Ngā Tikanga hei Ārai i te Niho Wetekina
Ehara i te mea he raruraru noa iho ngā niho marere mō ngā tamariki e whakawhiti ana i ngā niho pēpi. Mō ngā pakeke, he tohu pea ngā niho marere mō tētahi raruraru nui ki ngā kiko tautoko o ngā niho, pērā i ngā kapia me te kauae. Ki te kore e rongoatia, ka taea e ngā niho marere te arahi ki te ngaronga o te niho, te uaua ki te ngaungau, te huri i te tūnga o te niho, tae atu ki te hekenga o te whakapono ki a ia anō. Ko te rongo pai, he maha ngā take o ngā niho marere ka taea te ārai mā te tiaki tika, te tirotiro auau, me te maimoatanga wawe ina puta ngā tohu. Ka matapakihia e tēnei tuhinga ngā tikanga mahi me te whai hua mō te ārai i ngā niho marere.
Te Mārama ki ngā Take o te Niho Wetekina
I mua i te kōrero mō te ārai, he mea nui kia mārama ki ngā tino take o ngā niho marere. Mō ngā pakeke, ko te mate kapia te tino take (gingivitis me te periodontitis). Ka kino ngā kiko tautoko o ngā niho i te periodontitis: ka mumura ngā kapia, ka puta he pute, ā, ka memeha te wheua tautoko. Nō reira, ka ngaro te "tūāpapa" o ngā niho, ā, ka tīmata te marere.
Haunga te mate kapia, ka puta anō hoki ngā niho wetekina i te whara (te pānga kaha), te huri niho (bruxism), te ngau kore taurite, te kore akuaku o te waha, te momi hikareti, te mate huka kāore i te whakahaeretia, ētahi ngoikoretanga kai, me ngā huringa homoni (pēnei i te wā e hapu ana) e pā ana ki te hauora o te kapia. I roto i ngā tamariki, he mea noa pea ngā niho wetekina mēnā ka puta i roto i ngā niho pēpi kua tata te marere, engari me aroturuki tonu kia kore ai e pangia e te mate.
Tikanga Ārai Tuatahi: Te Whakahaere i te Paraka me te Tātar
Ko te mea nui hei ārai i ngā niho marere ko te ārai i te hanga o te papaki niho—he paparanga piri tonu ki ngā huakita—kātahi ka whakapakeke hei tartar. Ko te papaki niho e tau ana ki te rārangi kapia ka puta te mumura, ā, i roto i te wā, ka kino pea te kiko e tautoko ana i ngā niho.
1. Paraia ō niho ki te tikanga tika
He tikanga noa te parai i ō niho kia rua ngā wā i te rā, engari ko te tikanga te mea e whakatau ana i ngā hua. Whakamahia he paraihe niho ngohengohe me ngā whiu ngawari i te hononga o te kapia me te niho. He maha ngā tākuta niho e taunaki ana i tētahi tikanga Bass kua whakarerekētia: kokihia ngā paraihe ki te koki 45-tohu ki te rārangi kapia, whakamahia he nekehanga porowhita iti, wiri, poto rānei, kātahi ka ata mirimiri puta noa i te mata o te niho. Kaua e parai rawa, nā te mea ka whara pea ngā kapia, ka pakaru te kapia.
Ko te wā pai mō te paraihe he rua meneti pea, kia pāngia ai ngā mata katoa: te mata o waho, o roto, me te mata ngaungau. Kaua e wareware ki te paraihe i tō arero hei āwhina i te whakaiti i ngā huakita e puta ai te manawa kino.
2. Te whakamahi i te miro niho, i te paraihe rānei i waenganui i ngā niho
Kāore e taea e ngā paraihe niho te horoi pai i waenga i ngā niho. Ka tere te hanga o te paraka i ēnei wāhi. Horoia ngā niho ki te miro i ia rā, inā koa i mua i te moe. Mena he whānui ō āputa, he hītori rānei o te mate kapia, he pai ake te whakamahi i ngā paraihe i waenga i ngā niho nā te mea ka pai ake te toro atu ki ngā āputa i waenga i ngā niho me te rārangi kapia.
3. Horoia te waha ina hiahiatia
Ka taea e te horoi waha paturopi te āwhina ki te whakaiti i te maha o ngā huakita, inā koa mō te hunga e pāngia ana e te mate kapia, e nui ana rānei te mōrearea ki te mate niho. Heoi, ehara te horoi waha i te whakakapi mō te paraihe me te miro niho. Kōwhiria he horoi waha i tūtohutia e tō tākuta niho, inā koa mēnā kei roto ko te chlorhexidine, e whakamahia whānuitia ana mō te whakamahinga poto.
Te Tauine Auau: He Tikanga Ārai e Mōhiotia Ana
Kāore e taea te tango i te tātā mā te paraihe noa. He mea nui te tango i te tartar i te tākuta niho hei ārai i te mumura o te kapia kei huri hei mate niho, ka taea ai te wetewete i ngā niho.
I te nuinga o te wā, ka tūtohutia kia tangohia ngā niho i ia ono marama. Heoi, ko te hunga kaipaipa, te hunga mate huka, te hunga rānei kua pāngia e te mate niho, me tango pea i ngā niho i ngā wā katoa, e ai ki te taunakitanga a tō tākuta niho. Mā te tango niho ka taea e ngā tākuta niho te kite wawe i ngā pute kapia, ngā kapia toto, ngā pakaru rānei o ngā kiko tautoko.
Te Ārai i te Whara me ngā Āhuatanga Whakangaro
1. Te wikitoria i te bruxism (te huri niho)
Mā te ngau niho, inā koa i te wā e moe ana, ka nui rawa te pēhanga ki ngā niho me ngā kiko tautoko, ka tere ake te ngaro o te niho. Ki te oho ake koe me te kauae mamae, te ānini, te niho tairongo rānei, toro atu ki te taote niho. Ka tūtohu rātou i tētahi tiaki pō hei whakaiti i te pēhanga me te tiaki i te mata o te niho.
2. Kaua e ngau i ngā mea mārō
Mā te whakatuwhera i ngā takai ki ō niho, te ngau i ngā poraka hukapapa, ngā purapura mārō, te ngaungau pinepine rānei i ngā mea rerekē ka puta te microtrauma. Mā te whara tonu ka kino ake ngā āhuatanga o te kapia me te hononga niho. Whakamahia ngā taputapu tika, ā, kaua e whakamahia ō niho hei taputapu.
3. Whakamahia he parenga ina whakakorikori tinana ana
Ka piki ake te mōrearea o te pānga ki ngā niho i ngā hākinakina pā pērā i te whutupōro, te poitūkohu, ngā mahi toi whawhai, te mekemeke rānei. Ka taea e ngā ārai waha te whakaiti i te mōrearea o ngā whara ka arahi ki te whati, ki te marere rānei o ngā niho. He mahi ārai māmā engari he tino whai hua tēnei.
Te Pupuri i te Taurite Ngau me te Maimoatanga Orthodontic
Mā te ngau hē ka utaina te kawenga ngaungau ki runga i ētahi niho, ka kaha ake te mahi, ā, ka tūpono pea te wetewete, inā koa mēnā ka haere tahi me te mate kapia. Mēnā ka pāngia koe e te mamae o te kauae, kāore ō niho o runga me o raro e tūtaki tika, kei te tere rānei te pakaru o ētahi niho, me toro atu ki te taote niho. I ētahi wā, mā te whakatikatika i te ngaungau, te maimoatanga poka tika me ngā whakakī, te maimoatanga orthodontic rānei (ngā whīwhiwhi/ngā whakahāngai) ka āwhina i te tohatoha i te kawenga ngaungau kia ōrite.
Te Kai me te Kai Totika hei Whakakaha i te Tio Tautoko
Ko te tikanga mō te ārai i ngā niho marere ehara i te mea mai i waho anake, engari mai i roto hoki mā te kai totika me ngā tikanga kai.
– Ka tautoko te konupūmā me te huaora D i te hauora o te wheua, tae atu ki te kauae. Ko ngā puna ko te miraka, te miraka kawa, te tiihi, te ika momona, me te nui o te rā hei āwhina i te hanganga huaora D.
– He mea nui te huaora C mō te hauora o ngā kapia me te hanga collagen. Mā te korenga o te huaora C ka tere te toto o ngā kapia, ka ngawari hoki te mumura. Kei roto i ngā pūtake ko ngā karaka, te kuawa, te kiwi, te pepa pere, me ngā rau matomato.
– Whakaitihia te huka me ngā kai reka nā te mea ka piki ake te mōrearea o te pirau niho (ngā poka) ā, ka puta te mumura o ngā kapia mā te tipu o te huakita.
– Inumia he nui te wai hei āwhina i te horoi i ngā toenga kai me te pupuri i te whakaputanga o te huware, e mahi ana hei parepare taiao mō te waha.
Te Whakahaere i ngā Take Mōrearea: Te Auahi me ngā Mate Pūnaha
He tino take mōrearea te kai hikareti mō te mate niho. Ka whakararu te nikotīni i te rere o te toto ki ngā kapia, ka uaua ake te whakaora, ā, he maha ngā wā ka huna i ngā tohu pēnei i te toto o ngā kapia, ka whakaroa i te tautuhi mate. Ko te whakamutu i te kai hikareti tētahi o ngā mahi ārai nui hei pupuri i te kaha o ngā niho.
Hei tāpiritanga, ko te mate huka kāore i te whakahaeretia ka nui ake te mōrearea o te mate kapia me te mumura, ka tere ake te pakaru o te wheua tautoko. Ko te whakahaere i te huka toto, te tirotiro hauora auau, me te mahi tahi a ngā tākuta niho me ngā tākuta whare ka āwhina i te aukati i te marere o ngā niho o te hunga mate huka.
Te Kitenga Moata: Kia Mōhio ki ngā Tohu Tūpono
Ko te ārai hoki he mahi tere ina puta wawe mai ngā tohu. Rapua tonutia he awhina hauora mēnā ka pāngia koe e:
– he maha ngā wā ka toto te kapia i te wā e parai ana i ngā niho,
– te pupuhi, te whero, te mamae rānei o ngā kapia,
– te manawa kino tonu,
– te āhua nei ka hoki whakamuri ngā kapia, ā, ka roa ake ngā niho,
– ka puta he āputa hou i waenganui i ngā niho,
– ka tīmata te ahua wetekina o ngā niho, ka huri rānei te tūnga,
– te mamae i te wā e ngaungau ana.
Ko te wawe o te rongoā, ko te nui ake o te tūponotanga ka ora ō niho, ka ārai hoki i te nekeneke haere tonu.
Te Katinga
Ko ngā tikanga mō te ārai i ngā niho marere e aro nui ana ki te pupuri i te hauora o ngā kapia me te wheua e tautoko ana i ngā niho, te whakaiti i te taumahatanga nui ki ngā niho, me te whakahaere i ngā āhuatanga mōrearea pēnei i te momi hikareti me ngā mate pūnaha. Ko ngā tikanga ngāwari—te paraihe tika, te miro niho, te horoi niho i ngā niho i ia wā, me te karo i ngā whara—he pānga nui mō te wā roa. Ki te tīmata koe ki te pāngia e ngā tohu e tohu ana i te marere o ngā niho, kaua e tatari kia kino rawa atu. Ko te kōrero wawe ki te taote niho te huarahi pai ki te whakaora i ō niho me te pupuri i te kounga o tō oranga.
Ki te hiahia koe, ka taea e au te whakarite i tēnei tuhinga mō tētahi hunga whakarongo motuhake (ngā ākonga, ngā mātua, ngā tūroro o te whare hauora rānei) ka tāpirihia rānei he wāhanga "ngā hikoinga o ia rā" ki te puka rārangi arowhai.
