He Ara Māmā ki te Tātai i te Āputa o te Tapawhā
He ariā taketake te tatau i te paenga o te tapawhā i roto i te pāngarau, he mea nui kia akohia, inā koa mō ngā ākonga kura tuatahi me ngā ākonga kura tuarua. Ka tīmata tēnei ariā mā te mārama ngāwari ki ngā āhua ā-ira, kātahi ka ahu whakamua ki ngā tono uaua ake i roto i te oranga o ia rā. Ka matapakihia e tēnei tuhinga tētahi huarahi māmā ki te tatau i te paenga o te tapawhā, me te whakarato i tētahi whakamārama whānui me ngā tauira mahi hei ngāwari ki te mārama.
Te Whakamāramatanga o te Tapawhā
He āhua rua-ahu te tapawhā, e whā ngā taha he rite te roa, e whā hoki ngā koki he rite te ine, e 90 nekehanga te ine o ia taha. Nā te mea he rite te roa o ngā taha katoa o te tapawhā, he māmā noa iho te tatau i tōna paenga.
Tātai mō te Huringa o te Tapawhā
Hei tatau i te paenga o tētahi tapawhā, me mōhio noa tātou ki te roa o tētahi o ōna taha. Kātahi ka whakamahia he tātai māmā:
\[ K = 4 \ngā s \]
Kei hea:
– Ko te tapawhā te paenga o te tapawhā,
– Ko te \( s \) te roa o te taha o te tapawhā.
He tino māmā te maumahara ki tēnei tātai nā te mea he whakarea noa i te roa o tētahi taha ki te whā, arā, te maha o ngā taha o tētahi tapawhā.
Tauira Tātaitanga
Me tango ētahi tauira hei mārama ki te whakamahi i tēnei tātai i roto i ngā tātaitanga tūturu:
Tauira 1:
Me kī he tapawhā tātau me te roa o te taha e 5 cm. Mā te whakamahi i te tātai i runga ake nei,
\[ K = 4 \ngā s \]
\[ K = 4 \whakanuia ki te 5 \]
\[ K = 20 \text{ cm} \]
Nō reira, ko te roa o te tapawhā he 20 cm.
Tauira 2:
Mena he 8 mita te taha o te tapawhā, ko tōna rohe koia tēnei:
\[ K = 4 \whakanuia ki te 8 \]
\[ K = 32 \text{ mita} \]
Nō reira, ko te roa o te tapawhā he 32 mita.
Ngā Whakamahinga o te Hurihanga o te Tapawhā i roto i te Oranga o Ia Rā
Ka taea te whakamahi i te tatau i te paenga o te tapawhā ki ngā āhuatanga maha o te oranga o ia rā. Anei ētahi tauira:
1. Waihangahia he Anga Whakaahua:
Ki te hiahia koe ki te hanga i tētahi anga pikitia tapawhā, me mōhio koe ki tōna taha hei tatau i te nui o ngā rauemi e hiahiatia ana. Hei tauira, ki te 10 cm te roa o te taha o te anga pikitia, ko te roa o te rakau e hiahiatia ana hei hanga i te anga ko:
\[ K = 4 \whakanuia ki te 10 \]
\[ K = 40 \text{ cm} \]
2. Te Taiao i tētahi Pāka:
Me kī he tapawhā te āhua o tētahi māra, ā, e 50 mita te roa o tōna taha. Ki te hiahia koe ki te hikoi huri noa i te māra, ka taea e koe te tatau i te tawhiti ka haerea e koe mā te karapoti i te māra.
\[ K = 4 \whakanuia ki te 50 \]
\[ K = 200 \text{ mita} \]
E 200 mita te hikoi hei huri i te pāka.
3. Te Tākai i ngā Koha:
Hei tauira, ki te mea he pouaka tapawhā tāu, e 30 cm te whānui o ngā taha, ā, e hiahia ana koe ki te whakapaipai i ngā taha ki te rīpene, ko te roa o te rīpene e hiahiatia ana e koe ko:
\[ K = 4 \whakanuia ki te 30 \]
\[ K = 120 \text{ cm} \]
Mā tēnei ka āwhina i a koe ki te whakatau i te nui o te rīpene e hiahiatia ana hei takai marie i te koha.
Ngā Hapa Noa i te Tatau i te Āputa o te Tapawhā
Ahakoa te āhua ngāwari o te tatau i te paenga o te tapawhā, tera tonu ētahi hapa e puta pinepine ana, inā koa i waenga i ngā ākonga tīmata:
1. I wareware ki te whakarea ki te whā:
Ka puta tēnei hapa ina tatau noa te tangata i te roa o te taha kotahi, ina tāpirihia rānei te roa o ngā taha e rua anake, ā, ka wareware ko te paenga katoa te tapeke o ngā taha e whā o te tapawhā.
2. Te Whakamahi i ngā Wāhanga Rerekē:
Kia tino inehia ngā taha katoa i roto i ngā waeine kotahi. Tērā pea ka puta he hapa mēnā ka inehia ngā taha i roto i ngā waeine rerekē (hei tauira, ko tētahi taha i roto i ngā mita, ko tētahi i roto i ngā henimita).
3. Ngā Hapa i te Ine i te Roa o te Taha:
Ka puta pinepine tēnei hapa ina kore e ata inehia. Hei tauira, ki te he te ine i te roa o te taha, ki te nui rawa rānei te whakaawhiwhi i te tau, ka hē pea te tatau i te taha.
Tohutohu hei karo i ngā hapa i te tatau i te porowhita o te tapawhā
Hei karo i ēnei hapa noa, anei ētahi tohutohu hei āwhina:
1. Kia Mārama ki ngā Ariā Taketake:
Kia mārama koe ko te paenga o te tapawhā ko te tapeke o te roa o ōna taha e whā. Mā tēnei koe e āwhina ki te mahara ki te whakarea i te roa o te taha ki te whā.
2. Whakamahia ngā taputapu ine tika:
I te ine i te roa o te taha o te tapawhā, whakamahia ngā taputapu ine tika, ā, kia tika te pānui i te tauine. He tino āwhina ngā taputapu pēnei i te rūrū, te rīpene ine, te rīpene ine rānei.
3. Tahurihia ngā waeine mēnā e tika ana:
Mena ka inehia te taha o te tapawhā ki ngā waeine rerekē, kia tino hurihia ngā waeine i mua i te whakauru i ngā uara ki te tātai. Hei tauira, hurihia ngā henemita ki ngā mita, hurihia rānei mēnā e tika ana.
4. Tātaitanga Takirua:
I muri i te tatau i te porowhita, me tirotiro anō i ō mahi. He mea nui te tirotiro anō i ō tataunga kia kore ai he tataunga hē.
Whakamutunga
He pūkenga pāngarau taketake te tatau i te paenga o te tapawhā, he mea tino whai hua i roto i ngā āhuatanga o ia rā. Mā te whakamahi i te tātai māmā \( K = 4 \times s \), ka taea e koe te tatau ngāwari i te paenga o te tapawhā i roto i te tere me te tika. Mā te ine me te tatau āta, me te mārama pai ki ngā ariā taketake, ka āwhina i a koe ki te karo i ngā hapa noa, ā, ka puta he hua tika. Ko te tumanako, kua āwhina tēnei tuhinga i a koe ki te mārama me pēhea te tatau ngāwari i te paenga o te tapawhā me te whakamahi ki ngā momo hiahia.
