te whakapakari i te mōhio o ngā ākonga ki ō rātou pūkenga, me te whakanui ake i ō rātou hihiri.
4. Te Whai Wāhi Mai a ngā Mātua: Mā te whakatenatena i te whai wāhi mai a ngā mātua ki te tukanga mātauranga a te tamaiti ka taea te whakapakari i te tautoko kare ā-roto me te whakapai ake i ngā whakatutukitanga mātauranga.
Whakamutunga
He mea nui te hihiri ki te awe i ngā whakatutukitanga mātauranga a ngā ākonga. Mā te mārama me te whakamahi i ngā ariā hihiri me te whakaaro ki ngā āhuatanga whakaōrite e awe ana i tēnei whanaungatanga, ka taea e ngā kaiako me ngā mātua te waihanga i tētahi taiao tautoko mō ngā ākonga kia eke ki tō rātou pūmanawa mātauranga katoa. Ko ngā wawaotanga tika, pērā i te whakawhanake i ngā kaupapa ako whakahihiri me te whai tikanga, te whakarato urupare whai hua, me te whai wāhi a ngā mātua, ka whai wāhi nui ki te whakapai ake i te hihiri me te whakatutukitanga mātauranga a ngā ākonga.
